# أوق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%88%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أوق

الأوق الثقل يقال: ألقى علينا أوقه: أي ثقله، ومن سجعات الأساس: ألقى عليه أوقه، وبرك فوقه، وأنشد ابن بري:
  إليك حتى قلدوك طوقها                      وحملوك عبأها وأوقها والأوق: الشؤم، والأوق : ع وأنشد الجوهري:
  تمتع من السيدان والأوق نظرة                      فقلبك للسيدان والأوق آلـف وأنشد الصاغاني للقحيف العقلي يصف ناقته:
  تربعت السـيدان والأوق إذ هـمـا                      محل من الأصرام والعيش صالـح
  وما يحزأ السيدان في رونق الضحى                      ولا الأوق إلا أفرط العـين مـائح وقال النابغة الجعدي رضي الله عنه:
  أتاهن أن مـياه الـذهـا                      ب فالملح فالأوق فالميثب

  وقال الليث: آق عليه فلان: إذا أ أشرف. ويقال: آق علينا يؤوق: إذا مال قال العماني:
  آق علينا وهو شر آئق وقيل: آق عليهم أوقا. إذا أتاهم بالشؤم وقال ابن عباد: الأوقة: الجماعة يقال: جاء القوم بأوقتهم. وقال ابن شميل: الأوقة بالضم: الركية، مثل البالوعة في الأرض خليقة في بطون الأودية، وتكون في الرياض أحيانا، تسمى -إذا كانت قامتين- أوقة، فما زاد، وما كان أقل من قامتين فليست بأوقة، وفمها مثل فم الركية، وأوسع أحيانا، وهي الهوة، قال رؤبة:
  وانغمس الرامي لها بين الأوق                      في غيل قصباء، وخيس مختلق والأوقة: محضن الطير على رؤوس الجبال نقله الصاغاني. والأوقية بالضم: فعلية من أوق قال الجوهري وهي زنة سبع مثاقيل، وقيل: زنة أربعين درهما، وهو في قول وإن جعلتها أفعولة فهي من غير هذا الباب ويأتي في و ق ي إن شاء الله تعالى. ويوم الأواق كغراب: م معروف من أيام العرب، قال الصاغاني: وهو يؤيؤ وقد أهمله المصنف في الهمزة. والأواقي، بالفتح: قصب الحائك التي يكون فيها لحمة الثوب عن ابن عباد. وقال أبو عمرو: أوقه تأويقا: إذا قلل طعامه وأوقه تأويقا: حمله على المثسقة والمكروه نقله الجوهري، وأنشد لجندل بن المثنى الطهوي:
  عز على عمك أن تؤوقي
  أو أن تبيتي ليلة لم تغبقي
  أو أن ترى كأباء لم تبرنشقي وأوقه أيضا: عوقه. وقيل: ذلله. والمؤوق، كمحدث : من يؤخر طعامه قال:
  ولو كان حتروش بن عزة راضيا                      سوى عيشه هذا بعيش مـؤوق وتأوق: إذا تعوق.
 ومما يستدرك عليه: بيت مؤوق، كمعظم: كثير الحشو من ردئ ج المتاع، منه قول امرئ القيس:
  وبيت يفوح المسك في حجراته                      بعيد من الآفات غير مـؤوق ورجل مؤوق: مشؤوم، وقيل: مهان. وتأوق: تجوع. والأوق: جبل لهذيل.

### Türkçe

**الأوق**: ağırlık; denilir: “ألقى علينا **أوقه**”: yani onun ağırlığı. Ve **الأساس**’ın secilerinden: “ألقى عليه **أوقه**، وبرك فوقه”. Ve İbn Berrî inşâd etti:
  Sana, ta ki sana onun gerdanlığını taktırdılar                      ve sana onun yükünü ve **أوقها**’sını yüklediler. Ve **الأوق**: uğursuzluk. Ve **الأوق**: ع. Ve Cevherî inşâd etti:
  İki efendiden ve **الأوق**’tan bir bakışla yararlan                      çünkü kalbin iki efendiye ve **الأوق**’a alışkındır. Ve Sâğânî, Kuhayf el-‘Aklî’ye, devesini vasfederken, inşâd etti:
  İki efendi ve **الأوق** yerleşti; çünkü ikisi                      sürülerden ve yaşayıştan elverişli bir yer(edir)
  Kuşluk vaktinin parlaklığında iki efendi (hiç) kıskanılmaz                      ve **الأوق** da (kıskanılmaz), ancak gözün aşırı (derecede) akıcı (olması) hariç. Ve Nâbiga el-Ca‘dî (Allah ondan razı olsun) dedi:
  Onlara geldi ki, **الذهـا**’nın suları                      sonra tuzlu (yer), sonra **الأوق**, sonra **الميثب**

Ve Leys dedi: “آق عليه فلان”: eğer أ أشرف. Ve denilir: “آق علينا يؤوق”: eğer meyletti. ‘Umânî dedi:
  “آق علينا” ve o, en şerli **آئق**’tır. Ve denildi: “آق عليهم أوقا”: eğer onlara uğursuzlukla geldi. Ve İbn ‘Abbâd dedi: **الأوقة**: topluluk; denilir: “جاء القوم بأوقتهم”. Ve İbn Şümeyl dedi: **الأوقة** (ötre ile): kuyu; yer içinde, vadilerin karınlarında yaratılmış, balo‘a gibi; ve bazen çayırlıklarda olur; (eğer) iki boy (yüksekliğinde) olmuşsa **أوقة** diye adlandırılır; bundan fazla olan (da öyledir); iki boydan az olan ise **أوقة** değildir. Ve ağzı kuyu ağzı gibidir, bazen daha geniştir; ve o, çukurdur. Ru’be dedi:
  Ve okçu onun için **الأوق** arasında daldı                      kamışlık bir su birikintisinde ve karışık bir çamurda. Ve **الأوقة**: dağ başlarında kuşun kuluçkalığı; Sâğânî onu nakletti. Ve **الأوقية** (ötre ile): **أوق**’tan “فعلية”dir. Cevherî dedi: ve o, yedi miskal veznidir. Ve denildi: kırk dirhem veznidir; ve o, bir görüştür. Ve eğer onu “أفعولة” yaparsan, o, bu bâbdan değildir; ve inşallah Teâlâ, **و ق ي**’de gelir. Ve **يوم الأواق** (غراب gibi): Arap günlerinden bilinen bir gündür. Sâğânî dedi: ve o, “يؤيؤ”dur; musannif onu hemzede ihmal etmiştir. Ve **الأواقي** (fetha ile): dokumacının kamışları; elbisenin atkısı onda olur; İbn ‘Abbâd’dan. Ve Ebû ‘Amr dedi: “أوقه تأويقا”: eğer onun yemeğini azalttı. Ve “أوقه تأويقا”: onu sıkıntıya ve hoş olmayan şeye yükledi; Cevherî onu nakletti. Ve Tâhevî, Cündel b. el-Musennâ’ya aittir diye inşâd edildi:
  Amcana ağır geldi ki sen **تؤوقي** edesin
  yahut bir geceyi, akşam içkisi içmeden geçiresin
  yahut “كأباء” gör(esin) ki “لم تبرنشقي”. Ve “أوقه” ayrıca: “عوقه”. Ve denildi: onu zelil kıldı. Ve **المؤوق** (كمحدث): yemeğini geciktiren kimse. Dedi ki:
  Eğer Hatrûş b. ‘Azze razı olsaydı                      şu yaşayışından başka, **مـؤوق** bir yaşayışla. Ve “تأوق”: eğer “تعوق” etti.
Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **بيت مؤوق** (كمعظم): kötü, yıpranmış ev eşyasından çok dolgu(ya sahip). Ondandır İmru’ul-Kays’ın sözü:
  Ve bir ev ki odalarında misk kokusu yayılır                      âfetlerden uzak, **مـؤوق** olmayan. Ve **رجل مؤوق**: uğursuz; ve denildi: aşağılanmış. Ve “تأوق”: acıktı. Ve **الأوق**: Hüzeyl’e ait bir dağdır.
