# أمض — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B6/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%85%D8%B6/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أمض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B6.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: أمض

باب الضاد والميم و و ا ي ء معهما
م ض ي، و م ض، أ م ض، ض ي م، أ ض م، و ض م، ض أ م مستعملات
مضي:
مَضَى في أمره مَضاءَ.
وَمضَى الشيءُ يَمْضي مُضِيّاً.
ويُكْنَى الفَرَسُ أبا المَضاء.
ومض:
الوَمْضُ والوَميضُ من لمَعَان البَرْق وكُلِّ شيءٍ صافي اللّون، ووَمَضَ البَرْقُ وأوْمَضَ، وأومَضَتْ فلانةُ بعينها إذا بَرَقَت له، تُومِض إيماضاً فهي مُومِضة.
أمض:
أمِضَ الرجُلُ يأمَضُ فهو أَمِضٌ اذا لم يُبال المُعاتَبهَ وعَزيمتُه ماضيِةٌ في قلبه، وكذلك اذا أَبدَى بلسانه غيرَ ما يُريدُه فهو آمِضٌ.
ضيم:
الضَّيْمُ: الانتقِاص، ويقال: ما ضِمْتُ أَحَداً، ولا ضُمْتُ أي ما ضامَني أَحَد، يُقال ذلك بمعنى فَعَلَ بي، بالضم، والكلامُ في هذا بالكسر.
وضامَه في الأمر، وضامَه حقَّه. يضيمه ضيماً.
أضم:
الأَضَمُ: الحَسَدُ والحِقْدُ في القلب، لا يَقدِرُ على أن يُمضِيَه.
ورجلٌ أَضِمٌ، وقد أَضِمَ يأضَمُ أَضَماً.
وضم:
وَضَمْتُ اللَّحْمَ: وَقَيْتُه من التُّراب، وأوضَمْتُ له: اتَّخَذْتْ له وَضَماً.
والوَضَم: كلُّ شيءٍ يُوضَع عليه للجَزْر.
والوَضيمةُ: جمع، وهُم القومُ يَنْزِلون على قَومٍ، وهم قليلٌ، فيُحْسِنونَ اليهم ويُكرِمُونهم.
ضأم:
الضَّأمُ والضَّأْبُ: السِّلْفُ، يقال: هُما ضَأْبان وضَأْمانِ اذا كانا سِلْفَيْنِ.

### Türkçe

باب **الضاد** والميم و و ا ي ء معهما
م ض ي، و م ض، أ م ض، ض ي م، أ ض م، و ض م، ض أ م مستعملات

**مضي**:
Bir işinde **مَضَى**; **مَضاءَ** (olarak).
Şey **وَمضَى**; **يَمْضي** **مُضِيّاً**.
At, **أبا المَضاء** diye kinayelenir.

**ومض**:
**الوَمْضُ** ve **الوَميضُ**, şimşeğin parıltısındandır ve saf renkli her şeydendir; şimşek **وَمَضَ** ve **أوْمَضَ**. Falan kadın gözüyle **أومَضَتْ**; ona parladığı zaman; **تُومِض** **إيماضاً**; o hâlde o **مُومِضة**dir.

**أمض**:
Adam **أمِضَ**; **يأمَضُ**; o hâlde o **أَمِضٌ**dur: azarlanmaya aldırmadığı ve azmi kalbinde geçip gittiği zaman; yine, diliyle istediğinden başkasını açığa vurduğu zaman da o **آمِضٌ**dur.

**ضيم**:
**الضَّيْمُ**: eksiltme. Denilir: Ben hiç kimseyi **ضِمْتُ** etmedim, ne de **ضُمْتُ**; yani hiç kimse bana **ضامَني** etmedi. Bu, “bana yaptı” mânasında söylenir; (bu) damme iledir; bunun hakkındaki söz ise kesre iledir.
İşte onu işte **وضامَه** etti; ve hakkını **وضامَه** etti; onu **يضيمه**; **ضيماً**.

**أضم**:
**الأَضَمُ**: kalpteki haset ve kindir; onu yürütmeye güç yetiremez.
Ve **أَضِمٌ** bir adam; ve gerçekten **أَضِمَ**; **يأضَمُ**; **أَضَماً**.

**وضم**:
Eti **وَضَمْتُ**: onu topraktan korudum. Ve onun için **أوضَمْتُ**: onun için bir **وَضَماً** edindi.
Ve **الوَضَم**: kesim için üzerine konulan her şeydir.
Ve **الوَضيمةُ**: bir cem‘dir; onlar, bir kavmin üzerine inen kavimdir; ve onlar azdır; böylece onlara iyilik ederler ve onları ikram ederler.

**ضأم**:
**الضَّأمُ** ve **الضَّأْبُ**: kayın hısımlığıdır; denilir: İkisi **ضَأْبان** ve **ضَأْمانِ**dir; iki kayın hısım oldukları zaman.
