# أفل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%81%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%81%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%81%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: افل

أَفَلَ أَي غاب. وأَفَلَت الشمسُ تأْفِل وتأْفُل أَفْلاً وأُفولاً: غَرَبت، وفي التهذيب: إِذا غابت فهي آفلة وآفل، وكذلك القمر يأْفِلُ إِذا غاب، وكذلك سائر الكواكب. قال افيفي تعالى: فلما أَفل قال لا أُحب الآفلين.
والإِفَال والأَفَائِل: صِغار الإِبل بَنَاتُ المخَاض ونحوُها. ابن سيده: والأَفِيل ابن المخَاض فما فوقه، والأَفِيل الفَصِيل؛ والجمع إِفَال لأَن حقيقته الوصف، هذا هو القياس وأَما سيبويه فقال أَفِيل وأَفائل، شبهوه بذَنُوب وذَنائب، يعني أَنه ليس بينهما أَلا الياء والواو، واختلاف ما قبلهما بهما، والياء والواو أُخْتانِ، وكذلك الكسرة والضمة. أَبو عبيد: واحد الإِفالِ بنات المخَاض أَفِيلٌ والأُنثى أَفِيلة؛ ومنه قول زهير: فأَصْبَحَ يُجْري فيهمُ من تِلادكم
مَغانم شَتَّى، من إِفَالٍ مُزَنَّمِ
ويروى: يُجْدي. النوادر: أَفِل الرجلُ إِذا نَشِط، فهو أَفِلٌ على فَعِلٍ؛ قال أَبو زيد:
أَبُو شَتِيمَين مِنْ حَصَّاءَ قد أَفِلَت،
كأَنَّ أَطْباءَها في رُفْغها رُقَعُ
وقال أَبو الهيثم فيما روي بخطه في قوله: قد أَفِلَتْ: ذهب لَبَنُها، قال: والرُّفْغ ما بين السُّرَّة إِلى العانة، والحَصَّاء التي انْحَصَّ وَبَرُها، وقيل: الرُّفْغ أَصل الفَخِذ والإِبْط. ابن سيده: أَفَل الحَمْلُ في الرَّحِم استقر. وسَبُعَةٌ آفِل وآفلة: حامل. قال الليث: إِذا استقر اللَّقاح في قَرار الرَّحِم قيل قد أَفَلَ، ثم يقال للحامل آفِل. والمَأْفول إِبدال المَأْفون: وهو الناقص العقل.

### Türkçe

**أَفَلَ** yani kayboldu. Ve güneş **أَفَلَت**; **تأْفِل** ve **تأْفُل**; **أَفْلاً** ve **أُفولاً** (olarak): battı. Ve **التهذيب**’de: Eğer kaybolursa o **آفلة** ve **آفل**’dir; ve aynı şekilde ay **يأْفِلُ** eğer kaybolursa; ve aynı şekilde diğer bütün yıldızlar. **افيفي** (Allah) تعالى dedi: “Ne zaman ki **أَفل** dedi: **لا أُحب الآفلين**.”

Ve **الإِفَال** ve **الأَفَائِل**: develerin küçükleri; **بَنَاتُ المخَاض** ve benzerleri. İbn Sîde: ve **الأَفِيل** **ابن المخَاض**’dır, ondan yukarısı; ve **الأَفِيل** **الفَصِيل**’dir; ve çoğulu **إِفَال**’dir; çünkü hakikati vasıftır; bu kıyastır. Ama Sîbeveyh dedi: **أَفِيل** ve **أَفائل**; onu **ذَنُوب** ve **ذَنائب**’e benzettiler; yani ikisi arasında ancak **الياء** ve **الواو** vardır; ve onlardan öncekinin onlarla (yani **الياء** ve **الواو** ile) ihtilafı; ve **الياء** ile **الواو** iki kız kardeştir; ve aynı şekilde kesre ile damme. Ebû Ubeyd: **الإِفالِ**’in tekili, **بنات المخَاض** (olanlar) **أَفِيلٌ**’dir; dişisi **أَفِيلة**’dir. Ve ondan Züheyr’in sözü:
فأَصْبَحَ يُجْري فيهمُ من تِلادكم
مَغانم شَتَّى، من إِفَالٍ مُزَنَّمِ
Ve şöyle rivayet olunur: **يُجْدي**. **النوادر**: Adam **أَفِل** olur; eğer canlanırsa; o hâlde o **أَفِلٌ**’dir, **فَعِلٍ** vezni üzere. Ebû Zeyd dedi:
أَبُو شَتِيمَين مِنْ حَصَّاءَ قد أَفِلَت،
كأَنَّ أَطْباءَها في رُفْغها رُقَعُ
Ve Ebû’l-Heysem, hattıyla rivayet olunan şeyde, onun sözü hakkında: “**قد أَفِلَتْ**”: onun sütü gitti, dedi. Dedi: ve **الرُّفْغ** göbek ile avret yeri arasındadır; ve **الحَصَّاء** tüyü dökülmüş olandır; ve denildi: **الرُّفْغ** uyluğun kökü ve koltuk altıdır. İbn Sîde: **الحَمْلُ** rahimde **أَفَل** (oldu): yerleşti. Ve **سَبُعَةٌ** **آفِل** ve **آفلة**: hamile. Leys dedi: Döl, rahmin kararında yerleştiği zaman “**قد أَفَلَ**” denir; sonra hamileye **آفِل** denir.

Ve **المَأْفول**: **المَأْفون**’un ibdâlidir; o, aklı eksik olandır.
