# أفك — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%81%D9%83/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%81%D9%83/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أفك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%81%D9%83.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: افك

أَفَكَهُ
1 أَفَكَهُ ذ , aor. اَفِكَ , inf. n. أَفْكٌ, (with fet-h, S, TA, its only form, TA, [in the CK اِفْك,]) He changed his, or its, manner of being, or state; (S, K;) and he turned him, or it, (i. e., anything, Msb,) away, or back; (S, Msb, K;) عَنِ الشَّىْءِ [from the thing]; (S;) or عَنْ وَجْهِهِ [from his, or its, mode, or manner, of being, &c.]: (Msb:) so in the Kur xlvi. 21, أَجِئْتَنَا لِتَأْفِكَنَا عَنْ آلِهَتِنَا Hast thou come to us to turn us away, or back, from our gods? (Bd:) or he turned him away, or back, by lying: (TA:) or he changed, or perverted, his judgment, or opinion: (K:) or he deceived him, or beguiled him, and so turned him away, or back: and simply he deceived him, or beguiled him: and أُفِكَ signifies he was turned from his judgment, or opinion, by deceit, or guile. (TA.) It is said in the Kur [li. 9], يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ, i. e., He will be turned away from it (namely, the truth,) who is turned away in the foreknowledge of God: (TA:) or, accord. to Mujáhid, يُؤْفَنُ عَنْهُ مَنْ أُفِنَ [he will be weak in intellect and judgment so as to be thereby turned away from it who is weak in intellect and judgment]. (S, TA.) You say also, أُفِكَ الرَّجُلُ عَنِ الخَيْرِ The man was turned away, or back, from good, or prosperity. (Sh.) And أَفَكَهُ, (K, TA,) inf. n. as above, (TA,) He forbade him what he wished, (K, TA,) and turned him away, or back, from it. (TA.) ― -b2- أَفَكَ, aor. اَفِكَ ; (Msb, K;) and أَفِكَ, aor. اَفَكَ ; (IAar, K;) inf. n. اِفْكٌ (Msb, K) and أَفْكٌ and أَفَكٌ and أُفُوكٌ; (K;) He lied; uttered a falsehood; said what was untrue; (Msb, K;) as also ↓ أفّك, (K,) inf. n. تَأْفِيكٌ: (TA:) because a lie is a saying that is turned from its proper way, or mode. (Bd in xxiv. 11.) ― -b3- أَفَكَ النَّاسَ, aor. اَفِكَ , inf. n. أَفْكٌ, He told the people what was false; أَفَكَ and أَفَكْتُهُ being like كَذَبَ and كَذَبْتُهُ. (Az, TA.) ― -b4- أَفَكَ فُلَانًا, (K,) inf. n. أَفْكٌ; (TA;) or the verb is ↓ آفَكَ; (so in the printed edition of Bd, xlvi. 27;) He, or it, made such a one to lie, or say what was untrue. (K.) ― -b5- أُفِكَ He was weak [as though perverted] in his intellect and judgment or opinion. (K,* TA.) But أَفَكَهُ اللّٰهُ as meaning God rendered weak his intellect is not used. (L, TA.) ― -b6- (tropical:) It (a place) was not rained upon, and had no vegetation, or herbage. (K, TA.)

2 اَفَّكَ see 1.

4 آفَكَ see 1.

ائْتَفَكَتِ البَلْدَةُ
8 ائْتَفَكَتِ البَلْدَةُ ذ [written with the disjunctive alif اِيتَفَكَت], (S, K,) بِأَهْلِهَا, (S,) The land, or district, or the town, or the like, was, or became, overturned, or subverted, (S, K,) with its inhabitants: (S:) as were the towns of the people of Lot. (TA.) ― -b2- Hence it is said of El-Basrah, قَدِ ائْتَفَكَتْ بِأَهْلِهَا مَرَّتَيْنِ, meaning (tropical:) It has been submerged with its inhabitants twice; as though subverted. (Sh.) ― -b3- You say also, اِيتَفَكَتْ تِلْكَ الأَرْضُ (tropical:) That land has been burnt up by drought. (IAar.)

اِفْكٌ
اِفْكٌ أفك اـفك افك فك وفى [an inf. n. used as a subst.;] A lie; a falsehood; (S, TA;) as also ↓ أَفِيكَةٌ: pl. (of the latter, K) أَفَائِكُ. (S, K.) You say, ↓ يَا لَلْأَفِيكَةِ, and ↓ يَا لِلْأَفِيكَةِ; [and ↓ لَلْأَفَيِّكَةِ, using the dim. form for the purpose of enhancement; i. e. O the lie! and O the great lie!] the ل with fet-h denoting calling to aid; and with kesr denoting wonder, as though the meaning were, O man, wonder thou at this great lie. (TA.)

افكة
افكة أفك أفكه اـفك اـفكه افكه افكة فك فكه [so in the TA, without any syll. signs; app. either أَفْكَةٌ, an inf. n. of un., or ↓ آفِكَةٌ, like دَاهِيَةٌ;] A punishment sent by God, whereby the dwellings of a people are overturned: occurring in a trad. relating to the story of the people of Lot. (TA.)

سَنَةٌ أَفِكَةٌ
سَنَةٌ أَفِكَةٌ ذ (tropical:) A year of drought or sterility: (K, TA:) pl. أَوَافِكُ [contr. to rule, as though the sing. were ↓ آفِكَةٌ]. (Z, TA.)

أَفُوكٌ
أَفُوكٌ ذ : see أَفَّاكٌ.

أَفِيكٌ
أَفِيكٌ ذ One who is turned from his judgment, or opinion, by deceit, or guile; as also ↓ مَأْفُوكٌ. (K.) ― -b2- Lacking strength or power or ability, and having little prudence and artifice. (Lth, K.) -A2- See also أَفَّاكٌ.

أُفَيِّكَةٌ
أُفَيِّكَةٌ ذ : see اِفْكٌ, in three places. ― -b2- Also A severe, or distressing, calamity. (Ibn-Abbád.)

أُفَيِّكَةٌ
أُفَيِّكَةٌ ذ : see اِفْكٌ.

أَفَّاكٌ
أَفَّاكٌ ذ A great, or habitual, liar; (S, Msb, K;) as also ↓ أَفُوكُ, (Msb, K,) and ↓ أَفِيكٌ: (K:) fem. of the first [and last] with ة: but the second is both masc. and fem.: (Msb:) the pl. of the second is افك with damm [i. e. أُفْكٌ, accord. to the rule of the K, but the TA seems to indicate that it is أُفُكٌ, by likening it to the pl. of صَبُورٌ]. (K.)

آفِكَةٌ
آفِكَةٌ آفكه آفكة : see افكة: ― -b2- and see سَنَةٌ أَفِكةٌ.

أَفِيكٌ
أَفِيكٌ ذ [Changed in his, or its, manner of being, or state: turned away, or back, from a thing: &c.]: see مَأْفُونٌ. ― -b2- Weak [as though perverted] in his intellect (AZ, S, K) and judgment or opinion; as also ة: (AZ, S:) accord. to A'Obeyd, (or AA, as in one copy of the S,) a man who does not attain, or obtain, good, or prosperity. (S.) ― -b3- Also, (K,) fem. with مَأْفُونٌ, (S, K,) (tropical:) A place, (K,) or land, (أَرْضٌ, S, Z,) not rained upon, and having no vegetation, or herbage. (S, Z, K.)

المُؤْتَفِكَاتُ
المُؤْتَفِكَاتُ ذ (S, K) and المُوْتَفِكَةٌ, (TA,) both occurring in the Kur, [the former in ix. 71 and lxix. 9, and the latter in liii. 54,] The cities overthrown, or subverted, by God, upon the people of Lot. (S, K.) ― -b2- The former also signifies The winds that turn over [the surface of] the earth, or ground: (K:) or the winds that blow from different quarters: it is said (by the Arabs, S) that when these winds blow much, the earth (i. e. its seed-produce, TA) thrives, or yields increase. (S, K, TA.)

### Türkçe

**أَفَكَهُ**
1 **أَفَكَهُ** ذ , muzâri‘ **اَفِكَ** , mastar ismi **أَفْكٌ**, (fetḥa ile, S, TA, onun tek şekli, TA, [CK’de **اِفْك** ile,]) Onun, yahut onun (şeyin), var olma tarzını veya hâlini değiştirdi; (S, K;) ve onu, yahut onu (yani herhangi bir şeyi, Msb,) çevirdi, uzaklaştırdı yahut geri çevirdi; (S, Msb, K;) **عَنِ الشَّىْءِ** [şeyden]; (S;) yahut **عَنْ وَجْهِهِ** [onun, yahut onun (şeyin), var olma tarzından, vb.]: (Msb:) böylece Kur’ân xlvi. 21’de, **أَجِئْتَنَا لِتَأْفِكَنَا عَنْ آلِهَتِنَا** “Bizi ilâhlarımızdan çevirmek, uzaklaştırmak yahut geri çevirmek için mi bize geldin?” (Bd:) yahut onu yalan söyleyerek çevirdi, uzaklaştırdı yahut geri çevirdi: (TA:) yahut onun hükmünü yahut görüşünü değiştirdi, yahut saptırdı: (K:) yahut onu aldattı yahut kandırdı ve böylece onu çevirdi, uzaklaştırdı yahut geri çevirdi: ve sırf olarak onu aldattı yahut kandırdı: ve **أُفِكَ** “o, aldatma yahut hile ile hükmünden yahut görüşünden çevrildi” mânâsına gelir. (TA.) Kur’ân’da [li. 9] şöyle denir: **يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ**, yani “ondan (yani haktan) çevrilecek olan, Allah’ın önbilgisinde çevrilmiş olandır”: (TA:) yahut Mücâhid’e göre, **يُؤْفَنُ عَنْهُ مَنْ أُفِنَ** [ondan çevrilecek olan, akıl ve hükümde zayıf olan ve bu sebeple ondan çevrilen kimsedir]. (S, TA.) Sen ayrıca şöyle dersin: **أُفِكَ الرَّجُلُ عَنِ الخَيْرِ** Adam hayırdan yahut refahtan çevrildi, uzaklaştırıldı yahut geri çevrildi. (Sh.) Ve **أَفَكَهُ**, (K, TA,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (TA,) Ona istediği şeyi yasakladı, (K, TA,) ve onu ondan çevirdi, uzaklaştırdı yahut geri çevirdi. (TA.) ― -b2- **أَفَكَ**, muzâri‘ **اَفِكَ** ; (Msb, K;) ve **أَفِكَ**, muzâri‘ **اَفَكَ** ; (IAar, K;) mastar ismi **اِفْكٌ** (Msb, K) ve **أَفْكٌ** ve **أَفَكٌ** ve **أُفُوكٌ**; (K;) Yalan söyledi; bir yalan söyledi; doğru olmayanı söyledi; (Msb, K;) bunun gibi ↓ **أفّك**, (K,) mastar ismi **تَأْفِيكٌ**: (TA:) çünkü yalan, kendi uygun yolundan yahut tarzından çevrilmiş bir sözdür. (Bd, xxiv. 11’de.) ― -b3- **أَفَكَ النَّاسَ**, muzâri‘ **اَفِكَ** , mastar ismi **أَفْكٌ**, İnsanlara yalan olanı söyledi; **أَفَكَ** ve **أَفَكْتُهُ** ise **كَذَبَ** ve **كَذَبْتُهُ** gibidir. (Az, TA.) ― -b4- **أَفَكَ فُلَانًا**, (K,) mastar ismi **أَفْكٌ**; (TA;) yahut fiil ↓ **آفَكَ**’dır; (Bd’nin basılı nüshasında, xlvi. 27’de böyle;) O, yahut o (şey), falancayı yalan söylemeye yahut doğru olmayanı söylemeye sevk etti. (K.) ― -b5- **أُفِكَ** O, akıl ve hüküm yahut görüşte zayıf idi [sanki saptırılmış gibi]. (K,* TA.) Fakat “Allah onun aklını zayıf kıldı” mânâsında **أَفَكَهُ اللّٰهُ** kullanılmaz. (L, TA.) ― -b6- (mecaz:) O (bir yer) yağmur almadı ve bitkisi yahut otu olmadı. (K, TA.)

2 **اَفَّكَ** bk. 1.

4 **آفَكَ** bk. 1.

**ائْتَفَكَتِ البَلْدَةُ**
8 **ائْتَفَكَتِ البَلْدَةُ** ذ [ayrık elif ile **اِيتَفَكَت** yazılır], (S, K,) **بِأَهْلِهَا**, (S,) Arazi yahut bölge yahut şehir yahut benzeri, sakinleriyle birlikte altüst oldu yahut tersyüz edildi; (S, K,) (S:) Lût kavminin şehirleri gibi. (TA.) ― -b2- Buradan Basra hakkında şöyle denir: **قَدِ ائْتَفَكَتْ بِأَهْلِهَا مَرَّتَيْنِ**, mânâsı (mecaz:) “Sakinleriyle birlikte iki defa su altında kalmıştır; sanki altüst edilmiş gibi.” (Sh.) ― -b3- Sen ayrıca şöyle dersin: **اِيتَفَكَتْ تِلْكَ الأَرْضُ** (mecaz:) “Şu arazi kuraklıkla yanıp kavruldu.” (IAar.)

**اِفْكٌ**
**اِفْكٌ** افك اـفك افك فك وفى [isim olarak kullanılan bir mastar ismi;] Bir yalan; bir asılsızlık; (S, TA;) bunun gibi ↓ **أَفِيكَةٌ**: (ikincinin çoğulu, K) **أَفَائِكُ**. (S, K.) Sen şöyle dersin, ↓ **يَا لَلْأَفِيكَةِ**, ve ↓ **يَا لِلْأَفِيكَةِ**; [ve ↓ **لَلْأَفَيِّكَةِ**, büyütme maksadıyla tasğîr şekli kullanarak; yani “Ey yalan!” ve “Ey büyük yalan!”] buradaki **ل**’nin fetḥa ile oluşu yardıma çağırmayı gösterir; kesra ile oluşu ise hayreti gösterir; sanki mânâ “Ey adam, şu büyük yalana hayret et” gibidir. (TA.)

**افكة**
**افكة** أفك أفكه اـفك اـفكه افكه افكة فك فكه [TA’da harekesiz böyle; görünüşe göre ya **أَفْكَةٌ**, bir tekillik mastarı, yahut ↓ **آفِكَةٌ**, **دَاهِيَةٌ** gibi;] Allah tarafından gönderilen bir azap; onunla bir kavmin meskenleri altüst edilir: Lût kavminin kıssasına dair bir hadiste vârid olmuştur. (TA.)

**سَنَةٌ أَفِكَةٌ**
**سَنَةٌ أَفِكَةٌ** ذ (mecaz:) Kuraklık yahut kısırlık yılı: (K, TA:) çoğulu **أَوَافِكُ** [kaideye aykırı; sanki tekili ↓ **آفِكَةٌ** imiş gibi]. (Z, TA.)

**أَفُوكٌ**
**أَفُوكٌ** ذ : bk. **أَفَّاكٌ**.

**أَفِيكٌ**
**أَفِيكٌ** ذ Aldatma yahut hile ile hükmünden yahut görüşünden çevrilmiş kimse; bunun gibi ↓ **مَأْفُوكٌ**. (K.) ― -b2- Güç yahut kudret yahut kabiliyetten yoksun, ve az tedbir ve hile sahibi. (Lth, K.) -A2- Ayrıca bk. **أَفَّاكٌ**.

**أُفَيِّكَةٌ**
**أُفَيِّكَةٌ** ذ : üç yerde **اِفْكٌ**’e bk. ― -b2- Ayrıca şiddetli yahut sıkıntı verici bir musibet. (Ibn-Abbád.)

**أُفَيِّكَةٌ**
**أُفَيِّكَةٌ** ذ : bk. **اِفْكٌ**.

**أَفَّاكٌ**
**أَفَّاكٌ** ذ Büyük yahut çok yalan söyleyen yalancı; (S, Msb, K;) bunun gibi ↓ **أَفُوكُ**, (Msb, K,) ve ↓ **أَفِيكٌ**: (K:) birincinin [ve sonuncunun] müennesi ة iledir: fakat ikincisi hem müzekker hem müennestir: (Msb:) ikincinin çoğulu damme ile افك’tir [yani **أُفْكٌ**, K’nin kaidesine göre; fakat TA, onu **صَبُورٌ**’un çoğuluna benzeterek bunun **أُفُكٌ** olduğunu gösteriyor gibidir]. (K.)

**آفِكَةٌ**
**آفِكَةٌ** آفكه آفكة : bk. **افكة**: ― -b2- ve bk. **سَنَةٌ أَفِكةٌ**.

**أَفِيكٌ**
**أَفِيكٌ** ذ [var olma tarzında yahut hâlinde değişmiş: bir şeyden çevrilmiş, uzaklaştırılmış yahut geri çevrilmiş: vb.]: bk. **مَأْفُونٌ**. ― -b2- Akılda (AZ, S, K) ve hüküm yahut görüşte zayıf [sanki saptırılmış gibi]; bunun gibi ة ile: (AZ, S:) A‘Obeyd’e göre, (yahut S’nin bir nüshasında AA’ya göre,) hayra yahut refaha erişmeyen yahut elde etmeyen adam. (S.) ― -b3- Ayrıca, (K,) müennesi **مَأْفُونٌ** ile, (S, K,) (mecaz:) bir yer, (K,) yahut arazi, (**أَرْضٌ**, S, Z,) yağmur almayan ve bitkisi yahut otu olmayan. (S, Z, K.)

**المُؤْتَفِكَاتُ**
**المُؤْتَفِكَاتُ** ذ (S, K) ve **المُوْتَفِكَةٌ**, (TA,) ikisi de Kur’ân’da vârid olmuştur, [birincisi ix. 71 ve lxix. 9’da, ikincisi liii. 54’te,] Allah tarafından Lût kavminin üzerine altüst edilen yahut tersyüz edilen şehirler. (S, K.) ― -b2- Birincisi ayrıca yeryüzünü yahut toprağı çevirip altüst eden rüzgârlar mânâsına gelir: (K:) yahut çeşitli yönlerden esen rüzgârlar: (Araplar tarafından, S) denir ki bu rüzgârlar çok estiğinde yer (yani onun tohum mahsulü, TA) gelişir yahut artış verir. (S, K, TA.)
