# ألل — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%84/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%84%D9%84/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ألل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%84.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: ألل

أَلَّهُ يَؤُلُّهُ أَلاَّ: طعنه بالحَرْبة.
يقال: ما له أُلَّ وغُلَّ. وأَلَّ لونُه يَؤُلُّ ألاًّ: صَفا وَبَرَقَ. وأَلَّ أيضاً، بمعنى أسرع. وفرسٌ مِثَلٌّ، أي سريعٌ. والأَليلُ: الأنينُ. قال ابن مَيَّادَةَ:
وقولا لها ما تأمرين بوامِقٍله بعد نَوْماتِ العيون أليلُ
وقد ألَّ يَئِلُّ أَلاًّ وأَليلاً. يقال له الويلُ والأَليلُ. وأَليلُ الماء: خَريرُهُ وقَسيبه. وأَلِلَ السِقاءُ، بالكسر: تغيَّرتْ ريحُه. وأَلِلَتْ أسنانُه أيضاً، أي فَسَدتْ. والإِلُّ بالكسر، هو الله عزّ وجلّ. والإلُّ أيضاَ: العهد والقرابة. والأَلُّ بالفتح: جمع أَلَّةٍ، وهي الحربة وفي نصْلها عِرَضٌ. قال الشاعر:
تَدارَكَهُ في مُنْصِلِ الأَلِّ بَعْدَ مـامَضى غَيْرَ دَأْداءٍ وقد كادَ يَعْطَبُ
ويجمع أيضاً على إلالٍ. وأَلَّلْتُ الشيءَ تأْليلاً، أي حدَّدت طرفه. ومنه قول طرفة بن العبد يصف أذُني ناقةٍ بالحدَّة والانتصاب:
مؤَلَّلَتانِ تَعْرِفُ العِتْقَ فيهماكَسامِعَتَيْ شاةٍ بحَوْمَلَ مُفْرَدِ

### Türkçe

**أَلَّهُ** **يَؤُلُّهُ** **أَلاَّ**: onu **الحَرْبة** ile mızrakladı.

Denir ki: onun için **أُلَّ** ve **غُلَّ** yoktur. Ve **أَلَّ** onun rengi **يَؤُلُّ** **أَلاًّ**: arındı ve parladı. Ve **أَلَّ** ayrıca, “hızlandı” anlamındadır. Ve **فَرَسٌ مِثَلٌّ**: yani hızlıdır. Ve **الأَليلُ**: inlemedir. İbn **مَيَّادَةَ** dedi ki:
وقولا لها ما تأمرين بوامِقٍله بعد نَوْماتِ العيون أليلُ

Ve gerçekten **أَلَّ** **يَئِلُّ** **أَلاًّ** ve **أَليلاً**. Ona **الوَيْلُ** ve **الأَليلُ** denir. Ve **أَليلُ الماء**: onun şırıltısı ve akışıdır. Ve **أَلِلَ السِقاءُ** (kesre ile): onun kokusu değişti. Ve **أَلِلَتْ** onun dişleri de: yani bozuldu. Ve **الإِلُّ** (kesre ile): o, Allah عزّ وجلّ’dir. Ve **الإلُّ** ayrıca: ahid ve akrabalıktır. Ve **الأَلُّ** (fetha ile): **أَلَّةٍ**’nin çoğuludur; o da **الحَرْبة**’dir ve onun **نَصْل**’inde bir genişlik vardır. Şair dedi ki:
تَدارَكَهُ في مُنْصِلِ الأَلِّ بَعْدَ مـامَضى غَيْرَ دَأْداءٍ وقد كادَ يَعْطَبُ

Ve ayrıca **إلالٍ** üzere de çoğul yapılır. Ve **أَلَّلْتُ** şeyi **تَأْليلاً**: yani onun ucunu sivrilttim. Ve ondan, Tarafa b. el-‘Abd’ın, bir dişi devenin iki kulağını keskinlik ve diklik ile vasfederek söylediği sözdür:
مؤَلَّلَتانِ تَعْرِفُ العِتْقَ فيهماكَسامِعَتَيْ شاةٍ بحَوْمَلَ مُفْرَدِ
