# أنب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%86%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أنب

أنبه تأنيبا: عنفه ولامه ووبخه أو بكته والتأنيب: أشد العذل وهو التوبيخ والتثريب، وفي حديث طلحة:  لما مات خالد بن الوليد استرجع عمر، فقلت يا أمير المؤمنين.

  ألا أراك بعيد الموت تندبنـي                      وفي حياتي ما زودتني زادي فقال عمر: لا تؤنبني  التأنيب: المبالغة في التوبيخ والتعنيف، ومنه حديث الحسن بن علي لما صالح معاوية قيل له: قد سودت وجوه المؤمنين: فقال: لا تؤنبني. ومنه حديث توبة كعب بن مالك  مازالوا يؤنبونني  أو أنبه: سأله فنجهه كذا في النسخ، أي رده أقبح رد، وفي بعض: فجبهه.
 والأنب محركة: الباذنجان. نقله الصاغاني قال شيخنا: هو تفسير بمجهول، فإنه لم يذكر الباذنجان في مظنته، قلت: ولكن الشهرة تكفي في هذا القدر، والله أعلم. واحدته أنبة، عن أبي حنيفة، قلت: وهو ثمر شجر باليمن كبير يحمل كالباذنجان، يبدو صغيرا ثم يكبر، حلو ممزوج بالحموضة، والعامة يسكنون النون، وبعضهم يقلب الهمزة عينا، وقد ذكره الحكيم داوود في التذكرة، وسيأتي ذكره في الجيم.
 والأناب كسحاب: المسك. عن أبي زيد، أو عطر يضاهيه، عن ابن الأعرابي، وأنشد أبو زيد:
  تعل بالعـنـبـر والأنـاب
  كرما تدلى من ذرا الأعناب يعني جارية تعل شعرها بالأناب. وفي الأساس تقول:  بلد عبق الجناب، كأنه ضمخ بالأناب  أي المسك، وأصبحت مؤتنبا، وهو مؤتنب بصيغة اسم الفاعل، أي يشتهي الطعام.
 والأنابيب: الرماح، واحدها أنبوب هنا ذكره ابن المكرم.
 ومما يستدرك عليه: إنب، بالكسر وتشديد النون والباء موحدة: حصن من أعمال عزاز من نواحي حلب، له ذكر.

### Türkçe

**أنبه** تأنيبا: onu sertçe azarladı, kınadı ve payladı yahut ayıpladı; ve **التأنيب**: azarlamanın en şiddetlisidir; o, **التوبيخ** ve **التثريب**’dir. Ve Talha hadîsinde: Hâlid b. Velîd ölünce Ömer **استرجع** etti; ben de “Ey müminlerin emîri!” dedim.

“Ölümden uzak olduğun hâlde beni ağıtla anıyor görüyorum seni;
hayatımda iken azığımı bana azık etmedin.”
Bunun üzerine Ömer dedi ki: “Beni **تؤنبني** etme.” **التأنيب**: **التوبيخ** ve sert azarlamada mübalağadır. Ondandır: Hasan b. Ali’nin, Muâviye ile sulh yaptığı vakit hadîsi; ona “Müminlerin yüzlerini kararttın” denildi; o da dedi ki: “Beni **تؤنبني** etme.” Ondandır: Ka‘b b. Mâlik’in tevbesi hadîsi: “Beni durmadan **يؤنبونني** ettiler.” Yahut **أنبه**: ona sordu da onu susturdu; nüshalarda böyledir; yani onu en çirkin bir reddedişle geri çevirdi. Bazısında: “onu **فجبهه** etti.”

Ve **الأنب** (harekeli): patlıcan. Bunu Sâğânî nakletti. Şeyhimiz dedi ki: Bu, meçhul ile bir tefsirdir; zira patlıcanı, onun yerinde zikretmemiştir. Ben dedim ki: Fakat şöhret bu miktarda yeter; Allah daha iyi bilir. Tekili **أنبة**’dir; Ebû Hanîfe’den. Ben dedim ki: O, Yemen’de bir ağacın meyvesidir; büyük olup patlıcan gibi taşınır; küçük görünür sonra büyür; tatlıdır, ekşilikle karışıktır. Avam **النون**’u sâkin kılar; bazısı da **الهمزة**’yi **عينا**’ya çevirir. Hekîm Dâvûd onu **التذكرة**’de zikretmiştir; **الجيم**’de onun zikri gelecektir.

Ve **الأناب** (bulut gibi): misk. Ebû Zeyd’den. Yahut ona benzeyen bir koku; İbnü’l-A‘râbî’den. Ebû Zeyd şu beyti okudu:

“Amber ve **الأناب** ile asılır;
üzüm salkımlarının tepelerinden sarkan bir asma gibi.”

Yani bir câriye, saçını **الأناب** ile asar. Ve **الأساس**’ta şöyle dersin: “Yanı başı güzel kokulu bir belde; sanki **الأناب** ile kokulanmış” yani misk ile. Ve “**مؤتنبا** olarak sabahladım”; o da ism-i fâil sigasıyla **مؤتنب**’dir; yani yemeği iştah eder.

Ve **الأنابيب**: mızraklar; tekili **أنبوب**; burada İbnü’l-Mükrem onu zikretti.

Ve ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır: **إنب**, kesre ile ve **النون**’un şeddelenmesiyle ve **الباء**’nın müvahhadesiyle: Halep nahiyelerinden A‘zâz amellerinden bir hisar; onun zikri vardır.
