# الطفاوة — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%A9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%A9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [الطفاوة](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%A9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: الطفاوة

( و *!الطُّفاوَةُ ، بالضَّمِّ ) :
هكذا في

سائرِ النُّسخِ وهو غَلَطٌ يَنْبَغي التَّنْبِيه عليه ، لأنَّ الحرْفَ حيثُ أنَّه واوِيٌّ فما مُوجبُ إفْراده مِن التّرْكيبِ الأوَّل ، وإنَّما هذا من تحْريفِ النسَّاخِ فالصَّوابُ أنَّ هذه الواوَ عاطِفَةٌ والحَرْف واوِيّ إلى قوْلِه : والطُّفْيَة بالضمِّ ، فاشْتَبَه على النساخِ الطُّفْيَة *!بالطَّفاوَةِ ، والياء بالواوِ تفطَّنْ لذلكَ .
*!والطُّفاوَةُ : هي ( دارَةُ القَمَرَيْنِ ) ، الشمْسُ والقَمَرُ ، واقْتَصَرَ الجوهريُّ على الشَّمْس ، فقالَ : هي دارَةُ الشَّمْس ، وهو قولُ الفرَّاء .
وقالَ أَبو حاتِمٍ : هي الدَّارَةُ حَوْل القَمَرِ .
والمصنِّفُ جَمَعَ بينَ القَوْلَيْن .
( و ) هي أَيْضاً ( ما *!طَفَا من زَبَدِ القِدْرِ ) ودَسَمِها .
( و ) أَيْضاً : ( حَيٌّ من قَيْسِ عَيْلانَ ) .
قُلْتُ : وهي *!طُفاوَةُ بنْتُ جرم بنِ رَبَّانَ أُمُّ ثَعْلَبَة ومعاوِيَةَ وعامِرٍ أَوْلادُ أَعْصُر بنِ سعْدِ بنِ قَيْسِ عَيْلان ، ولا خِلافَ أنَّهم نُسِبُوا إلى أُمِّهم وأنَّهم مِن أَوْلادِ أَعْصُر ، وإن اخْتَلَفوا في أَسْماءِ أَوْلادِها .
وفي المقدِّمَةِ الفاضِلِيَّة لابنِ الجواني الحافِظ في النَّسَبِ : أنَّ *!طُفاوَةَ اسْمُه الحارِثُ بنُ أَعْصر ، إليه يُنْسَبُ كلُّ *!طفاوِيَ .
وحكَى أَبو جَعْفرٍ محمدُ بنُ حبيبٍ : أنَّ راسِباً *!وطُفاوَةَ اخْتَصَمُوا إلى هينقة الذي يُضْرَبُ به المَثَلُ في الحُمْقِ كلٌّ منهما يدَّعِي رجُلاً أنَّه منهم ، فقالَ : الْقُوه في نَهْرِ البَصْرةِ فإن *!طَفَا *!فطَفاويٌّ ، وإن رَسَبَ فراسِبي ؛ فقالَ الرجُلُ : لا حاجَةَ لي في الحَيَّيْن وانْصَرَفَ يَعْدُو .
( *!والطَّفْوَةُ ) ؛ ظاهِرُه أنَّه بالفَتْح ، ووُجِدَ في نسخِ المُحْكم بالضمِّ ؛ ( النَّبْتُ الرَّقيقُ .
( *!والطافِي : فَرَسُ ) عَمْرو بنِ شَيْبان بنِ ذُهْل بنِ ثَعْلَبة .
إلى هنا فالحرْفُ واوِيٌّ ، وما يأْتي بَعْده يائيٌّ ، ولذا وَقَفْنا عليه ولم نُبالِ

بتَغْييرِ النسّاخِ وتحْرِيفِهم فنَقولُ :
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
( *!الطَّافِي من السَّمكِ : الذي *!يَطْفُو فوْقَ الماءِ ويظْهَرُ .
( *!وأَطْفى : داوَمَ على أَكْلِه .
( وفي حديثِ الدجَّال : ( كأَنَ عَيْنه عِنَبَةٌ *!طافِيَةٌ ) .
( قالَ ثعْلبٌ : *!الطافِيَةُ مِن العِنَبِ الحبَّةُ التي قد خَرَجَتْ عن حَدِّ نِبْتَةِ أخَواتِها مِن الحبِّ ونَتَأَتْ وظَهَرَتْ .
( وقالَ الأصْمعي : *!الطُّفْوَةُ ، بالضمِّ ، خُوصَةُ المُقْلِ ، والجَمْعُ *!طُفاً .
( وأَصَبْنا *!طُفاوَةً مِن الرَّبيعِ : أَي شيئاً منه ؛ نقلَهُ الجوهريُّ .
( وفَرَسٌ *!طَافٍ : شامِخٌ برأَسِه .
( *!وطَفَوْتُ فَوْقه : وثَبْتُ .
( والظعنُ *!تَطْفُو وتَرْسُبُ في السَّرابِ ؛ وأَنْشَدَ ابنُ الأعْرابي :
( عَبْدٌ إذا ما رَسَبَ القَوْمُ *!طَفَا قالَ : طَفا أَي نَزَا بجَهْلِه إذا تَرَزَّنَ الحَلِيمُ .
( *!والطُّفاوَةُ ، بالضمِّ : موْضِعٌ بالبَصْرةِ سُمِّي بالقَبيلَةِ التي نَزَلَتْه ؛ قالَهُ الرّشاطي .

### Türkçe

( و **الطُّفاوَةُ** ، بالضَّمِّ ) :
böylece, diğer bütün nüshalarda; ve o bir hatadır, ona dikkat çekmek gerekir; çünkü harf, mademki **واو**’ludur, ilk terkibden onu tek başına ayırmanın ne gereği var? Ancak bu, müstensihlerin tahrifindendir. Doğrusu şudur ki: bu **واو** atıftır ve harf **واو**’ludur, şu sözüne kadar: **والطُّفْيَة** بالضمِّ. Müstensihlere **الطُّفْيَة** **بالطَّفاوَةِ** karışık göründü; ve **الياء** **بالواو** (ile) (karıştı). Buna dikkat et.

**والطُّفاوَةُ** : o, ( **دارَةُ القَمَرَيْنِ** )dir; güneş ve ay. Cevherî yalnız güneşle yetindi; şöyle dedi: o, güneşin dairesidir; bu, Ferrâ’nın sözüdür.
Ebû Hâtim dedi: o, ayın etrafındaki dairedir.
Musannif iki sözü birleştirdi.
( و ) o, ayrıca ( **ما طَفَا من زَبَدِ القِدْرِ** ) ve onun yağıdır.
( و ) ayrıca: ( **حَيٌّ من قَيْسِ عَيْلانَ** )dır.
Dedim: ve o, **طُفاوَةُ** bint Cerm b. Rabbân’dır; Sa‘d b. Kays ‘Aylân b. A‘sur’un oğulları olan Sa‘lebe, Mu‘âviye ve ‘Âmir’in annesidir. Onların annelerine nisbet edildiklerinde ve onların A‘sur’un oğullarından olduklarında ihtilaf yoktur; her ne kadar onun çocuklarının isimlerinde ihtilaf etseler de.
İbnü’l-Cevânî en-Neseb’de hâfızın el-Mukaddime el-Fâdıliyye’sinde: **طُفاوَةَ**’nin adı el-Hâris b. A‘sur’dur; her **طفاوِيَ** ona nisbet edilir, (denilmiştir).
Ebû Ca‘fer Muhammed b. Habîb hikâye etti: Râsib ve **طُفاوَةَ**, ahmaklıkta kendisiyle darb-ı mesel yapılan Heyneka’ya muhakeme oldular; her biri bir adamın kendilerinden olduğunu iddia ediyordu. O dedi: Onu Basra nehrine atın; eğer **طَفَا** ederse **فطَفاويٌّ**’dir, eğer batarsa Râsibî’dir. Adam dedi: İki kabileye de ihtiyacım yok; ve koşarak dönüp gitti.
( **والطَّفْوَةُ** ) ; zahiri, onun fetih ile olduğudur; ve el-Muhkem’in nüshalarında zamme ile bulundu: ( ince bitki.
( **والطافِي** : **فَرَسُ** ) ‘Amr b. Şeybân b. Zühl b. Sa‘lebe’nindir.
Buraya kadar harf **واو**’ludur; ondan sonra gelen **ياء**’lıdır; bu yüzden onun üzerinde durduk ve müstensihlerin değiştirmesine ve tahrifine aldırmadık; şöyle deriz:
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
( **الطَّافِي من السَّمكِ** : **يَطْفُو** suyun üstünde ve görünür olan.
( **وأَطْفى** : onu yemeye devam etti.
( Deccâl hadîsinde: ( sanki gözü **عِنَبَةٌ طافِيَةٌ** ) .
( Sa‘leb dedi: **الطافِيَةُ** üzümden, kardeşlerinin tanelerinin bitiş sınırından çıkmış, kabarmış ve görünmüş olan tanedir.
( Asma‘î dedi: **الطُّفْوَةُ** , zamme ile, **خُوصَةُ المُقْلِ**’dür; çoğulu **طُفاً**’dır.
( İlkbahardan **طُفاوَةً** elde ettik: yani ondan bir şey; Cevherî onu nakletti.
( **طَافٍ** bir at: başıyla yüksek duran.
( **وطَفَوْتُ فَوْقه** : sıçradım.
( Kervanlar **تَطْفُو** eder ve serapta batar; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
( Bir köle; kavim batınca **طَفَا**; dedi: **طَفا** yani, halîm ağırbaşlılık gösterdiğinde, cehliyle sıçradı.
( **والطُّفاوَةُ** , zamme ile: Basra’da bir yerdir; oraya inen kabile ile adlandırılmıştır; Reşâtî bunu söyledi.
