# أمد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%85%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أمد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: أمد

الأَمَدُ: الغاية كالمَدَى؛ يقال: ما أَمدُك؟ أَي منتهى عمرك. وفي التنزيل العزيز: ولا تكونوا كالذين أُوتو الكتاب من قبل فطال عليهم الأَمدُ فَقَسَتْ قلوبهم؛ قال شمر: الأَمَدُ منتهى الأَجل، قال: وللإِنسان أَمَدانِ: أَحدهما ابتداء خلقه الذي يظهر عند مولده، والأَمد الثاني الموت؛ ومن الأَول حديث الحجاج حين سأَل الحسن فقال له: ما أَمَدُكَ؟ قال: سنتان من خلافة عمر؛ أَراد أَنه ولد لسنتين بقيتا من خلافة عمر، رضي الله عنه. والأَمَدُ: الغضب؛ أَمِدَ عليه وأَبِدَ إِذا غضب عليه. وآمِدُ: بلد (*
قوله «وآمد بلد إلخ» عبارة شرح القاموس وآمد بلد بالثغور في ديار بكر مجاورة لبلاد الروم ثم قال: ونقل شيخنا عن بعض ضبطه بضم الميم، قلت وهو المشهور على الألسنة.) معروف في الثغور؛ قال:
بآمِدَ مرَّةً وبرأْسِ عينٍ،
وأَحياناً بِمَيَّا فارِقينا
ذهب إِلى الأَرض أَو البقعة فلم يصرف.
والإِمِّدانُ: الماءُ على وجه الأَرض؛ عن كراع. قال ابن سيده: ولست منه على ثقة.
وأَمَدُ الخيل في الرهان: مَدافِعُها في السباق ومنتهى غاياتها الذي تسبق إِليه؛ ومنه قول النابغة:
سَبْقَ الجوادِ، إِذا استولى على الأَمَدِ
أَي غلب على منتهاه حين سبق وسيلة إِليه. أَبو عمرو: يقال للسفينة إِذا كانت مشحونة عامِدٌ وآمِدٌ وعامدة وآمِدَة، وقال: السامدُ العاقل، والآمِدُ: المملوء من خير أَو شرّ.

### Türkçe

**الأَمَدُ**: **المدى** gibi gaye/son; denir ki: “**ما أَمدُك؟**” yani ömrünün nihayeti nedir. Ve
aziz tenzilde: “Kendilerine daha önce kitap verilenler gibi olmayın; üzerlerine
**الأَمدُ** uzadı da kalpleri katılaştı”; Şemmer dedi: **الأَمَدُ** ecelin nihayetidir; dedi ki: İnsan için
iki **أَمَد** vardır: biri, doğumunda ortaya çıkan yaratılışının başlangıcı; ikinci **أَمَد** ölüm;
ve birinciden Haccâc’ın Hasan’a sorduğu vakit hadisi: ona dedi ki: “**ما أَمَدُكَ؟**” dedi: Ömer’in hilafetinden iki yıl;
muradı, Ömer’in hilafetinden iki yıl kaldığı sırada doğmuş olmasıdır, Allah ondan razı olsun.
Ve **الأَمَدُ**: öfke; ona öfkelendiğinde **أَمِدَ** عليه ve **أَبِدَ** denir. Ve **آمِدُ**: bir belde
(*
“Ve **وآمد بلد** ilh” sözü, Kāmûs şerhinin ibaresidir; ve **آمد** Diyarbekir diyarında, Rum diyarına komşu sınır boylarında bir beldedir; sonra dedi: şeyhimiz bazılarınca mimin ötre ile ضبط edildiğini nakletti; dedim ki: o, diller üzerinde meşhur olandır.) sınır boylarında mâruf; dedi ki:
بآمِدَ مرَّةً وبرأْسِ عينٍ،
وأَحياناً بِمَيَّا فارِقينا
Yere yahut bir parçaya gitti; bu yüzden sarf olunmadı.
Ve **الإِمِّدانُ**: yer yüzü üzerindeki su; Kurâ‘dan. İbn Sîde dedi: Ben bundan
emin değilim.
Ve yarışta atların **أَمَدُ**’i: koşuda onların itişmeleri/hamleleri ve ulaştıkları gayelerin nihayeti, ona doğru
yarıştıkları şey; Nâbiga’nın sözü de bundandır:
سَبْقَ الجوادِ، إِذا استولى على الأَمَدِ
Yani, ona ulaşan bir vesile ile öne geçince, onun nihayetine galip geldi. Ebû Amr: gemi yüklü olduğunda ona **عامِدٌ** ve **آمِدٌ** ve **عامدة** ve **آمِدَة** denir, dedi: **السامدُ** akıllıdır,
ve **الآمِدُ**: hayırdan yahut şerden dolu olandır.
