# أنف — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D9%81/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%86%D9%81/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D9%81.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: أنف

الأنف للإنسان وغيره. والجمع آنُفٌ وأُنوفٌ وآنافٌ. وأَنْفُ كلِّ شيءٍ: أوّله. وأَنفُ النابِ: طَرَفُه حين يطلُع. وأَنفُ الجبل: نادرٌ يشخصُ منه. وأَنفُ البرد: أَشَدُّه. ويقال: جاء يعدو أَنفَ الشَدِّ، أي أشدّ العَدْوِ. قال: والأُنافيُّ: العظيمُ الأَنفِ. والأنوف: المرأة الطيبة ريح الأنف وأَنَفْتُ الرجلَ: ضربتُ أَنْفَهُ. ويقال: آنَفَهُ الماءُ بلغ أَنْفَهُ، وذلك إذا نزلَ في النهر. وروضة أُنُفٌ بالضم، أي لم يَرْعَها أحد. قال: وأَنَفَتِ الإِبِلُ، إذا وطئتْ كلأً أُنفاً، وهو الذي لم يُرْعَ. وآنَفتُها أنا فهي مؤْنَفَةٌ إذا تتبَّعتَ بها أَنْفَ المرعى. قال: وقال الطائي: أرضٌ أَنيفَةُ النبتِ، إذا أَسْرَعَتِ النباتَ. وتلك أرضٌ آنَفُ بلادِ الله.
وكأسٌ أُنُفٌ: لم يُشْرَبْ بها قبلَ ذلك، كأنَّه استؤْنِفَ شربُها، مثال روضةٍ أُنُفٍ. ويقال أيضاً: آتيك من ذي أُنُفٍ، كما يقال من ذي قُبُلٍ، أي فيما يُسْتَقْبَلُ. وأَنِفَ من الشيء يأْنَفُ أَنَفاً وأَنَفَةً، أي اسْتَنْكَفَ. يقال: ما رأيت أحْمى أَنْفاً ولا آنَفَ، من فلان. وأَنِفَ البعير، أي اشتكى أَنْفَهُ من البُرَةِ، فهو أَنِفُ. وتقول: آنَفْتُهُ أنا إينافاً، إذا جعلتَه يشتكي أَنْفَهُ. والاستِئناف: الابتداءُ، وكذلك الائْتِنافُ. وقلت كذا آنِفاً وسالفاً. والتَأْنيفُ: تحديدُ طرف الشيء.

### Türkçe

**الأنف** insan ve başkası içindir. Çoğulu **آنُفٌ** ve **أُنوفٌ** ve **آنافٌ**dur. Her şeyin **أَنْفُ**’i: onun evvelidir. **النابِ**’ın **أَنفُ**’i: çıktığı zaman onun ucudur. Dağın **أَنفُ**’i: ondan sivrilip görünen bir çıkıntıdır. Soğuğun **أَنفُ**’i: onun en şiddetlisidir. Ve denilir: **أَنفَ الشَدِّ** koşarak geldi; yani koşmanın en şiddetlisi. Dedi: **الأُنافيُّ**: burnu büyük olan. **الأنوف**: burnun kokusu hoş olan kadın. Ve **أَنَفْتُ** adamı: onun **أَنْفَهُ**’ini vurdum. Ve denilir: su onu **آنَفَهُ**; onun **أَنْفَهُ**’ine ulaştı; bu, nehre indiği zaman olur. Ve **روضة أُنُفٌ** (ضم ile): yani onu kimse otlatmamıştır. Dedi: Ve develer **أَنَفَتِ**; yani **أُنفاً** olan otu çiğnedikleri zaman; o, otlatılmamış olandır. Ve ben onu **آنَفتُها**; o hâlde o **مؤْنَفَةٌ**’dir; eğer onunla otlağın **أَنْفَ**’ini takip edersen. Dedi: Ve dedi **الطائي**: **أرضٌ أَنيفَةُ النبتِ**; yani bitkiyi çabuklaştırdığı zaman. Ve şu, Allah’ın beldelerinin **آنَفُ**’udur.

Ve **كأسٌ أُنُفٌ**: bundan önce onunla içilmemiştir; sanki onun içilmesi yeniden başlatılmıştır; **روضةٍ أُنُفٍ** misali. Ve ayrıca denilir: **آتيك من ذي أُنُفٍ**; nasıl ki **من ذي قُبُلٍ** denilir; yani karşılanacak olanda (gelecekte). Ve bir şeyden **أَنِفَ** eder, **يأْنَفُ** **أَنَفاً** ve **أَنَفَةً**; yani çekinip kaçınmıştır. Denilir: falandan daha **أحْمى أَنْفاً** ve daha **آنَفَ** görmedim. Ve deve **أَنِفَ** etti; yani **البُرَةِ**’den onun **أَنْفَهُ**’i sızladı; o hâlde o **أَنِفُ**’tir. Ve dersin: ben onu **آنَفْتُهُ** **إينافاً**; yani onu **أَنْفَهُ**’inden şikâyet eder kıldığın zaman. Ve **الاستِئناف**: başlangıçtır; **الائْتِنافُ** da böyledir. Ve “şöyle dedim” **آنِفاً** ve **سالفاً**. Ve **التَأْنيفُ**: şeyin ucunu belirlemektir.
