# أمر — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%85%D8%B1/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: أمر

* أ م ر * يقال أمر فلان مستقيم و * أمورُهُ * مستقيمة و * أمَرَهُ * بكذا والجمع * الأوامِرُ * و * أَمَرَهُ * أيضا كثره وبابهما نصر ومنه الحديث ﴿خير المال مهرة * مَأمورةٌ * أو سكة مأبورة﴾ أي مهرة كثيرة النتاج والنسل } * وآمَرَهُ * أيضا بالمد أي كثره و * أَمِرَ * هو كثر وبابه طرب فصار نظير علم وأعلمته قال يعقوب ولم يقل أحد غير أبي عبيدة * أمَرَهُ * من الثلاثي بمعنى كثره بل من الرباعي حتى قال الأخفش إنما قيل مأمورة للإزدواج وأصله مؤمرة كمخرجة كما قال للنساء ارجعن مأزورات غير مأجورات للازدواج وأصله موزورات من الوزر وقوله تعالى ﴿أمرنا مترفيها﴾ أي أمرناهم بالطاعة فعصوا وقد يكون من * الإمارةِ * قلت لم يذكر في شيء من أصول اللغة والتفسير أن أمرنا مخففا متعديا بمعنى جعلهم أمراء و * الإمْرُ * كالإصر الشديد وقيل العجب ومنه قوله تعالى ﴿لقد جئت شيئا إمرا﴾ و * الأَمِيرُ * ذو الأمر وقد * أمَرَ * يأمر بالضم * إمْرةً * بالكسر صار أميرا والأنثى أميرة بالهاء و * أَمُر * أيضا يأمر بضم الميم فيهما * إمارَةً * بالكسر أيضا و * أمَّرَهُ تَأمِيراً * جعله أميرا و * تأمَّر * عليهم تسلط و * آمَرَهُ * في كذا * مُؤامَرَة * شاوره والعامة تقول وأمره و * أتَمَرَ * الأمر أي امتثله وأتمروا به وإذا هموا به وتشاوروا فيه و * الائْتِمارُ * و * الاستِثْمارُ * المشاورة وكذا * التَّآمُرُ * كالتفاعل قلت قوله تعالى ﴿وأتمروا بينكم بمعروف﴾ أي ليأمر بعضكم بعضا بالمعروف و * الأَمَارَةُ * و * الأَمَارُ * أيضا بفتحتين الوقت والعلامة

### Türkçe

* أ م ر * denilir: falanın işi dosdoğrudur ve **أمورُهُ** dosdoğrudur; ve onu şununla emretti; çoğulu **الأوامِرُ**’dür. Ve **أَمَرَهُ** ayrıca: onu çoğalttı; ikisinin bâbı **نصر**’dır. Ondan hadis: ﴿Hayırlı mal, **مَأمورةٌ** bir kısrak yahut **مأبورة** bir tarla﴾ yani: doğurması ve nesli çok olan bir kısrak }. Ve **آمَرَهُ** da, med ile: onu çoğalttı. Ve **أَمِرَ**: o çoğaldı; bâbı **طرب**’dır; böylece **علم** ve **أعلمته**’nin benzeri oldu. Ya‘kūb dedi: Ebû Ubeyde’den başkası, üçlüden **أَمَرَهُ**’yu “onu çoğalttı” mânasında söylemedi; bilakis dörtlüdendir. Hattâ el-Ahfeş dedi: ancak **مأمورة** denildi, ikileme (izdivâc) için; aslı **مؤمرة**’dir, **مخرجة** gibi. Nitekim kadınlara “dönün, **مأزورات** değil **مأجورات** olarak” dedi; ikileme için; aslı **موزورات**’dır, **الوزر**’den. Ve O’nun sözü (yüce): ﴿**أمرنا مترفيها**﴾ yani: onlara itaati emrettik de isyan ettiler; ve **الإمارةِ**’den de olabilir. Dedim: dil ve tefsirin aslından hiçbir şeyde, **أمرنا**’nın hafifletilmiş olarak, “onları emirler kıldı” mânasında müteaddî olduğu zikredilmedi. Ve **الإمْرُ**: **الإصر** gibi, şiddetli; ve “hayret” denildi. Ondan O’nun sözü (yüce): ﴿**لقد جئت شيئا إمرا**﴾. Ve **الأَمِيرُ**: emrin sahibi. Ve **أَمَرَ** (yemuru), damme ile, **إمْرةً** (kesra ile): emir oldu; dişisi, ه ile **أميرة**’dir. Ve **أَمُر** da (yemuru), ikisinde de م’nin dammesiyle, **إمارَةً** (kesra ile) dahi. Ve **أمَّرَهُ تَأمِيراً**: onu emir kıldı. Ve **تأمَّر** عليهم: tasallut etti. Ve **آمَرَهُ** fî kezâ, **مُؤامَرَة**: onunla müşavere etti; avam “ve **أمره**” der. Ve **أتَمَرَ** الأمر: ona imtisal etti; ve **أتمروا** به: ona niyetlendiklerinde ve onda müşavere ettiklerinde. Ve **الائْتِمارُ** ve **الاستِثْمارُ**: müşavere; ve keza **التَّآمُرُ**: **التفاعل** gibi. Dedim: O’nun sözü (yüce): ﴿**وأتمروا بينكم بمعروف**﴾ yani: bazınız bazınıza ma‘rûf ile emretsin. Ve **الأَمَارَةُ** ve **الأَمَارُ** da, iki fetha ile: vakit ve alâmet.
