# ببن (ب-ب-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A8%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%A8%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ب - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A8%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التهذيب في حديث عمر، رضي الله عنه: لَئِنْ عِشْتُ إلى قابل لأُلْحِقَنَّ آخر الناس بأَوَّلهم حتى يكونوا بَبّاناً واحداً؛ قال أَبو عبيد: قال ابن مَهديّ يعني شيئاً واحداً، قال: وذلك الذي أَرادَ عمرُ، قال: ولا أَحسب الكلمة عربية ولم أَسمعها إلا في هذا الحديث؛ قال ابن بري: بَبّانٌ هو فَعّآلٌ لا فَعْلانٌ، قال: وقد نص على هذا أَبو عليّ في التذكرة، قال: ولم تُحْمل الكلمة على أَن فاءَها وعينَها ولامَها من موضع واحد، وذكره الجوهري في فصل ببب. النهاية في حديث عمر أَيضاً: لولا أَنْ أَتْرُكَ آخِرَ الناس بَبّاناً واحداً ما فُتِحَت عليّ قريةٌ إلاّ قَسَمْتُها أَي أَتركُهم شيئاً واحداً، لأَنَّه إذا قَسَمَ البلادَ المفتوحةَ على الغانِمينَ بقيَ مَنْ لم يحضُر الغنيمةَ، ومن يَجِيء بعدُ من المسلمين بغير شيء منها، فلذلك تركها لتكون بينهم جميعهم؛ قال أَبو عبيد: ولا أَحسبه عربيّاً، وقال أَبو سعيد الضَّرير: ليس في كلام العرب بَبّان، قال: والصحيحُ عندنا بَيّاناً واحداً، قال: والعربُ إذا ذَكَرت مَنْ لا يُعْرف قالوا هذا هيّان بن بَيّان، ومعنى الحديث: لأُسَوِّيَنَّ بينهم في العَطاء حتى يكونوا شيئاً واحداً لا فَضْلَ لأَحدٍ على غيره؛ قال ابن الأَثير: قال الأزهري ليس الأَمرُ كما ظنَّ، قال: وهذا حديث مشهور رواه أهل الإتقان، وكأَنَّها لغة يمانية ولم تَفْشُ في كلام مَعدٍّ، وهو البأْجُ بمعنى واحد. قال أَبو الهيثم: الكواكبُ البابانيات هي التي لا يَنْزِل بها شمسٌ ولا قمرٌ، إنَّما يُهْتَدى بها في البرّ والبحر، وهي شاميّة، ومهبُّ الشَّمالِ منها، أَولُها القطب، وهو كوكبٌ لا يزولُ، والجَدْيُ والفَرْقَدان، وهو بين القطب
(* قوله «وهو بين القطب» كذا في الأصل). وفيه بناتُ نَعْشٍ الصُّغْرى.

##### Türkçe

**التهذيب**’de, Ömer’in (Allah ondan razı olsun) hadîsinde: “Eğer gelecek yıla kadar yaşarsam, insanların sonunu ilklerine mutlaka katacağım; ta ki onlar **بَبّاناً** واحداً olsunlar.”; Ebû Ubeyd dedi ki: İbn Mehdî dedi ki: yani tek bir şey; dedi ki: Ömer’in murad ettiği de budur; dedi ki: kelimenin Arapça olduğunu sanmıyorum ve onu ancak bu hadîste işittim; İbn Berrî dedi ki: **بَبّانٌ** **فَعّآلٌ**’dır, **فَعْلانٌ** değildir; dedi ki: Ebû Alî bunu **التذكرة**’de açıkça belirtmiştir; dedi ki: kelime, fâ’sı, ayn’ı ve lâm’ı tek bir yerden olmak üzere taşınmadı; Cevherî onu **ببب** faslında zikretti.

**النهاية**’de de Ömer’in hadîsinde: “Eğer insanların sonunu **بَبّاناً** واحداً bırakacak olmam olmasaydı, üzerime açılan hiçbir köy yoktur ki onu taksim edeyim.” yani onları tek bir şey bırakırım; çünkü fethedilen beldeleri ganimet alanlara taksim ederse, ganimete hazır bulunmayan kimse ve sonra Müslümanlardan gelecek kimse ondan bir şeysiz kalır; bu sebeple onu, hepsinin arasında olsun diye bıraktı; Ebû Ubeyd dedi ki: onun Arapça olduğunu sanmıyorum; Ebû Saîd **الضَّرير** dedi ki: Arapların sözünde **بَبّان** yoktur; dedi ki: bize göre sahih olan **بَيّاناً** واحداً’dır; dedi ki: Araplar, bilinmeyen kimseyi zikrettiklerinde “bu, **هيّان بن بَيّان**’dır” derler; hadîsin mânası: atâda aralarında mutlaka eşitleyeceğim, ta ki onlar tek bir şey olsunlar; birinin diğerine karşı fazlalığı olmasın; İbnü’l-Esîr dedi ki: Ezherî dedi ki: iş, zannettiği gibi değildir; dedi ki: bu, meşhur bir hadîstir; onu itkan ehli rivayet etmiştir; sanki Yemenî bir lugattır ve Ma‘add’ın sözünde yayılmamıştır; o da **البأْجُ**’dur, “bir” mânasındadır. Ebû’l-Heysem dedi ki: **الكواكبُ البابانيات**; bunlar, ne güneşin ne de ayın indiği (uğradığı) olanlardır; ancak karada ve denizde onlarla yol bulunur; o Şâmîdir; kuzey rüzgârının esişi ondandır; onun ilki **القطب**’tur; o, kaybolmayan bir yıldızdır; ve **الجَدْيُ** ve **الفَرْقَدان**; o, **القطب** arasındadır.

(* “وهو بين القطب” sözü: asılda böyle). Ve onda **بناتُ نَعْشٍ الصُّغْرى** vardır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A8%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( *!البَبْنِيُّ ) ، بموحَّدَةٍ مكرَّرَةٍ وكسْرِ النّونِ وياء النِّسْبة .
أَهْمَلَهُ الجماعَةُ .
( هو محمدُ بنُ بِشْرِ بنِ بَكْرٍ ) ؛ ) ويقالُ : ابنُ عليَ ، ( البَبْنِيُّ المُحدِّثُ ) عن أَبي بكْرٍ أَحْمدَ بنِ محمدِ البرديجيّ الحَافِظ ، وعنه محمدُ بنُ أَحمدَ بنِ الفضْلِ ؛ كذا في التبْصِيرِ للحافِظِ ؛ كذا ذَكَرَه ولم يبين النِّسْبَة هذه إلى أَيَ .
قالَ نَصْر : *!بَبْن : منْ أُمّهات القُرَى بينَ بادغيس وسرخس .
وقالَ ياقوتُ في المعْجمِ : مَدينَةٌ عنْدَ بابيين مِن أَعْمالِ بادغيسِ قُرْبَ هرَاةَ افْتَتَحها سالِمُ مَوْلى شريك بنِ الأَعْورِ من قبلِ عبْدِ اللَّهِ بنِ عامِرٍ في سَنَة 31 عنْوَةً .
وقالَ أَبو سعيدٍ : *!بَبْنةُ : هي بَوْن غَيْر أَنَّهم نَسَبُوا

إليها *!بَبْنيّ ، وذَكَرَ محمدَ بن بِشْرٍ المَذْكُورُ ؛ ومثْلُه قَوْلُ المَالِينيّ .
وزادَ ابنُ الأثيرِ في المَنْسوبِ إليها : أَبا جَعْفرٍ محمد بنِ عليِّ بنِ يَحْيَى البَبْنِيّ الهَرَوِيّ عن الحَسَنِ بنِ سُفْيان ، فانْظُرْ إلى قُصُورِ المصنِّفِ وتَقْصيرِه .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
حتى يكونوا *!بَبَّاناً واحِداً .
قالَ أَبو عُبَيْدٍ : قالَ ابنُ مَهْديّ شيئاً واحِداً ، كذا جاءَ في حدِيثٍ ، وقد ذَكَرَه المصنِّفُ في بَبَبَ كالجوْهرِيِّ ، واختلفَ في هذه الكَلِمَةِ فقيلَ : أَعْجميَّة ، وهو قَوْلُ أَبي سعيدٍ الضَّرِير وأَبي عُبَيْدٍ .
ورَدَّه الأزْهرِيُّ وقالَ : بلْ هي لُغَةٌ يمانيَّةٌ لم تَفْشُ في كَلامِ مَعدَ ، وهو والبأْجُ بمعْنًى واحِدٍ .
وقالَ أَبو الهَيْثم : الكَواكِبُ *!البابانِياتُ هي التي لا يَنْزِلُ بها شمْسٌ ولا قمرٌ إِنَّما يُهْتَدى بها في البرِّ والبَحْر ، وهي شآميَّةٌ ، ومهبُّ الشِّمالِ منها .
*!وبابانُ : محلَّةٌ كبيرَةٌ بأَسْفل مَرْوَ ، ومنها : أَبو سعيدٍ ، عَبْدَةُ بنُ عبْدِ الرَّحيمِ بنِ حَسّان المَرْوَزيُّ *!البَابانيُّ .
قالَ أَبو حاتِمٍ : صدُوقٌ .
وأَبو بكْرٍ عُمَرُ بنُ نوحِ بنِ عليِّ بنِ عبادٍ النَّهْروانيُّ يُعْرَف بابنِ البَابانيِّ مِن أَهْلِ بَغْدادَ ، مُعْتَزليٌّ ، وأَبُوه حَنْبليٌّ ، تُوفي سَنَة 404 .
*!وبابونيا : مِن قُرَى بَغْدادَ ، منها : أَبو الفضْلِ موسَى بنُ سُلْطان *!البابونيُّ المُقْري عن أَبي الوَقْت .
*!وبابين : قريةٌ بالبَحْرِ والنِّسْبَةِ إليها *!بابيني .

##### Türkçe

: **البَبْنِيُّ**; tekrarlanmış **ب** ile, **النون**’un kesresi ve nisbet **ياء**’sı ile.
Cemaat onu ihmâl etti.
( O, Muhammed b. Bişr b. Bekr’dır ); ve denilir: Ali’nin oğlu; ( **البَبْنِيُّ** muhaddis ) Ebû Bekr Ahmed b. Muhammed el-Berdîcî el-Hâfız’dan (rivayet eder), ondan da Muhammed b. Ahmed b. el-Fazl (rivayet etmiştir); Hâfız’ın et-Tebsîr’inde böyledir; onu böyle zikretti ve bu nisbetin neye olduğuna açıklık getirmedi.

Nasr dedi: **بَبْن**: Bâdgîs ile Serahs arasında ana şehirlerden biridir.
Yâkūt el-Muʿcem’de dedi: Bâdgîs a‘mâlinden, Herât’a yakın, Bâbeyyîn yanında bir şehirdir; onu Sâlim, Şerîk b. el-Aʿver’in mevlâsı, Abdullah b. Âmir tarafından, 31 senesinde zorla fethetti.
Ebû Saʿîd dedi: **بَبْنةُ**: o, **بَوْن**’dur; ancak onlar ona nisbet ettiler

ona **بَبْنيّ**; ve zikredilen Muhammed b. Bişr’i zikretti; ve onun benzeri el-Mâlînî’nin sözüdür.
İbnü’l-Esîr, ona nisbet edilene el-Mensûb’da şunu ekledi: Ebû Caʿfer Muhammed b. Ali b. Yahyâ **البَبْنِيّ** el-Heravî, el-Hasen b. Sufyân’dan (rivayet eder); öyleyse musannifin kusuruna ve kısaltmasına bak.
Ona karşı istidrâk olunanlardandır:
ta ki bir tek **بَبَّاناً** olsunlar.
Ebû ʿUbeyd dedi: İbn Mehdî bir tek şey dedi; bir hadiste böyle geldi; musannif onu, el-Cevherî gibi, **بَبَبَ**’de zikretmiştir; ve bu kelimede ihtilâf edildi: denildi ki, a‘cemîdir; bu, Ebû Saʿîd ed-Darîr ile Ebû ʿUbeyd’in sözüdür.
El-Ezherî onu reddetti ve dedi: bilakis o, Maʿadd’ın كلامında yayılmamış bir Yemen lügatidir; o ve **البأْجُ** bir tek mânâdadır.
Ebû’l-Heysem dedi: **البابانِياتُ** yıldızlar, kendileriyle ne güneş ne ay inenlerdir; ancak karada ve denizde onlarla yol bulunur; ve o Şâmîdir; kuzeyin esişi ondandır.
**وبابانُ**: Merv’in aşağı tarafında büyük bir mahalledir; onlardandır: Ebû Saʿîd, ʿAbde b. ʿAbdirrahîm b. Hassân el-Mervazî **البَابانيُّ**.
Ebû Hâtim dedi: صدوق.
Ve Ebû Bekr Ömer b. Nûh b. Ali b. ʿAbbâd en-Nehrevânî, Bağdat ehlinden, İbnü’l-**البَابانيِّ** diye bilinir; Muʿtezilîdir; babası Hanbelîdir; 404 senesinde vefat etti.
**وبابونيا**: Bağdat köylerindendir; onlardandır: Ebû’l-Fazl Mûsâ b. Sultân **البابونيُّ** el-Mukrî, Ebû’l-Vakt’ten (rivayet eder).
**وبابين**: denizde bir köydür; ona nisbet **بابيني**’dir.
