# أول — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%84/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D9%88%D9%84/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%84.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: أول

* أ و ل * * التَأْويلُ * تفسير ما يئول إليه الشيء وقد * أَوَّلَهُ * تأويلا و * تَأوَّلَهُ * بمعنى و * آلُ * الرجل أهله وعياله و * آلُهُ * أيضا أتباعه و * الآلُ * الشخص والآل أيضا الذي تراه في أول النهار وآخره كأنه يرفع الشخوص وليس هو السراب و * الآلَةُ * الأداة وجمعه * آلاتٌ * و * الآلَةُ * أيضا الجنازة و * الإيالَةُ * السياسة يقال * آلَ * الأمير رعيته من باب قال و * إيَالاً * أيضا أي ساسها وأحسن رعايتها و * آلَ * رجع وبابه قال يقال طبخ الشراب فآل إلى قدر كذا وكذا أي رجع و * الأُيَّلُ * بضم الهمزة وكسرها الذكر من الأوعال وأوّلُ موضعه وأَلَ أولُو جمع لا واحد له من لفظه واحده ذو و * أُولاَتُ * للإناث واحدتها ذات تقول جاءني * أُولُو * الألباب و * أُولاتُ * الأحمال وأما * اولَى * فهو أيضا جمع لا واحد له من لفظه واحده ذا للمذكر وذه للمؤنث يمد ويقصر فان قصرته كتبته بالياء وإن مددته بنيته على الكسر فقلت * أولاءِ * ويستوي فيه المذكر والمؤنث وتدخل عليه ها للتنبيه فتقول * هؤُلاءِ * قال أبو زيد ومن العرب من يقول هؤلاء قومك فيكسر الهمزة وينون أيضا وتدخل عليه كاف الخطاب تقول * أولئِكَ * و * أولاَكَ * قال الكسائي من قال أولئك فواحده ذلك و * أولالِكَ * مثل أولئك وربما قالوا أولئك في غير العقلاء قال الشاعر % ذم المنازل بعد منزلة اللوى % والعيش بعد أولئك الأيام % وقال تعالى ﴿إن السمع والبصر والفؤاد كل أولئك كان عنه مسئولا﴾ وأما * الأُلَى * بوزن العلى فهو أيضا جمع لا واحد له من لفظه واحده الذي

### Türkçe

* أ و ل * * **التَأْويلُ** * bir şeyin kendisine döneceği şeyin tefsiri; ve onu **أَوَّلَهُ** te’vîl etti ve **تَأوَّلَهُ** (da) “mânâ”sında. Ve erkeğin **آلُ**’u: ehli ve ıyâlidir; ve onun **آلُهُ**’u da: tâbileridir. Ve **الآلُ**: şahıs; ve âl da: günün evvelinde ve âhirinde gördüğün, sanki şahısları yükseltiyormuş gibi olan şeydir; ve o serap değildir. Ve **الآلَةُ**: âlet; cem‘i **آلاتٌ**’tır. Ve **الآلَةُ** da: cenâzedir. Ve **الإيالَةُ**: siyâsettir; denir ki: emir, raiyyetini **آلَ** (fiiliyle) “قال” bâbından; ve **إيَالاً** da, yani onu siyâset etti ve onun gözetimini güzel yaptı. Ve **آلَ**: döndü; ve bâbı “قال”dır; denir ki: içkiyi pişirdi de şu kadar ve şu kadar miktara **فآل** etti; yani döndü. Ve **الأُيَّلُ**: hemzenin zammı ve kesriyle, dağ keçilerinin erkek olanıdır; ve evvel mekânı. Ve **أَلَ**: cem‘dir; lafzından tekili yoktur; onun tekili **ذو**’dur. Ve **أُولاَتُ**: dişiler içindir; onun tekili **ذات**’tır. Dersin ki: bana **أُولُو** elbâb geldi; ve **أُولاتُ** hamiller. Amma **اولَى** ise, o da lafzından tekili olmayan bir cem‘dir; onun tekili erkek için **ذا**, dişi için **ذه**’dir; uzatılır ve kısaltılır: eğer onu kısaltırsan onu **الياء** ile yazarsın; eğer onu uzatırsan onu kesre üzere bina edersin de **أولاءِ** dersin; onda erkek ve dişi eşit olur. Ve ona tenbih için **ها** girer; **هؤُلاءِ** dersin. Ebû Zeyd dedi: Araplardan kimi “bunlar senin kavmindir” der; hemzeyi kesreler ve tenvin de eder. Ve ona hitap **كاف**’ı girer; **أولئِكَ** ve **أولاَكَ** dersin. Kisâî dedi: kim **أولئك** derse, onun tekili **ذلك**’tır. Ve **أولالِكَ**: **أولئك** gibidir. Ve bazen akıllı olmayanlar hakkında **أولئك** dediler. Şair dedi ki:
% لَوَى menzilesinden sonra menzilleri zemmetti %
% ve o günlerden **أولئك**’ten sonra yaşayışı %
Ve Yüce Allah dedi ki: { Şüphesiz işitme, görme ve gönül; bunların hepsi **أولئك**; ondan sorumlu olunmuştur }. Amma **الأُلَى**, **العلى** vezninde, o da lafzından tekili olmayan bir cem‘dir; onun tekili **الذي**’dir.
