# بت — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AA/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AA/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AA.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: بت

بَتَّهُ
1 بَتَّهُ بات بت بته بتة بتته , (Lth, T, S, M, &c.,) aor. بَتُ٣َ and بَتِ٣َ , (S, M, Msb,) the latter anomalous, because a reduplicative verb [of this kind] having the aor. with kesr is not trans., except in certain instances, of which this is one; the other instances being عَلَّهُ, in relation to drinking, aor. بَتُ٣َ and بَتِ٣َ , and نَمَّ الحَدِيثَ, aor. بَتُ٣َ and بَتِ٣َ , and شَدَّهُ, aor. بَتُ٣َ and بَتِ٣َ , and حَبَّهُ, aor. بَتِ٣َ ; the last having but one form [of aor.]; (S;) inf. n. بَتٌّ: (Lth, T, S, M, A, &c.:) and ↓ ابتّهُ, (M,) inf. n. اـِبْتَاتٌ: (Mgh, K:) He cut it off, severed it, separated it, or disunited it, (Lth, T, S, M, A, * Mgh, * Msb, K, *) entirely, or utterly; (Lth, T, M;) namely, a thing; (M;) a rope, or cord; (Lth, T;) and a tie, or bond, of union between two persons. (M.) ― -b2- [بَتَّهُ and ↓ ابتّهُ, accord. to the TA, app. signify also He, or it, caused him (a man) to become unable to proceed in his journey, his camel that bore him breaking down, or stopping from fatigue, or perishing: for انبتّ as signifying “he became so” is there said to be quasi-pass. of those two verbs when it has this sense. Hence,] بَتَّهُ السَّفَرُ [The journey caused him to become cut off, &c.]. (A.) And سَاقَ دَابَّتَهُ حَتَّي بَتَّهَا [He urged on his beast so that, or until, he caused it to become cut off, &c.]: (A:) and بَعِيرَهُ ↓ أَبَتَّ He caused his camel to become cut off, &c., (قَطَعَةُ,) by travel: (M, TA:) this is not said but of a man who has forced on his camel at a hard pace, or by laborious journeying. (TA.) ― -b3- بَتَّ طَلَاقَ امْرَأَتِهِ, (T, Msb, TA,) or طَلَاقَ المَرْأَةِ, (Mgh,) and ↓ أَبَتَّهُ, (Lth, T, Mgh, Msb,) He made the divorce of his wife, or of the woman, to be absolutely separating, (Lth, T, Mgh, Msb, TA,) so as to cut her off from return. (Msb.) Lth, with whom AZ agrees, has erred in asserting that بَتَّ is intrans. and ↓ أَبَتّ trans.: (T, TA:) both are trans. and intrans., (T, Msb, TA,) as En-Nawawee asserts in the Tahdheeb el-Asmà wa-1-Loghát. (TA.) You say, الطَّلْقَةُ الوَاحِدَةُ تَبُتُّ, and ↓ تُبِتُّ, i. e. The single divorce cuts the matrimonial tie, or bond, of the woman, (تَقْطَعُ عِصْمَةَ النِّكَاحِ, T, Mgh, *) when the period during which she must wait before contracting a new marriage has ended. (T.) [See also بَتٌّ.] ― -b4- بَتَّ عَلَيْهِ القَضَآءَ, (T, S, M, A,) inf. n. بَتٌّ; (M;) and ↓ أَبَتَّهُ; (T, S, M;) He (the judge, T) decided the judgment, or sentence, against him. (T, S, * M.) ― -b5- بَتَّ عَلَيْهِ الشَّهَادَةَ, and ↓ أَبَتَّهَا, He decided against him by the testimony, [or pronounced the testimony decisive against him,] and compelled, or constrained, him to admit it. (M.) ― -b6- بَتَّ شَهَادَتَهُ, and ↓ أَبَتَّهَا, He gave his testimony decisively. (Msb.) ― -b7- أَبُتُّ أَنَّهُ قَالَ I know, or declare, decidedly, not [merely] thinking it, that he said thus. (Saheeh of Muslim.) ― -b8- بَتَّ النِّيَّةَ He made the intention decided; or fixed it decidedly. (A.) It is said in a trad., لَا صِيَامَ لِمَنْ الصّيَامِ مِنَ اللَّيْلِ ↓ لَمْ يُبِتَّ, (T, S, Mgh,) or لَمْ يَبُتَّ, accord. to different recitals, (Mgh,) i. e. There is no fasting to him [meaning his fasting is null] who does not decisively impose it upon himself, by intention, from the night: (S, * Mgh:) or, who does not form the intention of fasting before daybreak, and thus cut it off from the time in which there is no fasting, namely, the night: the intention is termed بَتٌّ [and اـِبْتَاتٌ] because it makes a division between non-fasting and fasting: (T, TA:) لَمْ يُبِت, from الاـِبَاتَةُ, is a mistake; but لم يُبَيِّت, from التَّبْيِيتُ, [see بَيَّتَ,] is correct. (Mgh.) And it is said in another trad., نِكَاحَ هٰذِهِ النِّسَآءِ ↓ أَبِتُّوا, i. e. Decide ye the affair respecting the marriage of these women, and confirm it by its [proper] conditions: an oblique prohibition of the kind of marriage termed نِكَاحُ المُتْعَةِ, because it is a marriage not [absolutely or lawfully] decided, [being] made definite as to duration. (TA.) ― -b9- بَتَّ also signifies He made to have, or take, effect; he executed, or performed; (Har p. 210;) and so ↓ ابتّ, as in the phrase, ابتّ يَمِينَهُ He made his oath to have, or take, effect; he executed, or performed, it. (M.) ― -b10- سَكْرِانُ مَا يَبُتُّ كَلَامًا, (Ks, T, M,) and ما يَبِتُّ, (M,) and ↓ ما يُبِتُّ, (Ks, T, M,) One who is drunk, who does not speak plainly, or distinctly; lit., who does not make speech plain, or distinct; (Ks, T;) or who does not articulate speech; syn. مَا يَقْطَعُهُ: (M:) or, as As says, (T,) سَكْرَانُ مَا يَبُتُّ, (T, A,) or لَا يَبُتُّ, (S, K,) and لا يَبِتُّ, and ↓ لا يُبَتُّ, (K,) which last form of the verb is disallowed by As, but both are correct accord. to Fr, (T, S,) meaning one who is drunk, who does not, or will not, [i. e. cannot,] decide an affair. (As, T, S, K.) [See also بَاتٌّ.] -A2- See also 7. ― -b2- [Hence,] بَتّتْ يَمِينُهُ, (M, Msb,) aor. بَتِ٣َ only, inf. n. بُتُوتٌ, (Msb,) His oath bad, or took, effect; was executed, or performed; syn. وَجَبَتْ: (M:) it was, or proved, true: (Msb:) a phrase mentioned by AZ, and, if correct, not needing any explanation. (M.) [See ابتّ يَمِينَهُ, above.] -A3- بَتَّ, aor. بَتِ٣َ , inf. n. بُتُوتٌ, He was, or became, lean, or meagre. (M, K.) [See بَاتٌّ.] -A4- بَتٌّ [inf. n. of بَتَّ] also signifies The selling, and the weaving, a [garment of the kind called] طَيْلَسَان [or بَتّ, q. v.]. (KL.)

بتّتهُ
2 بتّتهُ بت بتة بتت بتته بتتة بتتته , inf. n. تَبْتِيتٌ, He cut it off, or severed it, [entirely, or utterly, and] much, or with extraordinary energy or effectiveness; the teshdeed denoting intensiveness of signification. (S.) -A2- بَتَّتُوهُ They furnished him with [بَتَات, or] travel-ling-provisions. (M, K.) -A3- بَتِّتْهُمْ Give thou to them [garments called] بُتُوت [pl. of بَتُّ, q. v.]. (TA, from a trad.)

4 أَبْتَ٣َ see 1, passim: -A2- and see 7.

تبتّت
5 تبتّت بت بتت تبتت He became furnished with [بَتَات, or] travelling provisions: and he became provided with [بَتَات, or] utensils and furniture of the house or tent; or household goods. (M, K, TA.)

انبتّ
7 انبتّ أناب أنب أنبت أنبتت انبت نبت ٱنبت It was, or became, cut off, severed, separated, or disunited, (Lth, T, S, M, Msb, K,) entirely, or utterly; (Lth, T, M;) namely, a thing; (M;) a rope, or cord; (Lth, T;) and a tie, or bond, of union between two persons: (T, M: *) as also ↓ بَتَّ, (Lth, AZ, T, M, Msb,) aor. بَتِ٣َ and بَتُ٣َ , (M, [so accord. to a copy of that work, but it seems to be indicated in the Msb (see 1, near the close of the paragraph,) that it is بَتِ٣َ only, in this case,]) inf. n. بَتٌّ; (Lth, AZ, T, M, K;) and ↓ ابتّ, (T, Msb, TA,) inf. n. اـِبْتَاتٌ; (T, TA;) the last said by Lth and AZ to be trans. only; (T, TA;) but it is both trans. and intrans., like the second: (T, Msb, TA:) so says En-Nawawee, as mentioned above: see 1. (TA.) You say, اِنْقَطَعَ فُلَانٍ فَانْبَتَّ حَبْلُهُ عَنْهُ [Such a one broke off, or disunited himself, from such a one, and his tie, or bond, of union became severed from him]. (T, TA, [but in a copy of the former, for عن فلان, is put عَنْ مَالِهِ from his property.]) ― -b2- He became unable to proceed in his journey, his camel that bore him breaking down, or stopping from fatigue, or perishing: (A, * Mgh, * TA:) quasi-pass. of بَتَّهُ and أَبَتَّهُ. (TA.) You say, سَارَ حَتَّى انْبَتَّ He journeyed until he was unable to proceed &c. (A, Mgh, TA.) [See also مُنْبَتٌّ.] ― -b3- His مَآء, (A,) the مآء of his back, (Ks, T, K,) [i. e. his seminal fluid,] became cut off, or stopped, or ceased, (Ks, T, A, K,) by reason of age: (A:) said of a man. (Ks, T, A.)

بَتٌّ
بَتٌّ بات بت بتت inf. n. of 1, q. v. (Lth, T, S, M, &c.) [It is sometimes used as an inf. n.; as also ↓ بَتّةٌ and ↓ بَتَاتٌ, explained in the M as syn. with قَطْعٌ: and sometimes, as is often the case with inf. ns., in the sense of the act. part. n. of its verb, namely ↓ بَاتٌّ, trans. and intrans.; as also ↓ بَتَاتٌ; both of which are masc. and fem., because originally inf. ns.; but بَتٌّ has also بَتَّةٌ for its fem. The following are exs.] ― -b2- أَعْطَيْتُهُ هٰذِهِ العَطِيَّةَ بَتَّا بَتْلًا [I gave him this gift, cutting it off from my property so as to make it irrevocable; or, it being cut off &c.]. (Lth, T.) And تَصَدَّقَ ↓ فُلَانٌ صَدَقَةً بَتَاتًا, and صَدَقَةً بَتَّةً بَتْلَةُ, (T, S,) Such a one bestowed an alms, or a gift for the sake of God, cut off from his property; (T, TA;) and therefore, (TA,) parted from himself. (S, TA.) Such a gift is termed صَدَقَةٌ بَتَّةٌ, (A, * Nh,) and صدقة بَتَّةٌ بَتْلَةٌ. (M.) ― -b3- طَلَّقَهَا, (Mgh, K,) and ↓ بَتَاتًا, (K,) and البَتَّةَ, (T,) and طَلْقَةً بَتَّةً, (Msb,) and ↓ طَلَاقًا بَاتَّا, (Lth, T, Msb, * TA, [in one copy of the T simply بَاتَّا,]) He divorced her by a separating divorce; (K;) by a divorce cutting her off from returning: and such a divorce is also termed ↓ طلاق مُبِتٌّ: (Msb:) or the first of these phrases signifies he divorced her by a divorce either cut off, [meaning decided and irrevocable,] or cutting off. (Mgh.) And طَلَّقَهَا ثَلَاثًا بَتَّةً, (As, T, S, M, Msb,) and ↓ بَتَاتًا, (M,) He divorced her by three divorces so as to cut her off from returning: (M, Msb:) or by three divorces cut off from himself [so as to be irrevocable]: (S:) or by three divorces cutting off [from returning]. (TA.) ― -b4- حَلَفَ بَتَّا, and بَتَّةً, and ↓ بَتَاتًا, [may mean He swore decidedly, or decisively; or irrevocably: or] he swore with effect, or execution, or performance; [see 1, near the end of the paragraph;] from the signification of “ cutting ,” or “ cutting off, ” &c.: (M:) [or, as also] حَلَفَ يَمِينًا بَتًّا, and بَتَّةً, (Msb, TA,) and ↓ بَاتَّةً, (Mgh, * Msb,) and ↓ بَتَاتًا, (TA,) he swore an oath that was, or proved, true. (Msb.) ― -b5- طَحَنَ بِالرَّحَى بَتًّا He ground with the mill, turning it, (AZ, T,) or beginning the turning, (S,) from his left: (AZ, T, S:) [i. e., making it to turn in the contrary way of the hands of a watch: the last word is app. an inf. n.; as though meaning effectually; for this is the general and easier or more powerful way of turning the handmill:] the contrary way is termed شَزْرًا: (AZ, T, S: *) or طَحَنَ بَتَّا signifies he began in the turning [of the mill] with the left [hand]. (K: [but بِاليَسَارِ is here evidently put by mistake for عَنِ اليَسَارِ.]) -A2- A kind of طَيْلَسَان [q. v.] called سَاج, (Lth, T,) or a [garment of the kind called] كِسَآء, (M, Mgh,) square, or four-sided, (Lth, T, M,) thick, (Lth, T, M, Mgh,) loose, or uncompact, in texture, (M,) and green [or rather of a dingy ash-colour, or dark dust-colour, for such is the general meaning of أَخْضَرُ, the term here used, when applied to a garment of this kind]; (Lth, T, M;) or, as some say, (M,) of [the soft hair termed] وَبَر, and of wool; (M, Mgh;) and thus described in the Kifáyet el-Mutahaffidh: (TA:) or a طيلسان of [the material termed] خَزّ, (S Mgh, K,) and the like: (S, K:) pl. بُتُوتٌ, (Lth, T, S, Mgh,) or بِتَاتٌ, (M,) but the former occurs in trads. [&c.], (TA,) and [pl. of pauc.] أَبُتٌّ. (M.)

بَتَّةٌ
بَتَّةٌ بات بت بته بتة بتته : see بَتٌّ. ― -b2- لَا أَفْعَلُهُ الْبَتَّةَ, (S, M, K,) as also بَتَّةً, (S, K,) the latter mentioned by IF, (Msb,) but IB says that Sb and his companions allow only the former, and that only Fr allows the latter, (TA,) and some say that the former has been heard pronounced with the disjunctive. [اَلْبَتَّةَ], (MF,) and thus it is written in a copy of the K, (TA,) but others greatly disapprove of this, (MF,) [meaning I will not do it, decidedly, or absolutely,] is said of anything in respect of which there is no returning, or revoking; (S, IF, M, Msb, K;) الَبتَّةَ being said of a thing to be done, or performed, irrevocably, and from which there is no abstaining by reason of sluggishness; (T;) as though the speaker cut off the doing of the thing: (M:) the last word is in the accus. case as an inf. n.: (S:) Sb says, it is a corroborative inf. n., and is not used without ال. (M.) It is said in a trad., أَحْسِبُهُ قَالَ جُوَيْرِيَة أَوِ الْبَةَ قَالَ [I think he said Juweyriyeh, or decidedly he said so]; as though the speaker doubted of the female's name, and said, “ I think it was Juweyriyeh; ” then corrected, and said, “ or I know, ” or “ declare, ” “ decidedly, (أَبُتُّ, i. e. أَقْطَعُ,) that he said Juweyriyeh: I do not [merely] think. ” (Saheeh of Muslim.)

بَتَاتٌ
بَتَاتٌ بتات بتة بتية : see بَتٌّ, in seven places. ― -b2- A man is said to be عَلَى بَتَاتِ أَمْرٍ, meaning On the point of [accomplishing, or deciding,] an affair. (S, A, K.) A rájiz says,
وَحَاجَةٍ كُنْتُ عَلَى بَتَاتِهَا
[Many a needful affair I was on the point of accomplishing]. (S.) -A2- Travelling provisions: (S, M, A, K:) and requisites, equipments, or furniture; syn. جَهَازٌ: (S, K:) pl. أَبِتَّةٌ. (S.) A verse of Tarafeh cited voce بَاعَ exhibits an ex. of the former signification. (TA.) ― -b2- Also The utensils and furniture of the house or tent; or household goods: (S, M, K:) pl. as above. (K.) It is said in a trad., لَا يُؤْخَذُ مِنْكُمْ عُشْرُ البَتَاتِ [The tithe of the utensils &c. of the house or tent shall not be taken from you]: (S:) i. e., no poor-rate shall be levied upon such utensils &c. that are not for traffic. (A 'Obeyd.)

بَتَّىٌّ
بَتَّىٌّ بت بتى بتي : see what next follows.

بَتَّاتٌ
بَتَّاتٌ بتات بتة بتية (S, Mgh, K) and ↓ بَتِّىٌّ (S, K) A maker, (S,) or seller, of the kind of garment called بَتّ. (S, Mgh, K.)

بَاتٌّ
بَاتٌّ بات بآت آتي : see بَتٌّ, in three places. ― -b2- Cut off from [the possession of] reason, or intellect, by drunkenness: (AHn, M:) or drunken: (K:) and stupid, or foolish: (S, K:) and أَحْمَقُ بَاتٌّ signifies very stupid or foolish, (T, M,) accord. to Lth; but [Az adds,] what we remember to have heard from those deserving of confidence is تَابٌّ, from التَّبَابُ, meaning الخَسَارُ; like as one says, أَحْمَقُ خَاسِرٌ دَابِرٌ دَامِرٌ [explained in art. خسر]. (T.) [See also 1, near the end of the paragraph.] ― -b3- Also Lean, or meagre, (S, M, K,) and unable to rise, or stand. (TA.)

طَلَاقٌ مُبِتٌّ
طَلَاقٌ مُبِتٌّ طلاق مبت : see بَتٌّ.

مَبْتُوتَةٌ
مَبْتُوتَةٌ مبتوت مبتوته مبتوتة A woman absolutely separated by divorce, so as to be cut off from return: originally مَبْتُوتٌ طَلَاقُهَا. (Mgh, Msb.)

مُنْبَتٌّ
مُنْبَتٌّ منبت A man unable to proceed in his journey, his camel that bore him having broken down, or stopped from fatigue, or perished; (T, M, * TA;) syn. مُنْقَطَعٌ بِهِ: (S, Mgh, TA:) or who remains on his road unable to attain the place to which he is directing his course, the beast or camel that bore him (ظَهْرُهُ) having broken down, or stopped from fatigue, or perished. (TA.)

### Türkçe

**بَتَّهُ**
1 **بَتَّهُ** بات بت بته بتة بتته, (Lth, T, S, M, &c.,) muzâri‘ı **بَتُ٣َ** ve **بَتِ٣َ**, (S, M, Msb,) ikincisi şâzdır; çünkü bu türden ikizlemeli bir fiil, muzâri‘ı kesre ile olunca, bazı örnekler dışında müteaddî olmaz; bu da onlardan biridir; diğer örnekler: içmeye dair **عَلَّهُ**, muzâri‘ı **بَتُ٣َ** ve **بَتِ٣َ**; ve **نَمَّ الحَدِيثَ**, muzâri‘ı **بَتُ٣َ** ve **بَتِ٣َ**; ve **شَدَّهُ**, muzâri‘ı **بَتُ٣َ** ve **بَتِ٣َ**; ve **حَبَّهُ**, muzâri‘ı **بَتِ٣َ**; sonuncunun muzâri‘ı yalnız bir şekildir; (S;) mastarı **بَتٌّ**: (Lth, T, S, M, A, &c.:) ve ↓ **ابتّهُ**, (M,) mastarı **اـِبْتَاتٌ**: (Mgh, K:) Onu kesti; kopardı; ayırdı; yahut birliğini bozdu; (Lth, T, S, M, A, * Mgh, * Msb, K, *) tamamen, yahut bütünüyle; (Lth, T, M;) yani bir şeyi; (M;) bir ipi yahut halatı; (Lth, T;) ve iki kişi arasındaki birleşme bağını. (M.) ― -b2- [**بَتَّهُ** ve ↓ **ابتّهُ**, TA’ya göre, görünüşe göre şu manayı da ifade eder: Onu (bir adamı), yolculuğunda ilerleyemez hâle getirdi; onu taşıyan devesi çöktüğü, yahut yorgunluktan durduğu, yahut helâk olduğu için: zira orada, bu manada **انبتّ** “o hâle geldi” diye, bu iki fiilin bu manada iken sanki meçhulü olduğu söylenir. Bundan dolayı,] **بَتَّهُ السَّفَرُ** [Yolculuk onu kesilmiş (yolda kalmış) hâle getirdi, vb.]. (A.) Ve **سَاقَ دَابَّتَهُ حَتَّي بَتَّهَا** [Bineğini sürdü; öyle ki, yahut nihayet, onu kesilmiş (yolda kalmış) hâle getirdi, vb.]: (A:) ve **بَعِيرَهُ** ↓ **أَبَتَّ** Yolculukla ( **قَطَعَةُ** ) devesini kesilmiş (yolda kalmış) hâle getirdi, vb.: (M, TA:) bu, ancak devesini şiddetli bir sürüşle yahut meşakkatli yolculukla zorlayan kimse hakkında söylenir. (TA.) ― -b3- **بَتَّ طَلَاقَ امْرَأَتِهِ**, (T, Msb, TA,) yahut **طَلَاقَ المَرْأَةِ**, (Mgh,) ve ↓ **أَبَتَّهُ**, (Lth, T, Mgh, Msb,) Karısının yahut kadının boşamasını, mutlak ayırıcı kıldı; (Lth, T, Mgh, Msb, TA,) onu dönüşten kesmek üzere. (Msb.) Lth, AZ’nin de kendisine katıldığı hâlde, **بَتَّ**’ın lâzım, ↓ **أَبَتّ**’ın müteaddî olduğunu ileri sürmekte hata etmiştir: (T, TA:) ikisi de müteaddî ve lâzımdır; (T, Msb, TA,) En-Nevâvî’nin **Tahdheeb el-Asmà wa-1-Loghát**’ta söylediği gibi. (TA.) Şöyle dersin: **الطَّلْقَةُ الوَاحِدَةُ تَبُتُّ**, ve ↓ **تُبِتُّ**, yani tek boşama, kadının nikâh bağını keser, ( **تَقْطَعُ عِصْمَةَ النِّكَاحِ**, T, Mgh, *) yeni evlenmeden önce beklemesi gereken süre bitince. (T.) [Bk. ayrıca **بَتٌّ**.] ― -b4- **بَتَّ عَلَيْهِ القَضَآءَ**, (T, S, M, A,) mastarı **بَتٌّ**; (M;) ve ↓ **أَبَتَّهُ**; (T, S, M;) O (hâkim, T) onun aleyhine hükmü kesinleştirdi. (T, S, * M.) ― -b5- **بَتَّ عَلَيْهِ الشَّهَادَةَ**, ve ↓ **أَبَتَّهَا**, Şahitlikle onun aleyhine kesin hüküm verdi ve onu onu kabule zorladı. (M.) ― -b6- **بَتَّ شَهَادَتَهُ**, ve ↓ **أَبَتَّهَا**, Şahitliğini kesin olarak verdi. (Msb.) ― -b7- **أَبُتُّ أَنَّهُ قَالَ** Onun böyle dediğini, sadece zannetmeyerek, kesin olarak bilirim yahut kesin olarak beyan ederim. (Müslim’in Sahîh’i.) ― -b8- **بَتَّ النِّيَّةَ** Niyeti kesin kıldı; yahut onu kesin olarak sabitledi. (A.) Bir hadiste şöyle denir: **لَا صِيَامَ لِمَنْ الصّيَامِ مِنَ اللَّيْلِ ↓ لَمْ يُبِتَّ**, (T, S, Mgh,) yahut farklı rivayetlere göre **لَمْ يَبُتَّ**, (Mgh,) yani geceleyin niyetle onu kendi üzerine kesin olarak yüklemeyen kimseye oruç yoktur [yani orucu bâtıldır]: (S, * Mgh:) yahut, fecrden önce oruç niyeti yapmayan ve böylece onu, orucun olmadığı vakitten, yani geceden kesip ayırmayan kimse: niyete **بَتٌّ** [ve **اـِبْتَاتٌ**] denmesi, oruçsuzluk ile oruç arasında bir ayırım yaptığı içindir: (T, TA:) **لَمْ يُبِت**, **الاـِبَاتَةُ**’dan (türetmek) hatadır; fakat **لم يُبَيِّت**, **التَّبْيِيتُ**’ten, [bk. **بَيَّتَ**,] doğrudur. (Mgh.) Ve başka bir hadiste şöyle denir: **نِكَاحَ هٰذِهِ النِّسَآءِ ↓ أَبِتُّوا**, yani bu kadınların nikâhı hakkındaki işi kesinleştiriniz ve onu [gerekli] şartlarıyla sağlamlaştırınız: süre bakımından belirli kılınmış, [mutlak/şer‘î olarak] kesinleştirilmemiş bir nikâh olduğu için **نِكَاحُ المُتْعَةِ** denilen nikâh türüne dolaylı bir yasak. (TA.) ― -b9- **بَتَّ** ayrıca şu manaya gelir: yürürlüğe koydu; icra etti; yerine getirdi; (Har s. 210;) ve bunun gibi ↓ **ابتّ**, şu ibarede olduğu gibi: **ابتّ يَمِينَهُ** Yeminini yürürlüğe koydu; onu icra etti; yerine getirdi. (M.) ― -b10- **سَكْرِانُ مَا يَبُتُّ كَلَامًا**, (Ks, T, M,) ve **ما يَبِتُّ**, (M,) ve ↓ **ما يُبِتُّ**, (Ks, T, M,) Sarhoş olan kimse; açık yahut seçik konuşmayan; lafzen: sözü açık yahut seçik kılmayan; (Ks, T;) yahut sözü boğumlamayan; eş anlamlısı **مَا يَقْطَعُهُ**: (M:) yahut As’ın dediği gibi, (T,) **سَكْرَانُ مَا يَبُتُّ**, (T, A,) yahut **لَا يَبُتُّ**, (S, K,) ve **لا يَبِتُّ**, ve ↓ **لا يُبَتُّ**, (K,) fiilin bu son şekli As tarafından reddedilir; fakat Fr’ye göre ikisi de doğrudur; (T, S,) manası: sarhoş olan kimse; bir işi karara bağlamayan yahut bağlayamayacak olan. (As, T, S, K.) [Bk. ayrıca **بَاتٌّ**.] -A2- Ayrıca 7’ye bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **بَتّتْ يَمِينُهُ**, (M, Msb,) muzâri‘ı yalnız **بَتِ٣َ**, mastarı **بُتُوتٌ**, (Msb,) Onun yemini yürürlüğe girdi; icra edildi; yerine getirildi; eş anlamlısı **وَجَبَتْ**: (M:) doğru çıktı: (Msb:) AZ’nin zikrettiği bir ibare; eğer doğruysa hiçbir açıklamaya muhtaç değildir. (M.) [Yukarıda **ابتّ يَمِينَهُ**’e bak.] -A3- **بَتَّ**, muzâri‘ı **بَتِ٣َ**, mastarı **بُتُوتٌ**, Zayıf oldu; cılızlaştı. (M, K.) [Bk. **بَاتٌّ**.] -A4- **بَتٌّ** [**بَتَّ**’ın mastarı] ayrıca şu manaya gelir: [**طَيْلَسَان** denilen türden] bir elbisenin satılması ve dokunması [yahut **بَتّ**, bk.]. (KL.)

**بتّتهُ**
2 **بتّتهُ** بت بتة بتت بتته بتتة بتتته, mastarı **تَبْتِيتٌ**, Onu kesti yahut kopardı, [tamamen yahut bütünüyle, ve] çokça, yahut olağanüstü bir güç yahut etkililikle; şedde, mananın şiddetini gösterir. (S.) -A2- **بَتَّتُوهُ** Ona [**بَتَات** yahut] yol azığı sağladılar. (M, K.) -A3- **بَتِّتْهُمْ** Onlara [**بُتُوت** denilen] elbiseler ver. (**بُتُوت**’un çoğulu **بَتُّ**’dur, bk.) (TA, bir hadisten.)

4 **أَبْتَ٣َ** 1’e, muhtelif yerlerde, bak: -A2- ve 7’ye bak.

**تبتّت**
5 **تبتّت** بت بتت تبتت O, [**بَتَات** yahut] yol azığıyla donandı: ve [**بَتَات** yahut] evin yahut çadırın aletleri ve eşyasıyla; yahut ev eşyasıyla donandı. (M, K, TA.)

**انبتّ**
7 **انبتّ** أناب أنب أنبت أنبتت انبت نبت ٱنبت O, kesildi; koparıldı; ayrıldı; yahut birliği bozuldu; (Lth, T, S, M, Msb, K,) tamamen yahut bütünüyle; (Lth, T, M;) yani bir şey; (M;) bir ip yahut halat; (Lth, T;) ve iki kişi arasındaki birleşme bağı: (T, M: *) bunun gibi ↓ **بَتَّ**, (Lth, AZ, T, M, Msb,) muzâri‘ı **بَتِ٣َ** ve **بَتُ٣َ**, (M, [bu eserin bir nüshasına göre; fakat Msb’de (1’in paragrafının sonuna yakın, bk.) bu durumda yalnız **بَتِ٣َ** olduğu işaret ediliyor gibi görünür,]) mastarı **بَتٌّ**; (Lth, AZ, T, M, K;) ve ↓ **ابتّ**, (T, Msb, TA,) mastarı **اـِبْتَاتٌ**; (T, TA;) sonuncunun Lth ve AZ tarafından yalnız müteaddî olduğu söylenmiştir; (T, TA;) fakat o da ikincisi gibi hem müteaddî hem lâzımdır: (T, Msb, TA:) En-Nevâvî böyle der; yukarıda zikredildiği üzere: 1’e bak. (TA.) Şöyle dersin: **اِنْقَطَعَ فُلَانٍ فَانْبَتَّ حَبْلُهُ عَنْهُ** [Falan, falandan koptu/ayrıldı ve onunla arasındaki bağ ondan kesildi]. (T, TA, [fakat ilkinin bir nüshasında, **عن فلان** yerine **عَنْ مَالِهِ** “malından” konmuştur.]) ― -b2- Yolculuğunda ilerleyemez hâle geldi; onu taşıyan devesi çöktüğü, yahut yorgunluktan durduğu, yahut helâk olduğu için: (A, * Mgh, * TA:) **بَتَّهُ** ve **أَبَتَّهُ**’nun sanki meçhulü. (TA.) Şöyle dersin: **سَارَ حَتَّى انْبَتَّ** Yol aldı; nihayet ilerleyemez hâle geldi, vb. (A, Mgh, TA.) [Bk. ayrıca **مُنْبَتٌّ**.] ― -b3- Onun **مَآء**’ı, (A,) belinin **مآء**’ı, (Ks, T, K,) [yani menîsi,] kesildi; durdu; yahut kesildi gitti; (Ks, T, A, K,) yaşlılık sebebiyle: (A:) bir adam hakkında söylenir. (Ks, T, A.)

**بَتٌّ**
**بَتٌّ** بات بت بتت mastar-isimdir; 1’in mastarıdır, bk. (Lth, T, S, M, &c.) [Bazen mastar olarak kullanılır; bunun gibi ↓ **بَتّةٌ** ve ↓ **بَتَاتٌ**, M’de **قَطْعٌ** ile eş anlamlı diye açıklanmıştır: ve bazen, mastarların çoğu kez olduğu gibi, fiilinin ism-i fâili manasında, yani ↓ **بَاتٌّ**, müteaddî ve lâzım; bunun gibi ↓ **بَتَاتٌ**; ikisi de müzekker ve müennestir; çünkü aslında mastardır; fakat **بَتٌّ**’ün müennesi olarak **بَتَّةٌ** de vardır. Aşağıdakiler örneklerdir.] ― -b2- **أَعْطَيْتُهُ هٰذِهِ العَطِيَّةَ بَتَّا بَتْلًا** [Ona bu bağışı, malımdan kesip ayırarak, geri dönülmez kılarak; yahut kesilmiş olarak, vb., verdim]. (Lth, T.) Ve **تَصَدَّقَ** ↓ **فُلَانٌ صَدَقَةً بَتَاتًا**, ve **صَدَقَةً بَتَّةً بَتْلَةُ**, (T, S,) Falan, malından kesip ayırarak bir sadaka verdi; (T, TA;) ve bu sebeple, (TA,) kendinden ayrıldı. (S, TA.) Böyle bir bağışa **صَدَقَةٌ بَتَّةٌ**, (A, * Nh,) ve **صدقة بَتَّةٌ بَتْلَةٌ** denir. (M.) ― -b3- **طَلَّقَهَا**, (Mgh, K,) ve ↓ **بَتَاتًا**, (K,) ve **البَتَّةَ**, (T,) ve **طَلْقَةً بَتَّةً**, (Msb,) ve ↓ **طَلَاقًا بَاتَّا**, (Lth, T, Msb, * TA, [T’nin bir nüshasında sadece **بَاتَّا**]) Onu ayırıcı bir boşamayla boşadı; (K;) onu dönüşten kesen bir boşamayla: ve böyle bir boşamaya ayrıca ↓ **طلاق مُبِتٌّ** de denir: (Msb:) yahut bu ibarelerin ilki, onu ya kesilmiş [yani kesin ve geri dönülmez] bir boşamayla, yahut kesen bir boşamayla boşadı demektir. (Mgh.) Ve **طَلَّقَهَا ثَلَاثًا بَتَّةً**, (As, T, S, M, Msb,) ve ↓ **بَتَاتًا**, (M,) Onu üç boşamayla, dönüşten kesmek üzere boşadı: (M, Msb:) yahut kendinden kesilmiş üç boşamayla [geri dönülmez kılarak]: (S:) yahut dönüşten kesen üç boşamayla. (TA.) ― -b4- **حَلَفَ بَتَّا**, ve **بَتَّةً**, ve ↓ **بَتَاتًا**, [şu manaya gelebilir: kesin olarak yemin etti; yahut geri dönülmez biçimde: yahut] etkili/yerine getirilen bir yemin etti; [1’in paragrafının sonuna yakın yere bak;] “kesmek” yahut “kesip ayırmak” manasından: (M:) [yahut, bunun gibi] **حَلَفَ يَمِينًا بَتًّا**, ve **بَتَّةً**, (Msb, TA,) ve ↓ **بَاتَّةً**, (Mgh, * Msb,) ve ↓ **بَتَاتًا**, (TA,) doğru çıkan bir yemin etti. (Msb.) ― -b5- **طَحَنَ بِالرَّحَى بَتًّا** Değirmenle öğüttü; onu çevirerek, (AZ, T,) yahut çevirmeye başlayarak, (S,) solundan; (AZ, T, S:) [yani el değirmenini saatin ters yönünde döndürerek: son kelime görünüşe göre bir mastardır; sanki “etkili biçimde” manasında; zira bu, el değirmenini çevirmenin genel ve daha kolay yahut daha güçlü yoludur:] bunun zıddı **شَزْرًا** diye adlandırılır: (AZ, T, S: *) yahut **طَحَنَ بَتَّا** demek, [değirmeni] çevirmeye sol [elle] başladı demektir. (K: [fakat burada **بِاليَسَارِ** açıkça yanlışlıkla **عَنِ اليَسَارِ** yerine konmuştur.]) -A2- **طَيْلَسَان** [bk.] türünden, **سَاج** denilen bir tür, (Lth, T,) yahut [**كِسَآء** denilen türden] bir elbise, (M, Mgh,) kare yahut dört köşeli, (Lth, T, M,) kalın, (Lth, T, M, Mgh,) dokuması gevşek yahut sıkı olmayan, (M,) ve **أَخْضَرُ**; (Lth, T, M;) yahut bazılarına göre, (M,) [**وَبَر** denilen yumuşak kıldan] ve yünden: (M, Mgh;) ve **Kifáyet el-Mutahaffidh**’de böyle vasfedilmiştir: (TA:) yahut **خَزّ** maddesinden bir طيلسان, (S Mgh, K,) ve benzeri: (S, K:) çoğulu **بُتُوتٌ**, (Lth, T, S, Mgh,) yahut **بِتَاتٌ**, (M,) fakat birincisi rivayetlerde [&c.] geçer, (TA,) ve azlık çoğulu **أَبُتٌّ**. (M.)

**بَتَّةٌ**
**بَتَّةٌ** بات بت بته بتة بتته: **بَتٌّ**’e bak. ― -b2- **لَا أَفْعَلُهُ الْبَتَّةَ**, (S, M, K,) bunun gibi **بَتَّةً**, (S, K,) ikincisini IF zikreder, (Msb,) fakat IB der ki Sb ve arkadaşları yalnız birincisine cevaz verir ve yalnız Fr ikincisine cevaz verir, (TA,) ve bazıları birincinin ayrık telaffuzla [**اَلْبَتَّةَ**] işitildiğini söyler, (MF,) ve K’nin bir nüshasında böyle yazılmıştır, (TA,) fakat başkaları bunu şiddetle çirkin görür, (MF,) [manası: onu kesinlikle yahut mutlak olarak yapmam,] geri dönmenin yahut vazgeçmenin olmadığı şey hakkında söylenir; (S, IF, M, Msb, K;) **الَبتَّةَ**, geri dönülmez biçimde yapılacak yahut icra edilecek bir şey hakkında ve gevşeklik sebebiyle ondan kaçınmanın olmadığı şey hakkında söylenir; (T;) sanki konuşan, o şeyi yapmayı kesip atmıştır: (M:) son kelime mansuptur; mastar olarak: (S:) Sb der ki: o, pekiştirme mastarıdır ve **ال** olmaksızın kullanılmaz. (M.) Bir hadiste şöyle denir: **أَحْسِبُهُ قَالَ جُوَيْرِيَة أَوِ الْبَةَ قَالَ** [Sanırım Cüveyriye dedi; yahut kesin olarak dedi]; sanki konuşan, kadının adında tereddüt etmiş ve “sanırım Cüveyriye idi” demiş; sonra düzeltip “yahut bilirim” yahut “beyan ederim”, “kesin olarak, ( **أَبُتُّ**, yani **أَقْطَعُ**, ) onun Cüveyriye dediğini: sadece zannetmiyorum” demiştir. (Müslim’in Sahîh’i.)

**بَتَاتٌ**
**بَتَاتٌ** بتات بتة بتية: yedi yerde **بَتٌّ**’e bak. ― -b2- Bir adam hakkında **عَلَى بَتَاتِ أَمْرٍ** denir; manası: bir işi [yerine getirme yahut karara bağlama] noktasında. (S, A, K.) Bir râciz şöyle der:
وَحَاجَةٍ كُنْتُ عَلَى بَتَاتِهَا
[Nice ihtiyaç işi vardı ki onu yerine getirme noktasında idim]. (S.) -A2- Yol azığı: (S, M, A, K:) ve gerekler, donanım yahut eşya; eş anlamlısı **جَهَازٌ**: (S, K:) çoğulu **أَبِتَّةٌ**. (S.) Tarafe’nin, **بَاعَ** maddesinde nakledilen bir beyti, ilk manaya bir örnek gösterir. (TA.) ― -b2- Ayrıca evin yahut çadırın aletleri ve eşyası; yahut ev eşyası: (S, M, K:) çoğulu yukarıdaki gibidir. (K.) Bir hadiste şöyle denir: **لَا يُؤْخَذُ مِنْكُمْ عُشْرُ البَتَاتِ** [Sizden ev/çadır eşyasının öşrü alınmayacaktır]: (S:) yani ticaret için olmayan böyle eşya üzerine zekât alınmaz. (A ‘Obeyd.)

**بَتَّىٌّ**
**بَتَّىٌّ** بت بتى بتي: hemen ardından gelene bak.

**بَتَّاتٌ**
**بَتَّاتٌ** بتات بتة بتية (S, Mgh, K) ve ↓ **بَتِّىٌّ** (S, K) **بَتّ** denilen elbise türünün yapıcısı, (S,) yahut satıcısı. (S, Mgh, K.)

**بَاتٌّ**
**بَاتٌّ** بات بآت آتي: üç yerde **بَتٌّ**’e bak. ― -b2- Sarhoşluk sebebiyle akıldan kopmuş: (AHn, M:) yahut sarhoş: (K:) ve ahmak yahut budala: (S, K:) ve **أَحْمَقُ بَاتٌّ** Lth’ye göre çok ahmak/budala demektir; fakat [Az ekler:] güvenilirlerden işittiğimizi hatırladığımız şey **تَابٌّ**dur; **التَّبَابُ**’dan; manası **الخَسَارُ**; tıpkı “**أَحْمَقُ خَاسِرٌ دَابِرٌ دَامِرٌ**” denmesi gibi [**خسر** maddesinde açıklanmıştır]. (T.) [Bk. ayrıca 1’in paragrafının sonuna yakın yer.] ― -b3- Ayrıca zayıf yahut cılız, (S, M, K,) ve kalkamaz yahut ayakta duramaz. (TA.)

**طَلَاقٌ مُبِتٌّ**
**طَلَاقٌ مُبِتٌّ** طلاق مبت: **بَتٌّ**’e bak.

**مَبْتُوتَةٌ**
**مَبْتُوتَةٌ** مبتوت مبتوته مبتوتة Dönüşten kesilecek şekilde boşamayla mutlak ayrılmış kadın: aslı **مَبْتُوتٌ طَلَاقُهَا**. (Mgh, Msb.)

**مُنْبَتٌّ**
**مُنْبَتٌّ** منبت Yolculuğunda ilerleyemez hâle gelmiş adam; onu taşıyan devesi çökmüş, yahut yorgunluktan durmuş, yahut helâk olmuş; (T, M, * TA;) eş anlamlısı **مُنْقَطَعٌ بِهِ**: (S, Mgh, TA:) yahut yolunda kalıp yöneldiği yere ulaşamayan; onu taşıyan binek yahut deve ( **ظَهْرُهُ** ) çökmüş, yahut yorgunluktan durmuş, yahut helâk olmuş. (TA.)
