# أكل — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%83%D9%84/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: أكل

أ ك ل
رب أكلة منعت أكلات‏.‏
وكان لقمان من الأكلة‏.‏
وجعلت كذا لفلان أكلة ومأكلة‏.‏
وما ذقت عنـده أكالاً بالفتح أي طعاماً‏.‏
وتأكلت السن والعود‏:‏ وقع فيهما أكال‏.‏
ووقعت في رجله آكلة‏.‏
وفلـان أكيلـي‏.‏
وبليـت منـه بأكيـل سـوء‏.‏
وأكل بستانك دائم أي ثمره‏.‏
وما أطعمني أكلة واحدة أي لقمة أو قرصاً‏.‏
ومن المجاز‏:‏ فلان أكل غنمي وشربها وأكل مالي وشربه أي أطعمه الناس وجرحه بآكلة اللحم وهي السكين‏.‏
وأكلت أظفاره الحجارة‏.‏
قال أوس بن حجر‏:‏ وقد أكلت أظفاره الصخر كلما تعنى عليه طول مرقًى توصـلاً وفلان ذو أكلة وإكلة وهي الغيبة‏.‏
وهو يأكل الناس‏:‏ يغتابهم‏.‏
وآكل بين القوم‏:‏ أفسد‏.‏
وأكلت النار الحطب‏.‏
وأتكلت النار‏:‏ اشتد لهبها كأنما يأكل بعضها بعضاً‏.‏
وتأكل السيف‏:‏ توهج من شدة البريق‏.‏
وكذلك تأكل الإثمد والفضة المذابة ونحوهما مما له بصيص‏.‏
قال أوس‏:‏ إذا سـل مـن جفـن تأكل إثره على مثل مصحاة اللجين تأكلا ولعـن رسـول اللـه صلـى اللـه عليـه وسلم آكل الربا ومؤكله‏.‏
ومأكول حمير خير من آكلها أي رعيتها خير من واليها‏.‏
وهو من ذوي الآكال أي من السادات الذين يأكلون المرباع ونحوه‏.‏
وأكلتك فلاناً‏:‏ أمكنتك منه‏.‏
ولما قال الممزق‏.‏
فإن كنت مأكولاً فكن خير آكل وإلا فأدركنـي ولما أمزق قال النعمان‏:‏ لا آكلك ولا أؤكلك غيري‏.‏
وفلان يستأكل القوم‏:‏ يأكل أموالهم‏.‏
وهذا حديث يأكل الأحاديـث‏.‏
وفـي ‏"‏ كتـاب العيـن ‏"‏ الـواو فـي مرئـيٍّ أكلتهـا اليـاء لـأن أصلـه مـرءوي‏.‏
وأكلنـي موضـع كـذا من جسدي‏.‏
وتأكل جسده وبه إكلة بوزن جلسة وأكال وأكلة بوزن تبعة أي حكة وهم أكلة رأس أي قليل‏.‏
وانقطع أكله إذا مات‏.‏
وهذا ثوب ذو أكل‏:‏ صفيق كشير الغزل‏.‏
وطلب أعرابي من تاجر ثوباً فقال‏:‏ أعطني ثوباً له أكل‏.‏
وإنه لعظيم الأكل من الدنيا‏:‏ إذا كان حظيظاً‏.‏
وأكل البعير روقه إذا هرم وتحاتّت أسنانه‏.‏
وهو الماجُّ لأنه يمج الماء مجاً‏.‏
وعقدت لفلان حبلاً فسلم ولم يؤكل‏.‏

### Türkçe

أ ك ل
Nice nice yeme(ler) nice yemeleri engelledi.
Ve Lokman **الأكلة**’dendi.
Ve falana şöyle şöyle bir **أكلة** ve **مأكلة** yaptım.
Ve onun yanında fetha ile **أكال** (tattım) değil; yani yemek.
Ve diş ve değnek **تأكلت**: ikisinde **أكال** meydana geldi.
Ve onun ayağına **آكلة** düştü.
Ve falan benim **أكيلـي**’mdir.
Ve ondan kötü bir **أكيـل** ile belaya uğratıldım.
Ve “bahçenin **أكل**’i daimdir” yani meyvesi.
Ve bana bir tek **أكلة** yedirmedi; yani bir lokma yahut bir çörek.
Ve mecazdan: “Falan koyunumu **أكل** ve onu **شرب**; ve malımı **أكل** ve onu **شرب**” yani insanları yedirdi; ve eti yiyen **بآكلة اللحم** ile—ki o bıçaktır—onu yaraladı.
Ve taşlar onun tırnaklarını **أكلت**.
Evs b. Hacer dedi:
“Ve kaya, her ne zaman ona (tırmanış) zahmetli gelse, uzun bir tırmanışla ulaşmak için, onun tırnaklarını **أكلت**.”
Ve falan **ذو أكلة وإكلة**’dir; ve o, gıybettir.
Ve o **يأكل الناس**: onları gıybet eder.
Ve kavim arasında **آكل**: bozdu.
Ve ateş odunu **أكلت**.
Ve ateş **أتكلت**: alevi şiddetlendi; sanki bazısı bazısını yiyor.
Ve kılıç **تأكل**: parıltının şiddetinden ışıldadı.
Ve aynı şekilde **تأكل** sürme taşı, eritilmiş gümüş ve benzerleri; parıltısı olan şeylerden.
Evs dedi:
“Bir kınından sıyrıldığında, gümüş bir tepsi benzeri üzerinde, ardından **تأكل** ederek.”
Ve Allah’ın Resûlü—Allah ona salât ve selâm etsin—ribâyı yiyene (**آكل الربا**) ve onu yedirene (**مؤكله**) lânet etti.
Ve “Himyer’in **مأكول**’ü, onu yiyeninden (**آكلها**) daha hayırlıdır”; yani güdülenleri, yöneticisinden daha hayırlıdır.
Ve o, **ذوي الآكال**’dendir; yani **المرباع** ve benzerini yiyen efendilerden.
Ve “Seni falana **أكلتك**”: onu sana mümkün kıldım.
Ve **الممزق** dediği vakit:
“Eğer **مأكولاً** isen, hayırlı bir **آكل** ol; yoksa beni yakala.”
Ve **أمزق** dediği vakit Nu‘mân dedi: “Seni **آكلك** değilim ve seni başkasına **أؤكلك** (de) değilim.”
Ve falan kavme **يستأكل**: mallarını yer.
Ve bu, hadisleri **يأكل** bir hadistir.
Ve **" كتاب العين "**’de, **مرئيٍّ**’deki **الواو**’yu **الياء** yedi; çünkü aslı **مرءوي**’dir.
Ve bedenimden şöyle şöyle bir yer beni **أكلني**.
Ve bedeni **تأكل**; ve onda, **جلسة** vezninde **إكلة** ve **أكال** ve **تبعة** vezninde **أكلة** vardır; yani kaşıntı. Ve onlar **أكلة رأس**’tır; yani az.
Ve öldüğü zaman onun **أكل**’i kesildi.
Ve bu, **ذو أكل** bir elbisedir: iplik bükümü gibi kalın.
Ve bir bedevî bir tüccardan bir elbise istedi; şöyle dedi: “Bana **أكل**’i olan bir elbise ver.”
Ve o, dünyadan **عظيم الأكل**’dir: talihli olduğu zaman.
Ve deve yaşlanıp dişleri döküldüğünde, hörgücünü **أكل**.
Ve o, **الماجُّ**’dır; çünkü suyu **مجاً** emer.
Ve falan için bir ip bağladım; kurtuldu ve **يؤكل** olunmadı.
