# الباء — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%A1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%A1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [الباء](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%A1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: الباءُ

من الحُروف الـمَجْهُورة ومن الحروف الشَّفَوِيَّةِ،
وسُمِّيت شَفَوِيَّةً لأَن مَخْرَجَها من بينِ الشَّفَتَيْنِ، لا تَعْمَلُ الشَّفتانِ في شيءٍ من الحروف إِلاّ فيها وفي الفاء والميم. قال الخليل بن أَحمد: الحروف الذُّلْقُ والشَّفَوِيَّةُ ستة: الراءُ واللام والنون والفاءُ والباءُ والميم، يجمعها قولك: رُبَّ مَنْ لَفَّ، وسُمِّيت الحروف الذُّلْقُ ذُلْقاً لأَن الذَّلاقة في الـمَنْطِق إِنما هي بطَرف أَسَلةِ اللِّسان، وذَلَقُ اللسان كذَلَقِ السِّنان. ولـمَّا ذَلِقَتِ الحُروفُ الستةُ وبُذِلَ بهنَّ اللِّسانُ وسَهُلت في الـمَنْطِقِ كَثُرَت في أَبْنِية الكلام، فليس شيءٌ من بناءِ الخُماسيّ التامِّ يَعْرَى منها أَو مِن بَعْضِها، فإِذا ورد عليك خُماسيٌّ مُعْرًى من الحُروف الذُّلْقِ والشَّفَوِيَّة، فاعلم أَنه مُولَّد، وليس من صحيح كلام العرب. وأَما بناءُ الرُّباعي الـمنْبَسِط فإِن الجُمهور الأَكثرَ منه لا يَعْرى من بَعض الحُروف الذُّلْقِ إِلا كَلِماتٌ نَحوٌ من عَشْر، ومَهْما جاءَ من اسْمٍ رُباعيّ مُنْبَسِطٍ مُعْرًى من الحروف الذلق والشفوية، فإِنه لا يُعْرَى من أَحَد طَرَفَي الطَّلاقةِ، أَو كليهما، ومن السين والدال أَو احداهما، ولا يضره ما خالَطه من سائر الحُروف الصُّتْمِ.

### Türkçe

**الباءُ**: Mechûr harflerdendir ve şefevî harflerdendir; şefevî diye adlandırıldı; çünkü onun mahreci iki dudak arasındandır. Dudaklar, harflerden hiçbirinde, ancak onda ve **الفاء** ile **الميم**’de iş görür. Halîl b. Ahmed dedi: **الحروف الذُّلْقُ** ve **الشَّفَوِيَّةُ** altıdır: **الراءُ** ve **اللام** ve **النون** ve **الفاءُ** ve **الباءُ** ve **الميم**; onları, senin “**رُبَّ مَنْ لَفَّ**” demen toplar. **الحروف الذُّلْقُ**, ذُلْق diye adlandırıldı; çünkü konuşmada **الذَّلاقة** ancak dilin ucunun sivri tarafıyladır; dilin **ذَلَقُ**’ı, mızrak ucunun **ذَلَقُ**’ı gibidir. Altı harf **ذَلِقَتِ** olunca, onlarla dil sarf edilince ve söyleyişte kolaylaşınca, sözün yapılarında çoğaldı; tam beşli yapının hiçbir şeyi onlardan yahut bazılarından arınmış değildir. Şu hâlde, sana **الحُروف الذُّلْقِ** ve **الشَّفَوِيَّة**’den arınmış bir beşli gelirse, bil ki o **مُولَّد**’dir ve Arapların sahih sözünden değildir. Düz yayılmış dörtlü yapıya gelince: onun çoğunluk ekseriyeti, bazı **الحُروف الذُّلْقِ**’den arınmış değildir; ancak on kadar kelime gibi. Düz yayılmış, **الحروف الذلق والشفوية**’den arınmış her ne dörtlü isim gelirse, o, **الطَّلاقةِ**’ın iki ucundan birinden yahut ikisinden ve **السين** ile **الدال**’dan yahut ikisinden birinden arınmış olmaz; ona, diğer **الحُروف الصُّتْمِ**’den karışan şey zarar vermez.
