# بتك — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AA%D9%83/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AA%D9%83/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بتك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AA%D9%83.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بتك

البَتْك: القطع. وفي التنزيل العزيز: وليُبَتِّكُنَّ آذان الأَنعام؛ قال أبو العباس: يقول فليقطعنّ؛ قال أبو منصور: كأنه أراد، والله أعلم، تبْحِير أهل الجاهلية آذان أنعامهم وشقهم إياها. الليث: البَتْك قطع الأُذن من أصلها. وبَتِّك الآذان أي قطعها، شدد للكثرة، وقيل: البَتْكُ أن تقبض على شيء بيدك، وفي التهذيب: أن تقبض عى شعر أو ريش أو نحو ذلك ثم تجذبه إليك حتى ينقطع فيَنْبَتِكِ من أصله وينتتف، وكل طائفة صارت في يدك من ذلك فاسمها بِتْكَةٌ؛ قال زهير:
حتى إذا ما هَوَتْ كَفُّ الغلام لها،
طارَتْ وفي كَفِّه من ريشها بِتَكُ
وقيل: البَتْك قطع الشيء من أصله، بَتَكه يَبْتِكُه ويَبْتُكه بَتْكاً أي قطعه، وبَتَّكه فانْبَتك وتَبَتَّك. والبِتْكةُ والبَتْكة: القطعة منه، والجمع بِتَكٌ؛ واستشهد ببيت زهير:
طارَتْ وفي كفه من ريشها بِتَكُ
وسيف باتِكٌ أي صارم؛ قال ابن بري: ومنه قول الشاعر:
إذا طَلَعَتْ أولى العَدِيِّ، فنَفْرَةٌ
إلى سَلَّةٍ من صارم الغَرِّ باتِكِ
وسيف باتِكٌ وبَتُوك: قاطع، وسيوف بَواتِكُ. والبِتُكة أيضاً: جَهْمة من الليل.

### Türkçe

**البَتْك**: kesme. Aziz tenzilde: “Ve elbette **الأنعام**’ın kulaklarını mutlaka **وليُبَتِّكُنَّ آذان**”; Ebû’l-‘Abbâs dedi: “Yani elbette keserler”; Ebû Mansûr dedi: “Sanki murad etti—Allah daha iyi bilir—câhiliye ehlinin hayvanlarının kulaklarını **تبْحِير** etmelerini ve onları yarmalarını.” el-Leys: **البَتْك** kulağın aslından kesilmesidir. Ve **بَتِّك الآذان** yani onları kesmek; çokluk için şeddelendi. Ve denildi: **البَتْكُ** elinle bir şeye tutunmandır; ve **التهذيب**’de: saç yahut tüy yahut buna benzer bir şeye tutunman, sonra onu kendine çekmen; ta ki kopuncaya kadar; böylece aslından kopar ve yolunur. Ve ondan elinde olan her taife, onun adı **بِتْكَةٌ**’dir; Züheyr dedi:

حتى إذا ما هَوَتْ كَفُّ الغلام لها،
طارَتْ وفي كَفِّه من ريشها بِتَكُ

Ve denildi: **البَتْك** bir şeyi aslından kesmektir; onu **بَتَكه يَبْتِكُه ويَبْتُكه بَتْكاً** yani onu kesti; ve onu **بَتَّكه**; böylece **انْبَتك** ve **تَبَتَّك**. Ve **البِتْكةُ** ve **البَتْكة**: ondan parça; cem‘i **بِتَكٌ**; Züheyr’in beytiyle şahit getirildi:

طارَتْ وفي كفه من ريشها بِتَكُ

Ve **سيف باتِكٌ** yani keskin; İbn Berrî dedi: Ondandır şairin sözü:

إذا طَلَعَتْ أولى العَدِيِّ، فنَفْرَةٌ
إلى سَلَّةٍ من صارم الغَرِّ باتِكِ

Ve **سيف باتِكٌ** ve **بَتُوك**: kesici; ve kılıçlar **بَواتِكُ**. Ve **البِتُكة** de: geceden bir karanlık.
