# أمل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%85%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: أمل

الأَمَل والأَمْل والإِمْل: الرَّجاء؛ الأَخيرة عن ابن جني، والجمع آمال. وأَمَلْتُه آمُله وقد أَمَلَه يأْمُله أَمْلاً؛ المصدر عن ابن جني، وأَمَّله تَأْميلاً، ويقال أَمَل خَيْرَه يأْمُله أَمْلاً، وما أَطول إِمْلته، من الأَمَل أَي أَمَله، وإِنه لَطويلُ الإِمْلة أَي التأْميل؛ عن اللحياني، مثل الجِلسة والرِّكبة.
والتَّأَمُّلُ: التَّثَبُّت. وتأَمَّلت الشيءَ أَي نظرت إِليه مُستثْبِتاً له. وتَأَمّل الرجلُ: تَثَبَّت في الأَمر والنظر. والأَميلُ على فَعيل: حَبْلٌ من الرمل معتزل عن معظمه على تقدير مِيل؛ وأَنشد:
كالبَرْق يَجْتاز أَمِيلاً أَعْرَفا
قال ابن سيده: الأَمِيل حَبْل من الرمل يكون عَرْضه نحواً من مِيل، وقيل: يكون عرضه مِيلاً وطوله مسيرة يوم، وقيل مسيرة يومين، وقيل عرضه نصف يوم، وقيل الأَمِيل ما ارتفع من الرمل من غير أَن يحدّ. الجوهري: الأَميل اسم موضع أَيضاً، قال ابن بري: ومنه قول الفرزدق:
وهُمُ على هَدَبِ الأَمِيل تَداركوا
نَعَماً، تُشَلُّ إِلى الرَّئيس وتُعْكَل
(* قوله «وهم على هدب الاميل» الذي في المعجم: على صدف الأميل). قال أَبو منصور: وليس قول من زعم أَنهم أَرادوا بالأَمِيلِ من الرمل الأَمْيَلَ فَخُفِّف بشيء؛ قال: ولا يعلم من كلامهم ما يشبه هذا، وجمع الأَمِيلِ ما ارتفع من الرمل: أُمُل؛ قال سيبويه: لا يُكَسَّر على غير ذلك.وأَمُول: موضع؛ قال الهذلي:
رِجالُ بني زُبَيْدٍ غَيَّبَتْهم
جِبالُ أَمُولَ، لاسُقِيَتْ أَمُولُ
ابن الأَعرابي: الأَمَلة أَعوان الرجل، واحدهم آمل.

### Türkçe

**الأَمَل** ve **الأَمْل** ve **الإِمْل**: ümit; sonuncusu İbn Cinnî’den; çoğulu **آمال**. Ve “onu umdum” **أَمَلْتُه**: onu umarım **آمُله**; ve gerçekten onu umdu **أَمَلَه**: onu umar **يأْمُله** (bunu) bir umut olarak **أَمْلاً**; mastar İbn Cinnî’den; ve “ona ümit verdi” **أَمَّله** (onu) ümitlendirme olarak **تَأْميلاً**; ve denilir: “onun hayrını umdu” **أَمَل خَيْرَه**: onu umar **يأْمُله** (bunu) bir umut olarak **أَمْلاً**; ve “onun ümitlendirmesi ne kadar uzundur” **وما أَطول إِمْلته**, **الأَمَل**’den, yani onun ümidi **أَمَله**; ve şüphesiz o, ümitlendirmesi uzun olandır **وإِنه لَطويلُ الإِمْلة** yani ümitlendirme **التأْميل**; Lihyânî’den; **الجِلسة** ve **الرِّكبة** gibi.

Ve **التَّأَمُّلُ**: sağlamlaştırma/iyice sabitleme. Ve “şeye teemmül ettim” **وتأَمَّلت الشيءَ** yani ona baktım, onu sağlamlaştırıcı olarak **مُستثْبِتاً له**. Ve “adam teemmül etti” **وتَأَمّل الرجلُ**: işte ve bakışta sağlamlaştı **تَثَبَّت**.

Ve **الأَميلُ** “**فعيل**” vezni üzere: kumdan bir ip; onun çoğundan ayrılmış, bir mil takdiri üzere; ve inşad etti:
كالبَرْق يَجْتاز **أَمِيلاً** أَعْرَفا

İbn Sîde dedi: **الأَمِيل** kumdan bir iptir; onun eni yaklaşık bir mil olur; ve denildi: eni bir mil olur ve boyu bir gün yürüyüşü; ve denildi iki gün yürüyüşü; ve denildi eni yarım gün; ve denildi: **الأَمِيل** kumdan yükselen şeydir, sınırlandırılmaksızın. Cevherî: **الأَميل** bir yer adıdır da; İbn Berrî dedi: ve ondandır Ferazdak’ın sözü:
وهُمُ على هَدَبِ **الأَمِيل** تَداركوا
نَعَماً، تُشَلُّ إِلى الرَّئيس وتُعْكَل

(* Onun sözü “وهم على هدب الاميل” ki sözlükte olan: “على صدف الأميل”).

Ebû Mansûr dedi: ve kumdan **الأَمِيل** ile **الأَمْيَلَ**’i kastettikleri, sonra bir şeyle hafifletildiği iddiasında bulunanın sözü bir şey değildir; dedi: ve onların كلامından buna benzeyen bir şey bilinmez. Ve kumdan yükselen şey olan **الأَمِيل**’in çoğulu: **أُمُل**; Sîbeveyh dedi: bunun dışında bir şeye kırılmaz.

Ve **أَمُول**: bir yer; Hüzellî dedi:
رِجالُ بني زُبَيْدٍ غَيَّبَتْهم
جِبالُ **أَمُولَ**، لاسُقِيَتْ **أَمُولُ**

İbnü’l-A‘râbî: **الأَمَلة** adamın yardımcılarıdır; onların bir teki **آمل**’dir.
