# أكك — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%83/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%83%D9%83/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أكك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%83.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أكك

الأكة: الشديدة من شدائد الدهر، كالأكاكة هذه عن الليث، وفي الصحاح: من شدائد الدنيا.
 والأكة أيضا: شدة الدهر وشدة الحر مع سكون الريح، مثل الأجة، إلا أن الأجة: التوهج، والأكة: الحر المحتدم الذي لا ريح فيه، ويقال: أصابتنا أكة. والأكة: سوء الخلق وضيق الصدر. والأكة: الحقد يقال: إن في نفسه علي لأكة، أي حقدا. وقال أبو زيد: رماه الله بالأكة: أي بالموت. وقال ابن عباد: الأكة: إقبالك بالغضب على أحد وفي التكملة: على الإنسان.
 وفي الموعب: الأكة: الضيق والزحمة قال الراجز:
  إذا الشريب أخذته أكه
  فخله حتى يبك بكه قال: الشريب: الذي يسقى إبله مع إبلك، يقول: فخله يورد إبله الحوض حتى يباك عليه، أي يزدحم فيسقى إبله سقية، هكذا أنشده الجوهري وابن دريد، ومثله في الموعب قال الصاغاني: وهو لعامان بن كعب بن عمرو بن سعد بن زيد مناة بن تميم. والأكة: سكون الريح يقال: يوم أك وأكيك، وعك وعكيك، وحكى ثعلب: يوم عك أك: شديد الحر مع لين واحتباس ريح، حكاها مع أشياء إتباعية، قال ابن سيده: فلا أدري أذهب به إلى أنه شديد الحر، وأنه يفصل من عك، كما حكاه أبو عبيد وغيره، وفي التهذيب: يوم ذو أك، وذو أكة، وفي الموعب: يوم عك أك: حار ضيق غام، وعكيك أكيك مثله. وقد أك يومنا يؤك أكا وائتك وهو افتعل منه، وهو يوم مؤتك، قال الأزهري: وكذلك العك في وجوهه. وأكه أكا، وأكة: رده. وأكه أكا: زاحمه، عن ابن دريد. وأك فلان: ضاق صدره، عن ابن عباد. وائتك الورد: ازدحم، معنى الورد جماعة الإبل الواردة. وائتك من ذلك الأمر: أي عظم عليه، وأنف منه، وقيل: ائتك فلان من أمر، أي: أرمضه. وائتكت رجلاه: اصطكتا وأنشد ابن فارس:
  في رجله من نعظه ائتكاك ومما يستدرك عليه: ليلة أكة: شديدة الحر. والأكة: الداهية، عن ابن عباد. ووقع في أكة: أي ضيق.

### Türkçe

**الأكة**: zamanın şiddetlerinden şiddetli olan; **الأكاكة** gibi; bu, Leys’tendir. Ve **الصحاح**’ta: dünyanın şiddetlerinden (olan).

Ve **الأكة** ayrıca: zamanın şiddeti ve rüzgârın sükûneti ile birlikte sıcağın şiddeti; **الأجة** gibi; ancak **الأجة**: parıltı/alevlenme, **الأكة**: içinde rüzgâr olmayan kızışmış sıcaklıktır. Ve denilir: “Bize **أكة** isabet etti.” Ve **الأكة**: kötü huy ve göğsün darlığıdır. Ve **الأكة**: kindir; denilir: “Onun nefsinde bana karşı **أكة** vardır”, yani kin. Ebû Zeyd dedi: “Allah onu **الأكة** ile attı”: yani ölüm ile. İbn Abbâd dedi: **الأكة**: birine öfke ile yönelmen; ve **التكملة**’de: insana karşı.

Ve **الموعب**’da: **الأكة**: darlık ve sıkışıklıktır. Râciz dedi:
  Eğer **الشريب**’i **أكه** aldıysa
  Onu bırak, ta ki **بك** ile ağlasın
Dedi: **الشريب**: develerini senin develerinle birlikte sulayan kimsedir; der ki: Onu bırak, develerini havuza varsın da onun üzerine **يباك** etsin; yani sıkışsın da develerini bir sulama ile sulasın. Cevherî ve İbn Düreyd bunu böyle rivayet etti; ve benzeri **الموعب**’dadır. Sâgânî dedi: O, Âmân b. Ka‘b b. ‘Amr b. Sa‘d b. Zeyd Menât b. Temîm’indir. Ve **الأكة**: rüzgârın sükûnetidir; denilir: **يوم أك وأكيك** ve **عك وعكيك**. Sa‘leb nakletti: **يوم عك أك**: rüzgârın yumuşaklığı ve hapsolması ile birlikte şiddetli sıcak; onu, tâbi‘î (peş peşe getirilen) şeylerle birlikte nakletti. İbn Sîde dedi: Bilmiyorum, onu şiddetli sıcak olduğuna mı götüreyim; ve onun **عك**’tan ayrıldığını mı (söylerim); Ebû ‘Ubeyd ve başkalarının naklettiği gibi. Ve **التهذيب**’de: **يوم ذو أك** ve **ذو أكة**. Ve **الموعب**’da: **يوم عك أك**: sıcak, dar, boğucu; ve **عكيك أكيك** onun gibidir. Ve günümüz **أك** etti; **يؤك أكا**; ve **ائتك** etti; o, ondan **افتعل** babındandır; ve o, **يوم مؤتك**’tir. Ezherî dedi: **العك** da yüzlerinde (kullanımlarında) böyledir. Ve **أكه أكا** ve **أكة**: onu geri çevirdi. Ve **أكه أكا**: onunla sıkıştı/itildi; İbn Düreyd’den. Ve **أك فلان**: göğsü daraldı; İbn Abbâd’dan. Ve **ائتك الورد**: sıkıştı; **الورد**’ün manası: gelen develer topluluğudur. Ve **ائتك من ذلك الأمر**: yani ona ağır geldi ve ondan burun kıvırdı. Ve denildi: **ائتك فلان من أمر**: yani onu kızgın kum/sıcak ile yaktı. Ve **ائتكت رجلاه**: birbirine çarptı; İbn Fâris şu beyti okudu:
  Onun ayağında, sıçrayışından **ائتكاك** vardır
Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **ليلة أكة**: şiddetli sıcak (olan gece). Ve **الأكة**: musibet/afet; İbn Abbâd’dan. Ve **وقع في أكة**: yani darlığa düştü.
