# أفخ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%81%D8%AE/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%81%D8%AE/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أفخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%81%D8%AE.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أفخ

أفخه يأفخه أفخا، إذا ضرب يافوخه، قال أبو عبيد: أفخته وأذنته: أصبت يافوخه وأذنه. وهو أي اليافوخ حيث التقى عظم مقدم الرأس وعظم مؤخره، وهو الموضع الذي يتحرك من رأس الطفل، وقيل: هو حيث يكون لينا من الصبي قبل أن يتلاقى العظمان: السماعة والرماعة، وهو ما بين الهامة والجبهة. قال الليث: من همز اليافوخ فهو على تقدير يفعل ورجل مأفوخ، إذا شج في يأفوخه. ومن لم يهمز فهو على تقدير فاعول من اليفخ، والهمز أصوب وأحسن. واليافوخ من الليل: معظمه، وج اليافوخ يوافيح، هكذا في سائر النسخ بالواو، ومثله في التهذيب، قال شيخنا: والذي في أمهات اللغة القديمة: اليآفيخ، بالهمز والإبدال تخفيفا. وفي حديث علي رضي اله عنه: وأنتم لهاميم العرب ويآفيخ الشرف، استعار للشرف رءوسا وجعلهم وسطها وأعلاها. وهذا يدل على أن أصله يفخ، أي فاؤه تحتية، فالصواب حينئذ أن يذكر في فصل التذحتية. ووهم الجوهري في ذكره هنا، وأشار في المصباح للوجهين فقال: اليافوخ يهمز وهو أحسن وأصوب، ولا يهمز، ذكر ذلك الأزهري. قلت: وقد تقدم عن الليث مثل ذلك ولا يضخفى أن هذا وأمثال ذلك لا يعد وهما.

### Türkçe

**أفخه** **يأفخه** **أفخا**: **يافوخه**’unu vurduğu zaman. Ebû Ubeyd dedi ki: **أفخته** ve **أذنته**: **يافوخه**’una ve kulağına isabet ettim. Ve o, yani **اليافوخ**: başın ön tarafının kemiği ile arka tarafının kemiğinin birleştiği yerdir; çocuğun başından hareket eden yerdir. Ve denildi ki: iki kemiğin buluşmasından önce oğlanda yumuşak olan yerdir: **السماعة** ve **الرماعة**; ve o, **الهامة** ile **الجبهة** arasındadır. Leys dedi ki: **اليافوخ**’u hemzeleyen kimse, **يفعل** takdiri üzerinedir; ve **رجل مأفوخ**: **يأفوخه**’unda yarıldığı zaman. Hemzelemeyen kimse ise **فاعول** takdiri üzerinedir, **اليفخ**’ten; hemze daha doğru ve daha güzeldir. Ve geceden **اليافوخ**: onun çoğudur. **وج** **اليافوخ**: **يوافيح**; bütün nüshalarda böyle, **الواو** ile; **التهذيب**’de de bunun benzeri. Şeyhimiz dedi ki: eski dilin ana kaynaklarında olan: **اليآفيخ**; hemze ile ve hafifletme için ibdâl ile. Ali’nin (Allah ondan razı olsun) hadîsinde: “Ve siz Arap’ın **لهاميم**’isiniz ve şerefin **يآفيخ**’lerisiniz”; şeref için başlar ödünç aldı ve onları onun ortası ve en üstü kıldı. Bu, aslının **يفخ** olduğuna delâlet eder; yani onun **فاء**’sı **تحتية**’dir; o hâlde doğru olan, **التذحتية** faslında zikredilmesidir. Cevherî onu burada zikretmekte yanıldı. Ve **المصباح**’da iki veche işaret etti de şöyle dedi: **اليافوخ** hemzelenir ve o daha güzel ve daha doğrudur; hemzelenmez de; bunu Ezherî zikretti. Dedim ki: Leys’ten de bunun benzeri geçti; ve gizli değildir ki bu ve bunun benzerleri vehim sayılmaz.
