# ببن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A8%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%A8%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ببن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A8%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ببن

التهذيب في حديث عمر، رضي الله عنه: لَئِنْ عِشْتُ إلى قابل لأُلْحِقَنَّ آخر الناس بأَوَّلهم حتى يكونوا بَبّاناً واحداً؛ قال أَبو عبيد: قال ابن مَهديّ يعني شيئاً واحداً، قال: وذلك الذي أَرادَ عمرُ، قال: ولا أَحسب الكلمة عربية ولم أَسمعها إلا في هذا الحديث؛ قال ابن بري: بَبّانٌ هو فَعّآلٌ لا فَعْلانٌ، قال: وقد نص على هذا أَبو عليّ في التذكرة، قال: ولم تُحْمل الكلمة على أَن فاءَها وعينَها ولامَها من موضع واحد، وذكره الجوهري في فصل ببب. النهاية في حديث عمر أَيضاً: لولا أَنْ أَتْرُكَ آخِرَ الناس بَبّاناً واحداً ما فُتِحَت عليّ قريةٌ إلاّ قَسَمْتُها أَي أَتركُهم شيئاً واحداً، لأَنَّه إذا قَسَمَ البلادَ المفتوحةَ على الغانِمينَ بقيَ مَنْ لم يحضُر الغنيمةَ، ومن يَجِيء بعدُ من المسلمين بغير شيء منها، فلذلك تركها لتكون بينهم جميعهم؛ قال أَبو عبيد: ولا أَحسبه عربيّاً، وقال أَبو سعيد الضَّرير: ليس في كلام العرب بَبّان، قال: والصحيحُ عندنا بَيّاناً واحداً، قال: والعربُ إذا ذَكَرت مَنْ لا يُعْرف قالوا هذا هيّان بن بَيّان، ومعنى الحديث: لأُسَوِّيَنَّ بينهم في العَطاء حتى يكونوا شيئاً واحداً لا فَضْلَ لأَحدٍ على غيره؛ قال ابن الأَثير: قال الأزهري ليس الأَمرُ كما ظنَّ، قال: وهذا حديث مشهور رواه أهل الإتقان، وكأَنَّها لغة يمانية ولم تَفْشُ في كلام مَعدٍّ، وهو البأْجُ بمعنى واحد. قال أَبو الهيثم: الكواكبُ البابانيات هي التي لا يَنْزِل بها شمسٌ ولا قمرٌ، إنَّما يُهْتَدى بها في البرّ والبحر، وهي شاميّة، ومهبُّ الشَّمالِ منها، أَولُها القطب، وهو كوكبٌ لا يزولُ، والجَدْيُ والفَرْقَدان، وهو بين القطب
(* قوله «وهو بين القطب» كذا في الأصل). وفيه بناتُ نَعْشٍ الصُّغْرى.

### Türkçe

**التهذيب**’de, Ömer’in (Allah ondan razı olsun) hadîsinde: “Eğer gelecek yıla kadar yaşarsam, insanların sonunu ilklerine mutlaka katacağım; ta ki onlar **بَبّاناً** واحداً olsunlar.”; Ebû Ubeyd dedi ki: İbn Mehdî dedi ki: yani tek bir şey; dedi ki: Ömer’in murad ettiği de budur; dedi ki: kelimenin Arapça olduğunu sanmıyorum ve onu ancak bu hadîste işittim; İbn Berrî dedi ki: **بَبّانٌ** **فَعّآلٌ**’dır, **فَعْلانٌ** değildir; dedi ki: Ebû Alî bunu **التذكرة**’de açıkça belirtmiştir; dedi ki: kelime, fâ’sı, ayn’ı ve lâm’ı tek bir yerden olmak üzere taşınmadı; Cevherî onu **ببب** faslında zikretti.

**النهاية**’de de Ömer’in hadîsinde: “Eğer insanların sonunu **بَبّاناً** واحداً bırakacak olmam olmasaydı, üzerime açılan hiçbir köy yoktur ki onu taksim edeyim.” yani onları tek bir şey bırakırım; çünkü fethedilen beldeleri ganimet alanlara taksim ederse, ganimete hazır bulunmayan kimse ve sonra Müslümanlardan gelecek kimse ondan bir şeysiz kalır; bu sebeple onu, hepsinin arasında olsun diye bıraktı; Ebû Ubeyd dedi ki: onun Arapça olduğunu sanmıyorum; Ebû Saîd **الضَّرير** dedi ki: Arapların sözünde **بَبّان** yoktur; dedi ki: bize göre sahih olan **بَيّاناً** واحداً’dır; dedi ki: Araplar, bilinmeyen kimseyi zikrettiklerinde “bu, **هيّان بن بَيّان**’dır” derler; hadîsin mânası: atâda aralarında mutlaka eşitleyeceğim, ta ki onlar tek bir şey olsunlar; birinin diğerine karşı fazlalığı olmasın; İbnü’l-Esîr dedi ki: Ezherî dedi ki: iş, zannettiği gibi değildir; dedi ki: bu, meşhur bir hadîstir; onu itkan ehli rivayet etmiştir; sanki Yemenî bir lugattır ve Ma‘add’ın sözünde yayılmamıştır; o da **البأْجُ**’dur, “bir” mânasındadır. Ebû’l-Heysem dedi ki: **الكواكبُ البابانيات**; bunlar, ne güneşin ne de ayın indiği (uğradığı) olanlardır; ancak karada ve denizde onlarla yol bulunur; o Şâmîdir; kuzey rüzgârının esişi ondandır; onun ilki **القطب**’tur; o, kaybolmayan bir yıldızdır; ve **الجَدْيُ** ve **الفَرْقَدان**; o, **القطب** arasındadır.

(* “وهو بين القطب” sözü: asılda böyle). Ve onda **بناتُ نَعْشٍ الصُّغْرى** vardır.
