# الطرموس (ا-ل-ط-ر-م-و-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%B1%D9%85%D9%88%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%B1%D9%85%D9%88%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ا - ل - ط - ر - م - و - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: الطُّرْمُوس

## Sözlükler (1)

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%B1%D9%85%D9%88%D8%B3/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

#### Madde başı: الطُّرْمُوس

(باب ما جاء من كلام العرب على أكثر من ثلاثة أحرف أوّله طاء)‏
من ذلك (الطَّلَنْفح)، وهو السَّمِين. وهذا إنِّما هو تهويلٌ وتقبيحٌ، والزائد فيه اللام والنون، وهو من طفح، إذا امتلأَ. ومنه السَّكران الطَّافح، وقد مرَّ.‏
ومن ذلك (الطُّحْلب)(1)، معروف. والباء فيه زائدة، وإنّما هو من طَحَل، وهو من اللَّون. وقد ذكرناه.‏
ومن ذلك (طَحْمَر)، إذا وَثَب، والحاء زائدة، وإِنَّما هو طمر.‏
ومن ذلك (طَرْمَحَ) البناء: أطاله. ومنه اسم الطِّرِمّاح. والأصل فيه الطَّرَح، وهو البعيدُ والطَّوِيل، وقد فسرناه.‏
ومن ذلك (طَرْفََشَتْ) عينُه: أظلَمَتْ. والشّين زائدة، وأصله من طُرِفَت: أصابها طَرَفُ شيءٍ فاغرورقَتْ، وعند ذلك تُظْلِمُ، وقد مرَّ.‏
ومن ذلك (الطلخف(2)): الشديد. واللام زائدة، وهو الطَّخَف، وهو الشِّدَّة(3).‏
ومن ذلك (الطُّلْخُوم)، وهو الماء الآجِن(4). والميم زائدة، وإنما هو من الطّلْخ، وقد ذكرناه.‏
ومن ذلك الشَّباب (المُطْرَهِمّ(5)). وهذا مما زيدت فيه الراء، وأصله مُطَهَّمٌ، وقد مضى.‏
ومن ذلك قولهم: ما في السماء (طَحْرَبة(6))، أي سحابة، والباء زائدة، كأنَّه شيءٌ يَطْحَر المطرَ طَحْراً ، أي يدفعُه ويرمِي به.‏
ومن ذلك الرَّغِيف (الطَّملَّس): الجافّ، وهي منحوتةٌ من كلمتين: طَلَسَ وطَمَسَ، وكلاهما يدلُّ على ملاسةٍ في الشيء.‏
ومما وُضِعَ ولا يكاد يكون له قياس: (الطَّفَنَّش): الواسع صُدورِ القَدَمين.‏
و(طَرسَم) الرَّجُّل: أطرق.‏
و(الطِّرْفِسَانُ): الرَّملة العظيمة.‏
(والطّثْرَج) فيما يقال: النَّمْل(7). قال:‏
* أَثْرٌ كآثارِ فِراخ الطَّثْرَجِ(8) *‏
و(طَلْسَم) الرَّجُلُ: كرَّه وجهَه.‏
ويقولون: (الطِّلْخام): الفِيل(9).‏
و(اطْرَخَمَّ): تَعَظَّمَ.‏
ويقولون: (الطُّمْرُوس): الكذَّاب. و(الطُّرْمُوس) خُبز المَلَّة؛ و(الطِّرْمِساء): الظلمة. ويجوز أن تكون هذه الكلمة مما زيدت فيه الرَّاء، كأنَّها من طَمَس.‏
ويقولون: (طَرْبَلَ) الرَّجُل، إذا مدَّ ذُيولَه.‏
وكلُّ الذي ذكرناه مما لا قياس له، وكأنَّ النّفس شاكّة في صحّته(10)، وإن كنّا سمعناه. والله أعلم بالصواب.‏
(تم كتاب الطاء)‏
---------------------
(1) بضم الطاء مع ضم اللام وفتحها، ويقال أيضاً، كزبرج، وهو الخضرة تعلو الماء المزمن.‏
(2) يقال بكسر الطاء مع فتح اللام خفيفة أو مشددة، ويقال بفتح الطاء واللام أيضاً.‏
(3) لم يذكر ابن فارس ولا غيره من أصحاب المعجمات هذا المعنى في مادة (طخف).‏
(4) والطلخوم أيضاً، العظيم الخلق.‏
(5) قال ابن أحمر:‏
أرجى شباباً مطرهما وصحة *** وكيف رجاء المرء ما ليس لاقيا‏
(6) يقال بفتح الطاء والراء، وكسرهما وضمهما.‏
(7) في الأصل: "فيما يقال له الرمل"، صوابه من المجمل واللسان.‏
(8) لمنظور بن مرثد الأسدي، وكلمة "فراخ"، من المجمل واللسان. وقبله في اللسان:‏  *والبيض في متونها كالمدرج*.‏
(9) قيده في اللسان بأنه الفيل الأنثى، وكذا في القاموس.‏
(10) في الأصل: "وكأن النفس شاكلة في صحته".‏

كتاب الظاء:
ـ

##### Türkçe

(Üç harften fazla olan Arap kelâmından gelenler babı; başı **طاء** olan)‏
Bundan: (**الطَّلَنْفح**), o, şişmandır. Bu ancak bir büyütme ve çirkinleştirmedir; onda زائد olan **اللام** ve **النون**’dur; ve o, **طفح**’tandır; dolduğunda. Ondan: sarhoş **الطَّافح**; ve geçmiştir.‏
Bundan: (**الطُّحْلب**)(1), bilinen. Onda **الباء** zâiddir; ancak o, **طَحَل**’dandır; ve o, renktendir. Onu zikretmiştik.‏
Bundan: (**طَحْمَر**), sıçradığında; ve **الحاء** zâiddir; ancak o, **طمر**’dandır.‏
Bundan: (**طَرْمَحَ**) bina: onu uzattı. Ondan **الطِّرِمّاح** ismi. Aslı onda **الطَّرَح**’tır; ve o, uzak ve uzundur; ve onu açıklamıştık.‏
Bundan: (**طَرْفََشَتْ**) gözü: karardı. Ve **الشّين** zâiddir; ve aslı **طُرِفَت**’tendir: ona bir şeyin ucu isabet etti de yaşardı; ve o sırada kararır; ve geçmiştir.‏
Bundan: (**الطلخف**(2)): şiddetli. Ve **اللام** zâiddir; ve o, **الطَّخَف**’tır; ve o, **الشِّدَّة**(3)’dir.‏
Bundan: (**الطُّلْخُوم**), ve o, bayat sudur(4). Ve **الميم** zâiddir; ancak o, **الطّلْخ**’tandır; ve onu zikretmiştik.‏
Bundan: gençlik (**المُطْرَهِمّ**(5)). Ve bu, onda **الراء**’ın ziyade edildiği şeylerdendir; ve aslı **مُطَهَّمٌ**’dur; ve geçmiştir.‏
Bundan onların sözü: gökte (**طَحْرَبة**(6)) yoktur; yani bulut; ve **الباء** zâiddir; sanki o, yağmuru **طَحْراً** ile **يَطْحَر** eden bir şeydir; yani onu iter ve onunla atar.‏
Bundan: çörek (**الطَّملَّس**): kuru. Ve o, iki kelimeden yontulmuştur: **طَلَسَ** ve **طَمَسَ**; ve ikisi de şeyde bir pürüzsüzlüğe delâlet eder.‏
Konulmuş olup neredeyse onun için kıyas bulunmayan şeylerdendir: (**الطَّفَنَّش**): iki ayağın önlerinin göğüsleri geniş olan.‏
Ve (**طَرسَم**) adam: başını eğdi.‏
Ve (**الطِّرْفِسَانُ**): büyük kumluk.‏
Ve (**الطّثْرَج**) denildiğine göre: karınca(7). Dedi ki:‏
* **الطَّثْرَجِ** yavrularının izleri gibi bir iz *‏
Ve (**طَلْسَم**) adam: yüzünü çirkinleştirdi.‏
Ve derler: (**الطِّلْخام**): fil(9).‏
Ve (**اطْرَخَمَّ**): büyüklendi.‏
Ve derler: (**الطُّمْرُوس**): yalancı. Ve (**الطُّرْمُوس**) **خُبز المَلَّة**’dir; ve (**الطِّرْمِساء**): karanlık. Ve bu kelimenin, onda **الراء**’ın ziyade edildiği şeylerden olması câizdir; sanki o, **طَمَس**’tandır.‏
Ve derler: (**طَرْبَلَ**) adam; eteklerini uzattığında.‏
Ve zikrettiğimizin hepsi, kıyası olmayan şeylerdendir; ve sanki nefs, onun sıhhatinde şüphe edicidir(10); her ne kadar onu işitmiş olsak da. Ve Allah, doğruyu daha iyi bilendir.‏
(**تم كتاب الطاء**)‏
---------------------
(1) **الطاء**’ın zammıyla, **اللام**’ın zammı ve fethi ile; ve ayrıca, **زبرج** gibi de denir; ve o, eskimiş suyun üzerine çıkan yeşilliktir.‏
(2) **الطاء**’ın kesriyle, **اللام**’ın fethiyle; hafif veya şeddeli olarak söylenir; ve **الطاء** ve **اللام**’ın fethiyle de söylenir.‏
(3) İbn Fâris ve mu‘cem sahiplerinden başkası, **طخف** maddesinde bu mânâyı zikretmedi.‏
(4) Ve **الطلخوم** da: yaratılışı büyük olan.‏
(5) İbn Ahmer dedi ki:‏
أرجى شباباً مطرهما وصحة *** وكيف رجاء المرء ما ليس لاقيا‏
(6) **الطاء** ve **الراء**’ın fethiyle; ve kesriyle ve zammıyla söylenir.‏
(7) Asılda: “ona kum denildiği şeyde”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dandır.‏
(8) Manzûr b. Mersed el-Esedî’nindir; ve “**فراخ**” kelimesi, **المجمل** ve **اللسان**’dandır. Ve ondan önce **اللسان**’da:‏  *والبيض في متونها كالمدرج*.‏
(9) **اللسان**’da onu, dişi fil olduğuna dair kayıtladı; ve **القاموس**’ta da böyledir.‏
(10) Asılda: “ve sanki nefs, onun sıhhatinde şekillidir”.‏

**كتاب الظاء**:
ـ
