# أصي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B5%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أصي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أصى

: ( ي *!الآصِيةُ ، مَمْدُودَة ( مُخَفَفَّةً : طعامٌ كالحَسَى يُصْنَعُ ( بالتَّمْرِ ؛ قالَ الرَّاجزُ :
يا رَبَّنا لا تُبْقِيَنَّ عاصِيَه في كلِّ يَوْمٍ هِيَ لي مُناصِيَه تُسامِرُ اللَّيلَ وتُضْحي شاصِيَه مثل الهَجِينِ الأَحْمرِ الجُراصِيَه والإِثْر والصَّرْب معاً *!كالآصِيَه عاصِيَةُ : اسمُ امْرَأَتِهِ ، ومُناصِيَة : تَجُرُّنا ناصِيَتي عنْدَ القِتالِ ، والشاصِيَةُ : التي تَرْفَعُ رِجلَيْها ، والجُراصِيَة : العَظيمُ مِن الرِّجالِ ، شَبَّهها به لعِظَم خَلْقها ، والإِثْرُ : خُلاصَةُ السَّمْن ، والصَّرْب : اللَّبَنُ الحامِضُ ، يُريدُ أنَّهما مَوْجُودَانِ عنْدَها كالآصِيَةِ التي لا تَخْلو منهما ، وأَرادَ أنَّها مُنَعَّمَة .
( والآصِيَةُ : ( الدَّاهيَةُ اللاَّزِمَةُ .
( وأَيْضاً : ( الآصِرةُ .
( *!وأَصَّى *!تَأْصِيَةً : تَعَسَّرَ .
( *!والأَياصِي : الأَياصِرُ .
( *!وأَصِيَ السَّنامُ ، كرَضِيَ : تَظاهَرَ شَحْمُه وركبَ بعضُه بعضاً .
( وابنُ *!آصِي : طائِرٌ شِبْه البَاشَق إلاَّ أنَّه أَطْول جناحاً وهو الحِدَأُة يُسَمّيه أَهْلُ العِراقِ ابن آصَى ، كما في التَّهذِيبِ .
وقَضَى ابنُ سِيدَه لهذه التَّرجَمةِ أنَّها مُعْتل الياءِ لأنَّ اللامَ ياءٌ أكْثرُ منها واواً .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

*!الأَصاةُ : الرَّزانَةُ كالحَصاةِ .
وقالوا : ما لَهُ *!أَصاةٌ أَي رأْيٌ يرجعُ إليه .
وقالَ ابنُ الأعْرابيّ : *!آصَى الرَّجُلُ إذا عَقَلَ بَعْد رُعُونةٍ ؛ وقالَ طرفَةُ :
وإِنَّ لِسانَ المَرْءِ ما لم تَكُنْ لهأَصاةٌ على عوراتِهِ لَدَلِيلُويُرْوَى : حَصاةٌ ، وسَيَأْتي .

### Türkçe

: ( **الآصِيةُ** , medli (hafifletilmiş): **الحَسَى** gibi bir yiyecek; hurma ile yapılır; râciz dedi ki:
Ey Rabbimiz, her gün benim için **مُناصِيَه** olan bir **عاصِيَه**’yi sakın bırakma;
geceyi sohbet ederek geçirir ve sabahlar **شاصِيَه** olur;
**الهَجِينِ الأَحْمرِ الجُراصِيَه** gibi;
**الإِثْر** ve **الصَّرْب** birlikte, **كالآصِيَه**.
**عاصِيَةُ**: onun karısının adıdır; ve **مُناصِيَة**: savaş sırasında **ناصِيَتي** bizi çeker; ve **الشاصِيَةُ**: iki ayağını kaldıran (dişi)dir; ve **الجُراصِيَة**: erkeklerden iri olan; onu, yaratılışının büyüklüğünden dolayı ona benzetti; ve **الإِثْرُ**: içyağının özüdür; ve **الصَّرْب**: ekşi süttür; ikisinin onun yanında, onlardan boş olmayan **الآصِيَةِ** gibi mevcut olduğunu kasteder; ve onun nimet içinde olduğunu murat etti.
( Ve **الآصِيَةُ**: ( yapışıp kalan musibet.
( Ve ayrıca: ( **الآصِرةُ**.
( **وأَصَّى** **تَأْصِيَةً**: güçleşti.
( Ve **الأَياصِي**: **الأَياصِرُ**.
( Ve **أَصِيَ السَّنامُ** , **رَضِيَ** gibi: yağı belirginleşti ve bir kısmı bir kısmının üzerine bindi.
( Ve **ابنُ آصِي**: **البَاشَق**a benzer bir kuş; ancak kanatça daha uzundur; o **الحِدَأُة**’dir; Irak ehli ona **ابن آصَى** der; **التَّهذِيب**’de olduğu gibi.
Ve İbn Sîde bu tercüme için, lâmın yâ olması vâv olmasından daha çok olduğundan, onun yâ ile illetli olduğuna hükmetti.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

**الأَصاةُ**: **الحَصاةِ** gibi ağırlık (vakar).
Ve dediler: onun için **أَصاةٌ** yoktur; yani kendisine dönülen bir görüş.
Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **آصَى** adam, bir kabalıktan sonra aklettiği zaman; ve Tarafe dedi ki:
Ve kişinin dili, kendisi için ayıpları üzerine bir **أَصاةٌ** bulunmadıkça, elbette bir delildir.
Ve rivayet olunur: **حَصاةٌ**; ve gelecektir.
