# بأس — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%A3%D8%B3/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: بأس

(باب الباء والهمزة وما يثلثهما)
(بأس) الباء والهمزة والسين أصلٌ واحد، والشِّدّةُ و[ما] ضارَعَها. فالبَأْس الشدّة في الحَرْب. ورجلٌ ذُو بَأْسٍ وبَئيسٌ أي شجاع. وقد بأس بأساً([1]) فإنْ نَعَتَّه بالبُؤْس قلت بَؤُسَ. والبُؤْس: الشّدّة في العَيش. والمبتئس المفتعل من الكَراهة والحُزْن. قال:
ما يَقْسِم اللهُ أَقْبَلْ غير مُبْتَئِسٍ *** مِنْه وأَقْعُدْ كريماً ناعِمَ البالِ([2])
(بأو) الباء والهمزة والواو كلمةٌ واحدة، وهو البَأْوُ، وهو العُجْب.

 -

(باب ما جاء من كلام العرب على أكثر من ثلاثة أحرف أوّله باء)
اعلم أَنّ للرُّباعيّ والخُماسيّ مذهباً في القياس، يَستَنْبِطه النَّظرُ الدَّقيق. وذلك أنّ أكثر ما تراه منه منحوتٌ. ومعنى النَّحت أن تُؤخَذَ كلمتان وتُنْحَتَ منهما
_______________________
([1])كذا في الأصل. والمعروف في الشجاعة بؤس وبئس.
([2]) البيت لحسان في ديوانه 326 والمجمل واللسان (بأس). وفي الأصل: "غير مستبين" صوابه في جميع المصادر.
ـ

### Türkçe

(باء babı, **الباء** ve **الهمزة** ve onları üçleyen şeyler babı)
(**بأس**) **الباء** ve **الهمزة** ve **السين** tek bir asıldır; ve şiddet ve ona benzeyen [şey]. Şu hâlde **البَأْس** savaşta şiddettir. Ve **ذُو بَأْسٍ** bir adam ve **بَئيسٌ** yani cesur. Ve **بأس** bir **بأساً**([1]) ile olmuştur; eğer onu **البُؤْس** ile nitelersen **بَؤُسَ** dersin. Ve **البُؤْس**: yaşayışta şiddet. Ve **المبتئس** kerihlik ve hüzünden türetilmiş (افتعل vezninde olan)dır. Dedi ki:
Allah’ın taksim ettiği şey (ne ise) onu kabul et, ondan dolayı **مُبْتَئِسٍ** olmaksızın *** ve otur; kerîm, gönlü rahat
(**بأو**) **الباء** ve **الهمزة** ve **الواو** tek bir kelimedir; o da **البَأْوُ**dur; o da hayranlıktır.

 -

(Üç harften fazla olan, başı **باء** olan Arapların sözünden gelenler babı)
Bil ki dörtlü ve beşli için kıyasta bir mezhep vardır; onu ince nazar çıkarır. Bu da şudur ki: ondan gördüğünün çoğu yontulmuştur. Yontmanın manası, iki kelimenin alınması ve onlardan (bir kelimenin) yontulmasıdır.
_______________________
([1]) Asılda böyledir. Cesarette bilinen **بؤس** ve **بئس**tir.
([2]) Beyit, divanında 326’da Hassân’ındır; ve el-Mücmel ve el-Lisân (**بأس**). Asılda: “غير مستبين”; doğrusu bütün kaynaklarda böyledir.
