# بأس — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%A3%D8%B3/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: بأس

البَأْسُ: العذابُ. والبَأْسُ: الشدَّة في الحرب.
تقول منه: بَؤُسَ الرجل بالضم يَبْؤُسُ بَأْساً، إذا كان شديد البَأْسِ. فهو بَئيسٌ، أي شجاعٌ. وعذابٌ بَئيسٌ أيضاً، أي شديد. قال: وبَئِسَ الرجل يَبْأَسُ بُؤْساً وبَئيساً: اشتدَّت حاجته فهو بائِسٌ. وبئس: كلمة مدح. تقول: وبِئْسَ الرجل زيدٌ، وبِئْسَتِ المرأة هندٌ. وهما فعلان ماضيان لا يتصرَّفان، لأنهما أزيلا عن موضعهما. فنِعْمَ منقول من قولك نَعِمَ فلان إذا أصاب نِعْمَةً، وبِئْسَ منقول من بَئِسَ فلان إذا أصاب بُؤْساً، فنِقلاً إلى المدح والذمِّ، فشابها الحروف فلم يتصرَّفا. والأَبْؤُس: جمع بُؤْسٍ، من قولهم: يوم بُؤْسٍ ويوم نُعْمٍ. والأَبْؤُسُ أيضاً: الداهية. وفي المثل: عسى الغُوَيْرُ أَبْؤُساً.
وقد أَبْأَسَ إبْآساً. قال الكميت:
قالوا أَساءَ بَنُو كُرْزٍ فقلت لهمعَسى الغُوَيْرُ بإِبْآسٍ وإمْرارِ
ولا تَبْتَئِسْ، أي لا تحزن ولا تَشْتَكِ. والمُبْتَئِسُ: الكارِهُ والحزينُ. قال حسان ابن ثابت:
ما يَقْسِمُ اللهُ أَقْبَلْ غيرَ مُبْتَئِسٍ
منه وأَقْعُدْ كرِماً ناعِمَ البالِ

### Türkçe

**البَأْسُ**: azap. Ve **البَأْسُ**: savaşta şiddet.

Ondan (türeyen fiil olarak) dersin ki: adam **بَؤُسَ** (ötre ile) **يَبْؤُسُ** **بَأْساً**, eğer **البَأْسِ**i şiddetli ise. O hâlde o **بَئيسٌ**dur; yani yiğit. Ve **عذابٌ بَئيسٌ** da (vardır); yani şiddetli. Dedi ki: Ve adam **بَئِسَ** **يَبْأَسُ** **بُؤْساً** ve **بَئيساً**: ihtiyacı şiddetlendi; o hâlde o **بائِسٌ**tir. Ve **بئس**: övgü kelimesi. Dersin ki: **وبِئْسَ** adam Zeyd’dir, ve **وبِئْسَتِ** kadın Hind’dir. Ve ikisi, çekimlenmeyen iki mâzî fiildir; çünkü ikisi kendi yerlerinden uzaklaştırılmıştır. Şu hâlde **نِعْمَ** senin “falanca **نَعِمَ**” sözünden nakledilmiştir; eğer bir **نِعْمَةً** elde ettiyse. Ve **بِئْسَ** “falanca **بَئِسَ**”den nakledilmiştir; eğer bir **بُؤْساً** elde ettiyse. Böylece övgü ve yergiye nakledilince, harflere benzediler de çekimlenmediler. Ve **الأَبْؤُس**: **بُؤْسٍ**’ün çoğuludur; onların “**يوم بُؤْسٍ** ve **يوم نُعْمٍ**” sözünden. Ve **الأَبْؤُسُ** da: musibet. Ve meselde: “**عسى الغُوَيْرُ أَبْؤُساً**.”

Ve (o) **أَبْأَسَ** **إبْآساً**. Kümeyt dedi ki:
قالوا أَساءَ بَنُو كُرْزٍ فقلت لهمعَسى الغُوَيْرُ بإِبْآسٍ وإمْرارِ

Ve **لا تَبْتَئِسْ**, yani üzülme ve şikâyet etme. Ve **المُبْتَئِسُ**: hoşlanmayan ve hüzünlü. Hassân b. Sâbit dedi ki:
ما يَقْسِمُ اللهُ أَقْبَلْ غيرَ مُبْتَئِسٍ
منه وأَقْعُدْ كرِماً ناعِمَ البالِ
