# اط (ا-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A7%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A7%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ا - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A7%D8%B7/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

أَطَّ
1 أَطَّ ذ , (S, K,) aor. اَطِ٣َ , (K,) inf. n. أَطِيطٌ (S, K) and أَطٌّ, (TA,) It produced, made, gave, emitted, or uttered, a sound, noise, voice, or cry; (S, K;) [and particularly, it creaked; and it moaned;] said of a camel's saddle, (S, * K, [in the CK, الرَّجُلُ is put by mistake for الرَّحْلُ ]) [and particularly of a new camel's saddle,] and the like, (K,) such as a [plaited or woven girth called] نِسْع and of everything of which the sound resembles that of a new camel's saddle, (TA,) and of a palm-trunk, and of a tree of the kind called سِدْر, (S TA,) or of the kind called سَرْح, (TA,) and of a cane or reed on the occasion of its being straightened, [in which instance it is said to be tropical, but if so it is tropical in several other instances,] and of a bow, (TA,) and of the belly by reason of emptiness, (S,* TA,) and, in a trad. of Aboo-Dharr, (tropical:) of heaven, or the sky, notwithstanding there being [really] no أَطِيط in this instance, for it is meant to denote [the presence of] multitude, and confirmation of the majesty of God. (TA.) [It is also said of other things, as will be shown by phrases here following, and by explanations of أَطِيطٌ below.] You also say, أَطَّتِ الاِبِلُ, (K,) aor. as above, inf. n. أَطِيطٌ, (TA,) The camels moaned by reason of fatigue, or uttering their yearning cry to their young, (K, TA,) and sometimes by reason of fulness of their udders with milk. (TA.) And لَا آتِيكَ مَا أَطَّتِ الاِبِلُ I will not come to thee as long as camels utter cries [or moan] by reason of the heaviness of their loads. (S.) And لَا أَفْعَلُ ذٰلِكَ مَا أَطَّتِ الاِبِلُ, meaning I will not do that ever. (TA.) And مَا لَنَا بَعِيرٌ يَئِطُّ We have not a camel that moans, or cries; meaning we have not any camel; for the camel cannot but do so. (TA, from a trad.) [See also أَطِيطٌ, below.] And أَطَّتْ لَهُ رَحِمِى (tropical:) [My feeling of relationship, or sympathy of blood,] became affected with tenderness, or compassion, and became moved, [or rather pleaded,] for him [or in his favour]: (K, TA:) and hence ↓التَّأَطُّطُ [inf. n. of the verb in the syn. phrase تَأَطَّطَتْ لَهُ رَحِمِى]. (Sgh, TA.) And أَطَّتْ بِكَ الرَّحِمُ [The feeling of relationship, or sympathy of blood, pleaded, or hath pleaded, in thee;] i. e., inclined thee to favour. (Ham p. 765.) [See another ex. voce حَاسَّةٌ.]

5 تَاَطَّ٣َ see 1, near the end.

أَطٌّ
أَطٌّ ذ : see أَطِيطٌ, below.

نُسُوعٌ أُطَّطٌ
نُسُوعٌ أُطَّطٌ ذ [pl. of آطٌّ, part. n. of 1,] Creaking [plaited, or woven, thongs]. (K.)

أَطِيطٌ
أَطِيطٌ ذ [as explained in what here follows seems to be properly an inf. n., though, like all inf. ns., it may be used as a subst.:] The sounding, or the like, or the sound, or the like, [and particularly the creaking, or creaking sound, and the moaning, or moaning sound,] of a camel's saddle (S, K, TA) when new; (TA;) and so ↓أَطٌّ of the litters and saddles of camels when the riders are heavy thereon; and the former, also, of a door; said, in a trad., of the gate of paradise, by reason of its being crowded; (TA;) and of a plaited or woven thong when stretching; (Ez-Zejjájee, TA;) and of the back [when strained]; (K;) and of the bowels, (TA,) and of the belly, or inside, by reason of hunger, (K,) or by reason of vehement hunger; (TA;) and of camels, (S, K,) by reason of their burdens, (K,) or by reason of the heaviness of their burdens; (S;) and the prolonging of the cries of camels: (TA:) but 'Alee Ibn- Hamzeh says that the cry of camels is termed رُغَآءٌ, and that أَطِيطٌ signifies the sounding, or sound, of their bellies, or insides, by reason of repletion from drinking. (IB, TA.) أَهْلٌ صَهِيلٍ ؤَأَطِيطٍ, occurring in a trad., means (assumed tropical:) Possessors of horses and of camels. (TA.) ― -b2- Also (assumed tropical:) Hunger, (K, TA,) itself, as well as the sound of the bowels or belly by reason thereof: from EzZejjájee. (TA.)

أَطَّاطٌ
أَطَّاطٌ ذ Sounding much; noisy; (K, TA;) having a sound: applied [to any of the things mentioned above in the explanations of أَطَّ and أَطِيطٌ; and] to a hide; and to a camel repleted with drink; and to a road: fem. with ة: which, applied to a woman, signifies one whose فَرْج has a sound اِذَا جُومِعَتْ. (TA.)

##### Türkçe

أَطَّ
1 **أَطَّ** ذ , (S, K,) muzâri‘ı **اَطِ٣َ** , (K,) mastarı **أَطِيطٌ** (S, K) ve **أَطٌّ**, (TA,) Bir ses, gürültü, ses (voice) veya çığlık çıkardı, yaptı, verdi, yaydı yahut çıkardı; (S, K;) [ve özellikle gıcırdadı; ve inledi;] devenin semeri hakkında söylenir, (S, * K, [CK’de **الرَّجُلُ** yanlışlıkla **الرَّحْلُ** yerine konulmuştur]) [ve özellikle yeni devenin semeri hakkında,] ve benzeri, (K,) meselâ [**نِسْع** denilen örülü yahut dokunmuş bir kuşak] ve sesi yeni devenin semerinin sesine benzeyen her şey hakkında, (TA,) ve hurma gövdesi hakkında, ve **سِدْر** denilen türden bir ağaç hakkında, (S TA,) yahut **سَرْح** denilen türden hakkında, (TA,) ve doğrultulması sırasında bir değnek yahut kamış hakkında, [bu durumda mecaz olduğu söylenir; fakat öyleyse başka birkaç durumda da mecazdır,] ve bir yay hakkında, (TA,) ve boşluk sebebiyle karın hakkında, (S,* TA,) ve Ebû Zerr’den bir rivayette, (mecaz:) gök, yahut semâ hakkında; bu örnekte [gerçekte] **أَطِيط** bulunmamasına rağmen; çünkü bununla [mevcudiyeti] çokluk kastedilmiştir ve Allah’ın azametinin pekiştirilmesi. (TA.) [Başka şeyler hakkında da söylenir; bunu, burada ardından gelen ibareler ve aşağıda **أَطِيطٌ**’un açıklamaları gösterecektir.] Sen ayrıca **أَطَّتِ الاِبِلُ**, (K,) muzâri‘ı yukarıdaki gibi, mastarı **أَطِيطٌ**, (TA,) Develer yorgunluk sebebiyle inledi, yahut yavrularına özlem çığlıklarını çıkardı, (K, TA,) ve bazen memelerinin sütle doluluğu sebebiyle. (TA.) Ve **لَا آتِيكَ مَا أَطَّتِ الاِبِلُ**: Develer yüklerinin ağırlığı sebebiyle çığlıklar [yahut inlemeler] çıkardığı müddetçe sana gelmeyeceğim. (S.) Ve **لَا أَفْعَلُ ذٰلِكَ مَا أَطَّتِ الاِبِلُ**, mânâsı: Bunu asla yapmayacağım. (TA.) Ve **مَا لَنَا بَعِيرٌ يَئِطُّ**: İnleyen yahut bağıran bir devemiz yok; mânâsı: Hiç devemiz yok; çünkü deve bundan başka olamaz. (TA, bir rivayetten.) [Aşağıda ayrıca **أَطِيطٌ**’a bak.] Ve **أَطَّتْ لَهُ رَحِمِى** (mecaz:) [Akrabalık duygum, yahut kan yakınlığı merhametim,] şefkatle yahut acımayla etkilendi ve hareketlendi, [daha doğrusu onun için] yalvardı [yahut onun lehine]: (K, TA:) buradan ↓**التَّأَطُّطُ** [eş anlamlı ibaredeki fiilin mastarı: **تَأَطَّطَتْ لَهُ رَحِمِى**]. (Sgh, TA.) Ve **أَطَّتْ بِكَ الرَّحِمُ** [Akrabalık duygusu, yahut kan yakınlığı merhameti, sende yalvardı yahut yalvarmıştır;] yani seni kayırmaya meylettirdi. (Ham p. 765.) [Başka bir örnek için **حَاسَّةٌ** maddesine bak.]

5 **تَاَطَّ٣َ**: 1’e bak, sonuna yakın.

**أَطٌّ**
**أَطٌّ** ذ : Aşağıda **أَطِيطٌ**’a bak.

**نُسُوعٌ أُطَّطٌ**
**نُسُوعٌ أُطَّطٌ** ذ [**آطٌّ**’un çoğulu; 1’in ism-i fâili,] Gıcırdayan [örülü yahut dokunmuş kayışlar]. (K.)

**أَطِيطٌ**
**أَطِيطٌ** ذ [aşağıda gelen açıklamaya göre aslında bir mastar olması gerekir; ancak bütün mastarlar gibi isim olarak da kullanılabilir:] Yeni iken devenin semerinin (S, K, TA) ses çıkarması yahut benzeri, yahut sesi yahut benzeri, [ve özellikle gıcırdaması yahut gıcırdama sesi ve inlemesi yahut inleme sesi]; (TA;) ve böylece ↓**أَطٌّ**: binme sedyelerinin ve deve semerlerinin, biniciler üzerlerinde ağır olduğunda; ve birincisi, ayrıca, bir kapının; bir rivayette, cennet kapısı hakkında, kalabalık oluşu sebebiyle; (TA;) ve gerilirken örülü yahut dokunmuş bir kayışın; (Ez-Zejjájee, TA;) ve sırtın [zorlanınca]; (K;) ve bağırsakların, (TA,) ve açlık sebebiyle karın yahut iç tarafın, (K,) yahut şiddetli açlık sebebiyle; (TA;) ve develerin, (S, K,) yükleri sebebiyle, (K,) yahut yüklerinin ağırlığı sebebiyle; (S;) ve develerin çığlıklarının uzatılması: (TA:) fakat ‘Alî İbn-Hamzeh der ki: develerin çığlığına **رُغَآءٌ** denir ve **أَطِيطٌ** onların karınlarının yahut içlerinin, içmeden doğan tokluk sebebiyle, ses çıkarması yahut sesidir. (IB, TA.) Bir rivayette geçen **أَهْلٌ صَهِيلٍ ؤَأَطِيطٍ**, (varsayılan mecaz:) Atların ve develerin sahipleri demektir. (TA.) ― -b2- Ayrıca (varsayılan mecaz:) Açlık, (K, TA,) bizzat kendisi; bunun sebebiyle bağırsakların yahut karnın sesi kadar: Ez-Zejjájee’den. (TA.)

**أَطَّاطٌ**
**أَطَّاطٌ** ذ Çok ses çıkaran; gürültülü; (K, TA;) sesi olan: [yukarıda **أَطَّ** ve **أَطِيطٌ** açıklamalarında zikredilen şeylerden herhangi birine uygulanır; ve] bir deriye; ve içmekle dolmuş bir deveye; ve bir yola: müennesi ة iledir: bu, bir kadına uygulandığında, **فَرْج**’i **اِذَا جُومِعَتْ** ses çıkaran kimse demektir. (TA.)
