# بجح (ب-ج-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AC%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ج - ح
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%AD/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والجيم والباء معهما
ح ج ب، ب ج ح، ج ب ح مستعملات
حجب:
الحَجْب: كُلٌّ شيءٍ مَنَعَ شَيئاً من شيءٍ فقد حَجَبَه حَجْباً. والحِجابةُ: ولايَة الحاجب. والحِجابُ، اسمٌ،: ما حَجَبْتَ به شيئاً عن شيءٍ، ويجمع على: حُجُب. وجمع حاجب: حَجَبة. وحِجاب الجَوْف: جِلْدةٌ تَحْجُبُ بينَ الفُؤاد وسائر البطن. والحاجب: عظم العَيْن ، من فَوق يَستُرُه بشَعْره ولحمه. وحاجبُ الفيل: اسمُ شاعرٍ. ويُسَمَّى رؤوسُ عظم الوَرِكَيْن وما يَلي الحَرْقَفَتَيْن حَجَبَتينِ وثلاث حَجَبات، وجمعهُ حَجَب، قال:
ولم يُوَقَّعْ برُكُوبٍ حَجَبُهْ
حبج:
أحْبَجَتْ لنا نارٌ وعَلَمٌ: أي بَدا بَغْتَةً، قال:
عَلَوْتُ أقصاهُ إذا ما أحْبَجا
بجح:
فلانٌ يَتَبَجَّحُ بفُلانٍ ويَتَمَجَّحُ به: أي بَهْذي به اعجاباً، وكذلك إذا تَمَزَّحَ به. وَبَجَّحنَي فَبَجِحْتُ: أي فرَّحَني ففَرِحْتُ. وبَجِحْتُ وبَجَحْتُ لغتان، قال:
ولكنّا بقُرباكَ نَبْجَحُ
جبح:
جَبَحُوا بِكَعابهم: رَمَوا بها ليُنْظَرَ أيُّها يخرُجُ فائِزاً. والأُجْبُحُ: مواضع النَّحْل فيالجبل، الواحد جِبحْ، ويقال: هو الجَبَلُ، قال الطرماح:
جَنَى النَحْل أضْحَى واتِناً بين أجُبحِ

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الجيم** ve **الباء** onlarla birlikte
**ح ج ب**، **ب ج ح**، **ج ب ح** kullanımdadırlar.

**حجب**:
**الحَجْب**: Her şey, bir şeyi bir şeyden menettiyse, onu **حَجَبَه** **حَجْباً** ile perdelemiştir. **الحِجابةُ**: hâcibin velâyeti. **الحِجابُ** (isim): bir şeyi bir şeyden onunla perdelediğin şey; **حُجُب** üzere cem‘ olunur. **حاجب**’in cemi: **حَجَبة**. **حِجاب الجَوْف**: **الفُؤاد** ile karnın geri kalanı arasında perdeleyen bir deri. **الحاجب**: gözün kemiği; üstten, saçı ve etiyle onu örter. Filânın **حاجبُ الفيل**: bir şairin adıdır. **الوَرِكَيْن** kemiğinin başları ve **الحَرْقَفَتَيْن**’e bitişik olan şeyler iki **حَجَبَتينِ** ve üç **حَجَبات** diye adlandırılır; onun cemi **حَجَب**’dır. Dedi ki:
ولم يُوَقَّعْ برُكُوبٍ حَجَبُهْ

**حبج**:
Bize bir ateş ve bir alâmet **أحْبَجَتْ**: yani ansızın göründü; dedi ki:
عَلَوْتُ أقصاهُ إذا ما أحْبَجا

**بجح**:
Filân, filân ile **يَتَبَجَّحُ** ve onunla **يَتَمَجَّحُ**: yani onunla övünür, hayranlıkla; yine böyledir, onunla **تَمَزَّحَ** ettiği zaman. Ve beni **بَجَّحنَي** de ben **فَبَجِحْتُ**: yani beni sevindirdi de ben sevindim. **بَجِحْتُ** ve **بَجَحْتُ** iki lugattır. Dedi ki:
ولكنّا بقُرباكَ نَبْجَحُ

**جبح**:
**جَبَحُوا بِكَعابهم**: onlarla attılar ki hangisinin kazanan olarak çıkacağına bakılsın. **الأُجْبُحُ**: dağdaki arı yerleri; teki **جِبحْ**’tır. Ve denilir ki: o, dağdır. **الطرماح** dedi ki:
جَنَى النَحْل أضْحَى واتِناً بين أجُبحِ

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%AD/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

البَجَحُ: الفرَحُ. وقد بَجِحَ بالشيء، وبَجَحَ به أيضاً لغة ضعيفة فيه. وبَجَّحْتُهُ أيضً تَبْجيحاً فَتبجَّحَ، أي أَفرَحته ففرح.

##### Türkçe

**البَجَحُ**: sevinçtir. Ve bir şey ile **بَجِحَ**; onunla ayrıca **بَجَحَ** da (vardır); bu, onda zayıf bir dildir. Ve onu ayrıca **بَجَّحْتُهُ** **تَبْجيحاً**; derken o da **تبجَّحَ**; yani onu sevindirdim de sevindi.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%AD/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ج ب
حجب ، حبج ، جبح ، جحب ، بجح : ( مستعملات ) .
حجب : قال الليث : حَجَب : يَحجُب حَجْباً . والحِجابة : ولاية الحاجب . والحِجاب : اسم ما حجبت به بين شيئين . وَكُلُّ شيء منع شيئاً فقد حجَبَه ، كما تحجب الأمَّ الإخوةُ عن فريضتها وجماعة الْحِجاب حُجُب . وجماعة الحَاجِب حَجَبَة .
واحتجب فلان إذا اكْتَنَّ من وراء الحجاب .
وحِجاب الجوف : جلدة بين الفؤاد وسائر البطن .
والحاجِبان : العظمان فوق العينين بشَعَره ولَحْمه وثلاثة حواجب .
والحَجَبَتان : رؤوس عظمي الوَرِكَيْن مما يلي الْحَرقَفَتين ، والجميع الحَجَب ، وثلاث حجبات ، وقال امرؤ القيس :
له حَجَباتٌ مُشرفاتٌ على الفالِ
وقال آخر .
ولم تُوقَّع برُكُوبٍ حَجَبُهْ
وحاجِبُ الفيل كان شاعراً من الشعراء .
وقال شمر : قال أبو عمرو : الْحِجابُ : ما أشرف من الجبل .
وقال غيره : الحِجابُ : الحَرَّة وقال أبو ذُؤَيب :
شَرَفُ الحِجابِ ورَيْبُ قَرْعٍ يُقرَع
وقال غيره : احتجبَت الحامل بيوم من تاسعها . وبيومين من تاسعها يقال ذلك للمرأة الحامل إذا مضى يوم من تاسِعها .
يقولون : أصبحت مُحْتَجِبَة بيوم من تاسعها ، هذا كلام العرب .
وقال الأصمعي : حاجب الشمس : قرْنها ، وهو ناحية من قُرصها حين تبدأ في الطلوع . يقال : بدا حاجب الشمس والقمر .
قال : ونظر أعرابي إلى آخر يأكل من وَسَط الرّغيف ، فقال : عَليْك بحَواجبه أي بحُروفه .
وفي حديث أبي ذَرَ أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) قال : ( إن الله يغفر للعبْد ما لم يقَع الحِجابُ ، قيل : يا رسول الله : وما الحجابُ ؟ قال : أن تموت النفسُ وهي مشركة ) .
قال شمر وقال ابن شُمَيل في حديث ابن مسعود ح : ( من اطَّلَع الحِجابَ واقع ما وراءه ، قال : إذا مات الإنسان واقع ما وراءَ الحِجابين : حجابِ الجنّة ، وحجابِ النار : لأنهما قد خَفِيا .
وأنشدنا الغَنَوِيّ :
إذا ما غَضِبْنا غَضْبَة مُضَرِيَّةً
هَتَكنا حِجابَ الشمس أو مَطَرَتْ دمَا
قال : حِجابُها : ضوؤها هاهنا .
قال : وقال أبو عدنان عن خالد في قَوْل ابنِ مسعود : من اطَّلعَ الحِجابَ واقع ما وراءه . قال : اطِّلاَعُ الحِجاب : مَدُّ الرأْس ، والمُطالع يَمُدُّ رأسَه ينظر من وراء السِّترِ ، قال : والْحِجابُ السِّترِ . وامرأة محجوبة . قد سُتِرت بِستر .
قال أبو عمرو وشَمِر : وحديث أبي ذرّ يدلّ على أنه لا ذنبَ يحجُب عن العبد الرحمة فيما دون الشِّرك .
وقال أبو زَيْد : في الجَبين الحاجبان وهما مَنْبِت شَعَر الحاجبين من العظم والجميع الحواجبُ .
حبج : قال الليث : أحْبَجَتْ لنا النارُ إذا بدت بغتة ، وأحبج العَلَم ، وقال العَجَّاج :
عَلَوْتُ أحْشاه إذا ما أَحْبَجا
أبو عُبيد عن أبي زيد : إذا أكلت الإبِلُ العَرْفَجَ فاجتمع في بطونها عُجَر منه حتى تشتكي منه قيل : حَبِجَت حَبَجاً .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الحَبَجُ : أن يأكل البَعيرُ لِحاءَ العَرْفَج فيَسْمَنَ على ذلك ، ويَصِيرَ في بطنه مِثلَ الأفهار ، وربما قتله ذلك .
والحَبِجُ : السمينُ الكثير الأعْفاج ، قال : وقال ابن الزبير : ( إنا والله ما نموت على مضاجعنا حَبَجا كما يموت بنو مروان ، ولكنا نموت قَعْصاً بالرماح وموْتاً تحت ظلالِ السيوفِ .
وقال غيره : أَحْبَج لك الأمرُ إذا أعرضَ
فأمكَن .
والحَبْجُ : مُجْتَمَع الحيِّ ومُعظمُه .
ويقال : حَبَجَه بالعصا حَبْجاً ، وقد حَبَجَه بها حَبجاتٍ ، قاله ابن السّكّيت ، قال : وكذلك خَلَجه بالعصا إذا ضربه بها .
قال : وإبِل حَبَاجَى إذا انتفخَتْ بطونها عن أكل العَرْفَج فتعَقَّد في بطونها وتمرَّغَت من الوجَع .
أبو عُبيد عن الأصمعي : حَبَج يَحْبِج ، وخَبَج يَخبِج إذا ضَرط .
وقال شمر : حَبَجَ الرجلُ يَحبج حَبجاً إذا انْتَفخ بطنُه عن بَشم ، وحَبِج البعيرُ إذا أكلَ العرْفَج فتكبَّب في بطنه وضاق مَبْعَرُه عنه ولم يَخرج من جوفه وربما هَلك وربما نَجَا ، قال : وأنشدنا أبو عبد الرحمن :
أشبعتُ راعِيَّ من اليَهْيَرِّ
فظَلَّ يبْكي حَبجاً بشَرِّ
خلْف اسْتِه مثلَ نَقيقِ الهِرِّ
وقال أبو زيد : الحَبَجُ للبعير منزلة اللَّوَى للإنسان فإن سَلَح أفاق وإلاَّ مات .
بجح : قال الليث وغيره : فلان يَتَبَجَّحُ بفلان ويتمجَّح إذا كان يَهذي به إعْجاباً ، وكذلك إذا تَمزَّح به .
وقال اللحياني : فلان يتبجَّح ويَتمجَّح أي يفتخر ويباهي بشيء مّا .
وفي حديث أم زرع : ( وبَجَّحَني فبجَحْتُ ) أي فرَّحَني ففرحت وقد بَجِح يَبجَحُ وبَجَحَ يَبجَحُ قال الراعي :
وما الفَقرُ من أرض العَشيرة ساقَنا
إليك ولكنّا بقُرْباك نَبجَحُ
جبح : ثعلب عن ابن الأعرابي : جَبَح القومُ بِكعابهم وجَبَخوا بها إذا رَمَوْا بها لينظروا أيها يَخرج فائزاً ، وأنشد :
فأجْبَح القومَ مثلَ جَبْح الكِعاب
وقال الليث في جبَحَ القومُ بكِعابهم مثله .
أبو عمرو : الجِبْحُ والجَبْح : خَلِيّة العسل ، وثلاثة أَجْبُح وأجباحٌ كثيرة .
قال الطِّرِمَّاح يخاطب ابنه :
وإن كنتَ عندي أنتَ أحلَى من الجَنَى
جَنَى النحلِ أضحَى وَاتناً بين أَجْبُح
واتِناً : مُقيما .

##### Türkçe

**حجب** ، **حبج** ، **جبح** ، **جحب** ، **بجح** : (kullanılanlar).

**حجب** : Leys dedi: **حَجَب** : **يَحجُب** **حَجْباً**. Ve **الحِجابة**: hâcibin velâyeti. Ve **الحِجاب**: iki şey arasında onunla perdelediğin şeyin adı. Ve her şey bir şeyi men ederse onu **حَجَبَه**; nitekim kardeşler anneyi farîzasından perdeleyip men ederler; ve **الْحِجاب**’ın çoğulu **حُجُب**’dur. Ve **الحَاجِب**’in çoğulu **حَجَبَة**’dir.

Ve falan kimse **احتجب** ettiğinde, perde arkasından gizlenmiş olur.

Ve **حِجاب الجوف**: fuâd ile karnın geri kalanı arasında bir deridir.

Ve **الحاجِبان**: gözlerin üstündeki, saçı ve etiyle birlikte iki kemiktir; ve üç **حواجب**.

Ve **الحَجَبَتان**: **الْحَرقَفَتين**’e bitişik taraftan, iki kalça kemiğinin başlarıdır; hepsi **الحَجَب**’dir; ve üç **حجبات**. İmru’ul-Kays dedi:
له **حَجَباتٌ** مُشرفاتٌ على الفالِ

Ve bir başkası dedi:
ولم تُوقَّع برُكُوبٍ **حَجَبُهْ**

Ve filin **حاجِبُ**’i şairlerden bir şair idi.

Şemmer dedi: Ebû Amr dedi: **الْحِجابُ**: dağdan yüksekçe olan şeydir.

Ve başkası dedi: **الحِجابُ**: **الحَرَّة**’dir. Ebû Züeyb dedi:
شَرَفُ **الحِجابِ** ورَيْبُ قَرْعٍ يُقرَع

Ve başkası dedi: Hamile kadın dokuzuncusundan bir gün ile **احتجبَت**. Ve dokuzuncusundan iki gün ile; hamile kadın için, dokuzuncusundan bir gün geçtiğinde buna denir.

Derler ki: “Dokuzuncusundan bir gün ile **مُحْتَجِبَة** olarak sabahladım”; bu Arapların sözüdür.

Asmaî dedi: Güneşin **حاجب**’i: onun boynuzudur; o, doğmaya başladığında kursunun bir yanıdır. Denir ki: Güneşin ve ayın **حاجب**’i göründü.

Dedi: Bir bedevî, bir başkasının ekmeğin ortasından yediğine baktı da dedi ki: “Onun **حَواجبه**’ne (yani kenarlarına) sarıl.”

Ebû Zer hadîsinde, Peygamber (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) dedi: “Şüphesiz Allah, kul için, **الحِجابُ** vâki oluncaya kadar (olanı) bağışlar.” Denildi ki: “Ey Allah’ın Resûlü, **الحجابُ** nedir?” Dedi: “Nefsin müşrik olarak ölmesidir.”

Şemmer dedi; İbn Şümeyl, İbn Mes‘ûd’un hadîsinde dedi ki: “Kim **الحِجابَ**’a muttali olursa, onun ötesindekine vâki olur.” Dedi: İnsan öldüğünde, iki **حجاب**’ın ötesindekine vâki olur: cennetin **حجاب**’ı ve ateşin **حجاب**’ı; çünkü ikisi gizlenmişti.

Ganevî bize inşâd etti:
إذا ما غَضِبْنا غَضْبَة مُضَرِيَّةً
هَتَكنا **حِجابَ** الشمس أو مَطَرَتْ دمَا

Dedi: Burada onun **حِجابُها**’sı: onun ışığıdır.

Dedi: Ebû Adnân, Hâlid’den, İbn Mes‘ûd’un sözü hakkında: “Kim **اطَّلعَ الحِجابَ**’a (muttali olursa) onun ötesindekine vâki olur.” Dedi: **اطِّلاَعُ الحِجاب**: başı uzatmaktır; ve **المُطالع** başını uzatır, perdenin arkasından bakar. Dedi: Ve **الْحِجابُ**: perdedir. Ve **امرأة محجوبة**: bir perde ile örtülmüş kadındır.

Ebû Amr ve Şemmer dedi: Ebû Zer hadîsi, şirkten aşağı olan şeylerde kuldan rahmeti perdeleyen bir günah olmadığına delâlet eder.

Ebû Zeyd dedi: Alında iki **الحاجبان** vardır; ikisi, kemikten kaş kıllarının bittiği yerdir; ve hepsi **الحواجبُ**’dir.

**حبج** : Leys dedi: Ateş bize ansızın göründüğünde **أحْبَجَتْ**; ve sancak **أحبج** etti. A‘câc dedi:
عَلَوْتُ أحْشاه إذا ما **أَحْبَجا**

Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: Develer **العَرْفَجَ**’ı yediğinde, ondan **عُجَر** karınlarında toplanıp ondan şikâyet eder hâle gelirse, “**حَبِجَت** **حَبَجاً**” denir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **الحَبَجُ**: devenin **العَرْفَج** kabuğunu yiyip bunun üzerine semirmesi ve karnında **الأفهار** gibi şeyler hâline gelmesidir; bazen bu onu öldürür.

Ve **الحَبِجُ**: **الأعْفاج**’ı çok olan semizdir. Dedi: İbn Zübeyr dedi: “Vallahi biz, Mervân oğullarının öldüğü gibi, yataklarımız üzerinde **حَبَجا** olarak ölmeyiz; fakat biz mızraklarla **قَعْصاً** olarak ve kılıçların gölgeleri altında ölümle ölürüz.”

Ve başkası dedi: İş sana **أَحْبَج** ettiğinde, yüz çevirdi de imkân verdi.

Ve **الحَبْجُ**: mahallenin toplanma yeri ve onun büyüğü.

Ve “ona değnekle **حَبَجَه** **حَبْجاً**” denir; ve onunla onu **حَبَجَه**; **حَبجاتٍ** ile. Bunu İbnü’s-Sikkît söyledi. Dedi: Değnekle vurduğunda “**خَلَجه**” de böyledir.

Dedi: Karınları **العَرْفَج** yemekten şiştiğinde, karınlarında düğümlenip acıdan yuvarlandıklarında develer **حَبَاجَى** (olur).

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **حَبَج** **يَحْبِج** ve **خَبَج** **يَخبِج**; yellenince.

Şemmer dedi: Adam **حَبَجَ** **يَحبج** **حَبجاً**; tıka basa yemekten karnı şiştiğinde. Ve deve **حَبِج** ettiğinde; **العرْفَج** yedi de karnında topaklandı, dışkı yolu ona dar geldi, içinden çıkmadı; bazen helâk oldu, bazen kurtuldu. Dedi: Ebû Abdurrahman bize inşâd etti:
أشبعتُ راعِيَّ من اليَهْيَرِّ
فظَلَّ يبْكي **حَبجاً** بشَرِّ
خلْف اسْتِه مثلَ نَقيقِ الهِرِّ

Ebû Zeyd dedi: Deve için **الحَبَجُ**, insan için **اللَّوَى** menzilesindedir; eğer dışkılarsa ayılır, yoksa ölür.

**بجح** : Leys ve başkası dedi: Falan, falanla **يَتَبَجَّحُ** eder ve **يتمجَّح** eder; ona hayranlıkla hezeyan eder olduğunda; ve onunla şakalaştığında da böyledir.

Lihyânî dedi: Falan **يتبجَّح** ve **يَتمجَّح** eder; yani bir şeyle övünür ve böbürlenir.

Ümmü Zer‘ hadîsinde: “Ve **بَجَّحَني فبجَحْتُ**”; yani beni sevindirdi de sevindim. Ve **بَجِح** **يَبجَحُ** ve **بَجَحَ** **يَبجَحُ**. Râ‘î dedi:
وما الفَقرُ من أرض العَشيرة ساقَنا
إليك ولكنّا بقُرْباك نَبجَحُ

**جبح** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Kavim, topuk kemikleriyle **جَبَح** etti ve onlarla **جَبَخوا**; hangisinin kazanan olarak çıkacağını görmek için onları attıklarında. Ve inşâd etti:
فأجْبَح القومَ مثلَ **جَبْح** الكِعاب

Leys, “kavim topuk kemikleriyle **جبَحَ** etti” hakkında bunun benzerini söyledi.

Ebû Amr: **الجِبْحُ** ve **الجَبْح**: bal peteğidir; ve üç **أَجْبُح**; ve çokça **أجباحٌ**.

Tırimmâh, oğluna hitap ederek dedi:
وإن كنتَ عندي أنتَ أحلَى من الجَنَى
جَنَى النحلِ أضحَى وَاتناً بين **أَجْبُح**

**واتِناً**: ikamet eden.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%AD/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الباء والجيم وما بعدهما)
(بجح) والباء والجيم والحاء كلمةٌ واحدة. يقال بَجَحَ بالشيء إذا فرِح به. ويُبَجَّح بكذا. وفي حديث أمّ زَرْع: "بجّحني فَبجَحْتُ" أي فرَّحني ففرِحت. قال الراعي:
فما الفَقْرُ من أرضِ العَشيرة ساقَنَا *** إليكَ ولكِنّا بقُرْباكَ نَبْجَحُ([1])(بجد) الباء والجيم والدال أصلان: أحدهما دُِخْلَةُ الأمر وباطنُه، والآخر جِنْسٌ من اللِّباس. فأمّا الأول فقولهم: هو عالمٌ ببَجْدة أمرِك وبُجْدَتِه، أي دُِخْلَتِهِ وباطنه. ويقولون للدّليل الحاذق: "هو ابنُ بَجْدَتِها"، كأنّه نشأ بتلك
الأرض.
والأصل الآخَر البِجاد، وهو كساءٌ مخطَّطٌ، وجمعه بُجْدٌ. قال الشاعر([2]):
بخبزٍ أو بتمرٍ أو بسمنٍ *** أو الشيءِ الملفَّفِ في البِجادِ
ومنه قولهم: بَجَدَ بالمكان أقام به.
(بجر) الباء والجيم والراء أصلٌ واحد، وهو تعقُّد الشّيء وتجمُّعُه. يقال للرّجل الذي تخرج سُرّته وتتجمّع عندها العُروق: الأَبْجَرُ؛ وتلك البُجْرَة. والعرب تقول: "أفضَيْتُ إليه بِعُجَري وبُجَرِي" أي أطلعْتُه على أمري كلّه. ومن هذا الباب البَجَارَِي، وهي الدّواهي؛ لأنّها أمورٌ متعقِّدة مشْتبهة؛ والواحد منها بُجْرِيٌّ.
(بجس) الباء والجيم والسين: تفتُّح الشيءِ بالماء خاصّة. قال الخليل: البَجْس انشقاقٌ في قِربةٍ أو حَجَرٍ أو أرض يَنْبع منها ماء؛ فإنْ لم ينْبع فليسَ بانبِجاس. قال العجاج:
* وَكِيفَ غَرْبَيْ دالجٍ تَبَجَّسا([3]) *
قال: والانبجاس عامٌّ، والنُّبُوع للعين خاصّة. قال الله تعالى: ﴿فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْناً﴾ [الأعراف 160]. ويقول العرب: تَبَجَّس الغَرْبُ. وهذه أرضٌ تَبَجَّسُ عُيوناً، والسَّحاب يتبجَّسُ مطراً. قال يعقوب: جاءنا بثَريدةٍ تَتَبَجَّس. وذلك من كثرة الدَّسَم. وذكر عن رَجُلٍ يقال له أبو تُراب، ولا نعرِفُه نحنُ: بجَسْتُ الجرح مثل بطَطْتُه.
(بجل) الباء والجيم واللام أصولٌ ثلاثة: أحدها الكفاف والاحتساب، والآخر الشيء العظيم، والثالث عِرْقٌ.
فالأوّل قولهم بَجَلْ بمعنى حَسْب. يقول منه: أبْجَلَني كذا كما يقول كَفَاني وأحْسَبَنِي. قال الكميت([4]):
إليه موارِدُ أهلِ الخَصَاصِ *** ومِنْ عِنْدِهِ الصَّدَرُ المُبْجِلُ
قال ثعلب: بَجَلْ بمعنى حَسْب. قال: ولم أسمَعْهُ مضافاً إلاّ في بيتٍ واحد وهو قول لبيد:
* بَجَلي الآنَ مِنَ العيشِ بَجَلْ([5]) *
كذا قال ثعلب. وقد قال طرفة:
ألاَ إنّني سُقِّيتُ أسودَ حالِكاً *** ألا بَجَلي من الشراب ألاَ بَجَلْ([6])وبَجيلة قبيلة، يجوز أن تكون مشتقّة من هذا أو ما بعده.
والأصل الثاني قولهم للرجل العظيم: َبجَالٌ وبَجِيلٌ. والبُجْل البُهْتان العظيم. وحجّتُه قولُ أبي دُواد:
* قلتَ بُجْلاً قُلتَ قولاً كاذباً([7]) *
والأصل الثالث وهو عِرْقٌ في باطن الذراع. قال شاعر([8]):
* سارت إليهمْ سُؤورَ الأَبْجَلِ الضّاري([9]) *
(بجم) الباء والجيم والميم أصل واحد، وهو من الجمع. يقال للجمع الكثير بَجْم. ومن ذلك بَجَّمَ في نظره. وذلك إذا جَمَّع أجفانَه ونَظَرَ.
 --------------ـــــ
([1]) اللسان (بجج) والمجمل.
([2]) هو يزيد بن الصعق الكلابي، كما في معجم المرزباني 494 وكنايات الجرجاني 73 والاقتضاب
288. أو أبو مهوش الفقعسي، كما في حواشي الكامل 98. وانظر العقد (2: 10) والميداني
(1: 171) وأدب الكاتب 12 والخزانة (3: 142) وأخبار الظراف 24 والحيوان (3: 66).
([3]) ديوان العجاج 31. وهو في اللسان (بجس) بدون نسبة. وقبله في الديوان:
* وانحلبت عيناه من فرط الأسى *
([4]) يمدح عبد الرحيم بن عنبسة بن سعيد بن العاص، كما في اللسان (13: 48). وقبل البيت:
وعبد الرحيم جماع الأمور *** إليه انتهى اللقم المعمل
([5]) صدره كما في ديوان لبيد 17 طبع فينا 1881، واللسان (بجل) والخزانة (3: 34):  * فمتى أهلك فلا أحفله*
([6]) في ديوان طرفة 20 وشرح شواهد المغني 119 : "إلا إنني شربت".
([7]) عجزه في اللسان (13: 47) والمجمل:
* إنما يمنعني سيفي ويد *
          ونسب في المجمل إلى أبي ذؤيب، صوابه أبو دواد.
([8])هو الأخطل. ديوانه 118 واللسان (سور، ضرى). وفي الأصل: "شارع".
([9])صدره كما في المصادر المتقدمة:
* لما أتوها بمصباح ومبزلهم *
ـ

##### Türkçe

(باب **الباء** و**الجيم** وما بعدهما)
(**بجح**) **الباء** و**الجيم** و**الحاء** bir tek kelimedir. **بَجَحَ** بالشيء denir; onunla sevindiği zaman. Ve **يُبَجَّح** بكذا. **أمّ زَرْع** hadîsinde: "بجّحني فَبجَحْتُ" yani: beni sevindirdi de sevindim. **الراعي** dedi:
فما الفَقْرُ من أرضِ العَشيرة ساقَنَا *** إليكَ ولكِنّا بقُرْباكَ نَبْجَحُ([1])(**بجد**) **الباء** ve**الجيم** ve**الدال** iki asıldır: birincisi işin dâhili ve iç yüzü, ikincisi giyimden bir cinstir. Birincisine gelince, onların sözü: o, senin işinin **بَجْدة**sini ve onun **بُجْدَتِه**sini bilendir; yani onun dâhilini ve iç yüzünü. Ve mahir kılavuza derler: "هو ابنُ بَجْدَتِها"، sanki o
o toprakta yetişmiş gibi.
Diğer asıl **البِجاد**dır; o çizgili bir örtüdür; onun çoğulu **بُجْد**dur. Şair([2]) dedi:
بخبزٍ أو بتمرٍ أو بسمنٍ *** أو الشيءِ الملفَّفِ في البِجادِ
Ve ondan onların sözü: **بَجَدَ** بالمكان; orada ikamet etti.
(**بجر**) **الباء** ve**الجيم** ve**الراء** bir asıldır; o, şeyin düğümlenmesi ve toplanmasıdır. Göbeği dışarı çıkan ve onun yanında damarlar toplanan adama **الأَبْجَرُ** denir; o da **البُجْرَة**dir. Ve Araplar der: "أفضَيْتُ إليه بِعُجَري وبُجَرِي" yani: ona işimin tamamını açtım. Ve bu bâbdan **البَجَارَِي** vardır; o, musibetlerdir; çünkü onlar düğümlü, karışık işlerdir; onun bir teki **بُجْرِيٌّ**dur.
(**بجس**) **الباء** ve**الجيم** ve**السين**: özellikle su ile şeyin açılmasıdır. **الخليل** dedi: **البَجْس**; bir kırbada yahut taşta yahut toprakta, ondan su fışkıran bir yarıktır; eğer fışkırmazsa **بانبِجاس** değildir. **العجاج** dedi:
* وَكِيفَ غَرْبَيْ دالجٍ تَبَجَّسا([3]) *
Dedi: **الانبجاس** geneldir; **النُّبُوع** ise pınar için özeldir. Allah تعالى dedi: ﴿فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْناً﴾ [الأعراف 160]. Ve Araplar der: **تَبَجَّس** **الغَرْبُ**. Ve bu, **تَبَجَّسُ** عُيوناً olan bir topraktır; ve bulut **يتبجَّسُ** yağmur olarak. **يعقوب** dedi: bize **ثَريدةٍ** getirdi, **تَتَبَجَّس**. Bu, yağın çokluğundandır. **أبو تُراب** denilen bir adamdan zikredildi; biz onu tanımayız: **بجَسْتُ** الجرح; **بطَطْتُه** gibi.
(**بجل**) **الباء** ve**الجيم** ve**اللام** üç asıldır: birincisi kifayet ve hesap etme, ikincisi büyük şey, üçüncüsü bir damardır.
Birincisi onların sözü: **بَجَلْ**; **حَسْب** anlamında. Ondan der: **أبْجَلَني** كذا; **كَفَاني** ve **أحْسَبَنِي** dediği gibi. **الكميت**([4]) dedi:
إليه موارِدُ أهلِ الخَصَاصِ *** ومِنْ عِنْدِهِ الصَّدَرُ المُبْجِلُ
**ثعلب** dedi: **بَجَلْ**; **حَسْب** anlamındadır. Dedi: onu, tek bir beyitte olmak üzere, muzaf olarak işitmedim; o da **لبيد**’in sözü:
* بَجَلي الآنَ مِنَ العيشِ بَجَلْ([5]) *
**ثعلب** böyle dedi. **طرفة** de dedi:
ألاَ إنّني سُقِّيتُ أسودَ حالِكاً *** ألا بَجَلي من الشراب ألاَ بَجَلْ([6])Ve **بَجيلة** bir kabiledir; bundan veya bundan sonrakinden türemiş olması caizdir.
İkinci asıl, onların büyük adama sözü: **َبجَالٌ** ve **بَجِيلٌ**. Ve **البُجْل**; büyük iftiradır. Onun delili **أبي دُواد**’ın sözü:
* قلتَ بُجْلاً قُلتَ قولاً كاذباً([7]) *
Üçüncü asıl; o, kolun iç tarafında bir damardır. Bir şair([8]) dedi:
* سارت إليهمْ سُؤورَ الأَبْجَلِ الضّاري([9]) *
(**بجم**) **الباء** ve**الجيم** ve**الميم** bir asıldır; o, toplamadan gelir. Çok topluluğa **بَجْم** denir. Ve bundan **بَجَّمَ** في نظره. Bu, göz kapaklarını toplayıp baktığı zamandır.
--------------ـــــ
([1]) lisan (**بجج**) ve el-mucmel.
([2]) O, Muʿcem el-Merzebânî 494 ve Kinâyât el-Curcânî 73 ve el-İḳtiḍâb 288’de olduğu üzere Yezîd b. es-Saʿḳ el-Kilâbî’dir. Yahut Ḥavâşî el-Kâmil 98’de olduğu üzere Ebû Mehûş el-Fuḳʿasî’dir. Ve el-ʿİḳd (2: 10) ve el-Meydânî (1: 171) ve Edeb el-Kâtib 12 ve el-Ḫizâne (3: 142) ve Aḫbâr ez-Ẓurafâ 24 ve el-Ḥayavân (3: 66)’a bak.
([3]) Dîvân el-ʿAccâc 31. Ve o, nisbesiz olarak lisan (**بجس**)tedir. Ve ondan önce dîvânda:
* وانحلبت عيناه من فرط الأسى *
([4]) lisan (13: 48)’de olduğu üzere, ʿAbd er-Raḥîm b. ʿAnbese b. Saʿîd b. el-ʿÂṣ’ı över. Ve beyitten önce:
وعبد الرحيم جماع الأمور *** إليه انتهى اللقم المعمل
([5]) Sadrı, Dîvân Lebîd 17 (Fînâ 1881 baskısı) ve lisan (**بجل**) ve el-Ḫizâne (3: 34)’te olduğu üzere:  * فمتى أهلك فلا أحفله*
([6]) Dîvân Ṭarafe 20 ve Şerḥ Şevâhid el-Muġnî 119’da: "إلا إنني شربت".
([7]) ʿAczu, lisan (13: 47) ve el-mucmel’de:
* إنما يمنعني سيفي ويد *
          el-mucmel’de Ebû Ḏuʾeyb’e nisbet edildi; doğrusu Ebû Duvâd’dır.
([8]) O, el-Aḫṭal’dır. Dîvânı 118 ve lisan (**سور**، **ضرى**). Ve asılda: "شارع".
([9]) Sadrı, ileri geçen kaynaklarda olduğu üzere:
* لما أتوها بمصباح ومبزلهم *

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%AD/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ب ج ح
أنا متبجح بمكان فلان وبجح به وقد بجحني ذلك‏.‏
والنساء يتباجحن فيما بينهن إذا تباهين وتَفاخَرْنَ وعَدْت كل واحدة حُظْوَتَهَا. رلَقيتُ منه المناجِحَ والمباجِحَ.

##### Türkçe

ب ج ح
Ben falanın mekânıyla **متبجح**’ım; onunla **بجح** etti; ve o (şey) beni **بجحني** etti.
Kadınlar, aralarında **يتباجحن** ederler; **تباهين** ve **تَفاخَرْنَ** ettikleri ve her biri kendi **حُظْوَتَهَا**’sını saydığı zaman. **رلَقيتُ** ondan **المناجِحَ** ve **المباجِحَ**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

البَجَحُ: الفَرَحُ، بَجِحَ بَجَحاً
(* قوله «بجح بجحاً إلخ» بابه
فرح ومنع اهـ. قاموس.)، وبَجَحَ يَبْجَحُ وابْتَجَحَ: فَرِحَ؛ قال: ثم اسْتَمرَّ بها شَيْحانُ مُبْتَجِحٌ
بالبَيْنِ عنك بما يَرْآك شَنْآنا
قال الجوهري: بَجِحَ بالشيء، وبَجَحَ به أَيضاً، بالفتح: لغة ضعيفة فيه. وتَبَجَّحَ: كابْتَجَحَ. ورجل بَجَّاحٌ. وأَبْجَحَه الأَمْرُ وبَجَّحَه: أَفرحه. وفي حديث أُمِّ زَرْع؛ وبَجَّحَني فَبَجَحْتُ أَي فَرَّحَني فَفرِحْت، وقيل: عَظَّمني فعَظُمَتْ نَفْسِي عندي. وبَجَّحْتُه أَنا تَبْجِيحاً فَتَبَجَّحَ أَي أَفرحته فَفَرِح.
ورجل باجٍحٌ: عظيم من قومٍ بُجَّحٍ وبُجْحٍ؛ قال رؤبة:
عليك سَيْبُ الخُلفاءِ البُجَّحِ
وتَبَجَّحَ به: فَخَرَ. وفلان يَتَبَجَّحُ علينا ويَتَمَجَّحُ إِذا كان يَهْذي به إِعجاباً، وكذلك إِذا تَمَزَّحَ به. اللحياني: فلان يَتَبَجَّحُ ويَتَمَجَّح أَي يفتخر ويباهي بشيءٍ ما، وقيل: يتعظم، وقد بَجِحَ يَبْجَحُ؛ قال الراعي:
وما الفَقْرُ عن أَرضِ العَشِيرةِ ساقَنا
إِليكَ، ولكنَّا بِقُرباكَ نَبْجَحُ

##### Türkçe

**البَجَحُ**: sevinçtir; **بَجِحَ بَجَحاً**
(* onun “**بجح بجحاً إلخ**” sözü: onun bâbı **فرح** ve **منع**’dır, h. (yani) **قاموس**.) ve **بَجَحَ يَبْجَحُ** ve **ابْتَجَحَ**: sevindi; dedi ki:
ثم اسْتَمرَّ بها شَيْحانُ مُبْتَجِحٌ
بالبَيْنِ عنك بما يَرْآك شَنْآنا
el-Cevherî dedi ki: **بَجِحَ** şey ile, ve onunla **بَجَحَ** da; fetha ile: onda zayıf bir dildir.
Ve **تَبَجَّحَ**: **كابْتَجَحَ** gibidir. Ve bir adam **بَجَّاحٌ**. Ve işi **أَبْجَحَه** ve **بَجَّحَه**: onu sevindirdi. Ve Ümmü Zer‘ hadîsinde; “ve **بَجَّحَني فَبَجَحْتُ**” yani beni sevindirdi de sevindim; ve denildi ki: beni yüceltti de nefsim benim yanımda büyüdü. Ve ben onu **بَجَّحْتُه** **تَبْجِيحاً** da o da **فَتَبَجَّحَ**; yani onu sevindirdim de sevindi.

Ve bir adam **باجٍحٌ**: **بُجَّحٍ** ve **بُجْحٍ** bir kavimden büyük (kimse); Rü’be dedi ki:
عليك سَيْبُ الخُلفاءِ البُجَّحِ
Ve onunla **تَبَجَّحَ**: övündü. Ve falan kimse bize karşı **يَتَبَجَّحُ** ve **يَتَمَجَّحُ**; eğer onu hayranlıkla saçmalıyor ise; ve yine onunla **تَمَزَّحَ** ettiği zaman da böyledir. el-Lihyânî: falan kimse **يَتَبَجَّحُ** ve **يَتَمَجَّح**; yani bir şey ile övünür ve böbürlenir; ve denildi ki: büyüklük taslar; ve **بَجِحَ يَبْجَحُ** olmuştur; er-Râ‘î dedi ki:
وما الفَقْرُ عن أَرضِ العَشِيرةِ ساقَنا
إِليكَ، ولكنَّا بِقُرباكَ نَبْجَحُ

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%AD/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ب ج ح * * بَجَّحَهُ فَتَبَجَّحَ * أي فرحه ففرح

##### Türkçe

* ب ج ح * * **بَجَّحَهُ فَتَبَجَّحَ** * yani onu sevindirdi de o da sevindi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

البجع، محركة: الفرح  . قد  بجح به كفرح  بجحا وابتجح: فرح. قال:

  ثم استمر بها شيحان مبتجح                      بالبين عنك بما يرآك شنآنا وقال الجوهري: بجح بالشيء بجح به  كمنع  لغة  ضعيفة فيه. وتبجح: كابتجح. ورجل بجاح. وأبجحه الأمر، وبجحه: أفرحه:  وبجحته تبجيحا فتبجح  ، أي أفرحته ففرح. وفي حديث أم زرع:  وبجحني فبجحت  ، أي فرحني ففرحت. وقيل: عظمني فعظمت نفسي عندي. ورجل باجح: عظيم، من قوم بجح وبجح. وتبجح به: فخر. وفلان يتبجح علينا ويتمجح، إذا كان يهذي به إعجابا. وكذلك إذا تمزح به. وقال اللحياني: فلان يتبجح ويتمجح، أي يفتخر ويباهي بشيء ما. وقيل: يتعظم.  وقد بجح يبجح  قال الراعي:
  وما الفقر عن أرض العشيرة ساقنا                      إليك ولكنا بقـربـاك نـبـجـح وفي الأساس: والنساء يتباجحن: يتباهين ويتفاخرن. ولقيت منه المناجح والمباجح

##### Türkçe

**البجع**، harekeli: sevinç. “... ile sevindi”; sevinç gibi **بجح**; **بجحا** ve **ابتجح**: sevindi. Dedi ki:

ثم استمر بها شيحان مبتجح                      بالبين عنك بما يرآك شنآنا

El-Cevherî dedi ki: **بجح** şey ile, **بجح به** gibi **منع**; onda zayıf bir lugattır. Ve **تبجح**: **كابتجح**. Ve bir adam **بجاح**. Ve iş onu **أبجحه** etti, ve onu **بجحه**: onu sevindirdi. Ve onu **بجحته** **تبجيحا** ile, derken **فتبجح**; yani onu sevindirdim de sevindi. Ve Ümmü Zer‘ hadîsinde: “Ve beni **بجحني** etti de **فبجحت**”; yani beni sevindirdi de sevindim. Ve denildi: beni büyüttü de nefsim benim yanımda büyüdü. Ve bir adam **باجح**: büyük; **بجح** ve **بجح** kavminden. Ve onunla **تبجح به**: övündü. Ve falan bize karşı **يتبجح** eder ve **يتمجح** eder; eğer onunla hayranlık sebebiyle saçmalıyor ise. Ve yine, eğer onunla şakalaşıyor ise. El-Lihyânî dedi ki: falan **يتبجح** eder ve **يتمجح** eder; yani bir şey ile övünür ve böbürlenir. Ve denildi: büyüklük taslar. Ve muhakkak **بجح** eder, **يبجح**; er-Râ‘î dedi ki:

وما الفقر عن أرض العشيرة ساقنا                      إليك ولكنا بقـربـاك نـبـجـح

Ve **الأساس**’ta: ve kadınlar **يتباجحن**: birbirlerine karşı böbürlenirler ve övünürler. Ve ondan **المناجح** ve **المباجح** ile karşılaştım.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%AD/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

يَجِحَ
1 يَجِحَ أجاح جاح يجح , [aor. and inf. n. as below,] He rejoiced; or was joyful, glad, or happy; (S, A;) as also ↓ تبجّح: (S, Mgh, K:) and ↓ the latter signifies also he magnified himself; and gloried, or boasted: (Mgh:) or, accord. to Lh, this verb signifies he gloried, or boasted; and vied with others, or contended with them for superiority, in beauty, or goodliness, in respect of something; as also تمجِح: or, as some say, he magnified himself: and بَجِعَ is said to signify he was, or became, great in his own estimation. (TA.) You say also, بَجِعَ بِهِ, (S, Msb, K,) aor. بَجَحَ , (Msb, K,) inf. n. بَجَحٌ; (S, K, TA;) and بَجَحَ, (S, Msb, K,) aor. بَجَحَ ; (Msb, K;) but the latter is of weak authority; (S, K;) He rejoiced in it, or at it; (S, K;) namely, a thing; (S;) as also ↓ تبجّح and ↓ ابتجح: (TA:) or he gloried in it, or boasted of it; and so ↓ تبجّح. (Msb.) And عَلَيْنَا ↓ فُلَانٌ يَتَبَجَّحُ, and يَتَمَجَّحُ علينا, Such a one talks foolishly, or irrationally, [to us, assuming superiority over us,] by reason of self-conceitedness: and so one says in speaking of a person in jest. (TA.) -A2- See also 2.

بجّحُه
2 بجّحُه بجح بجحه بجحة It (a thing, or an affair, TA) rejoiced him; made him joyful, glad, or happy; (A, TA;) as also ↓ ابجحّحُ. (TA.) And بَجَّحْتُهُ, (inf. n. تَبْجِيعٌ, S, K,) I rejoiced him; made him joyful, &c.: (S, Mgh, K:) or, as some say, magnified him: (TA:) and ↓ بَجَحْتُهُ, aor. بَجِحَ , I magnified it; namely, a thing. (Msb.)

4 أَبْجَحَ see 2.

5 تَبَجَّحَ see 1, in five places.

النِّسَآءُ يَتَبَاجَحْنَ
6 النِّسَآءُ يَتَبَاجَحْنَ النسآء يتباجحن Women, or the women, vie, or contend for superiority, one with another, in beauty, or goodliness, and in glorying, or boasting. (A, TA.)

8 اـِبْتَجَحَ see 1.

بَجِحٌ
بَجِحٌ بجح Rejoicing, glad, or happy; as in the phrase, اـَنَا بَجَعٌ بِمَكَانِ كَذَا [I am rejoicing in such a place]; and so بِهِ ↓ مُتَبَجِّحٌ. (A.)

بَجَّاحٌ
بَجَّاحٌ بجاح Joyful; [an intensive epithet] applied to a man. (TA.)

بَاجِحٌ
بَاجِحٌ باجح Great in estimation; applied to a man: pl. بُجَّعٌ and بُجْحٌ. (TA.)

مَبَاجِحُ
مَبَاجِحُ مباجح [a pl. of which the sing. is app. مَبْجَحَةٌ, meaning, accord. to analogy, A cause of joy or gladness or happiness]. You say, لَقِيتُ مِنْهُ المَنَاجِحَ والمَبَاجِحَ [app. I experienced from it, or him, the causes of success, and the causes of joy &c.]. (A, TA.)

مُتَبَجِّحٌ
مُتَبَجِّحٌ متبجح : see بَجِعٌ.

##### Türkçe

**يَجِحَ**
1 **يَجِحَ** **أجاح** **جاح** **يجح** [muzâri‘ ve mastar ismi aşağıdaki gibidir,] Sevindi; yahut sevinçli, memnun veya mutlu oldu; (S, A;) **تبجّح** da böyledir: (S, Mgh, K:) ve aşağıdaki ikincisi ayrıca “kendini büyüttü; ve övündü yahut böbürlendi” mânasına gelir: (Mgh:) yahut Lh’ye göre bu fiil “övündü yahut böbürlendi; ve güzellikte yahut iyi görünüşte, bir şey bakımından, üstünlük için başkalarıyla yarıştı yahut onlarla çekişti” mânasına gelir; **تمجِح** da böyledir: yahut bazılarına göre “kendini büyüttü”: ve **بَجِعَ** “kendi nazarında büyük oldu yahut büyük hâle geldi” mânasına geldiği söylenir. (TA.) Yine şöyle dersin: **بَجِعَ بِهِ**, (S, Msb, K,) muzâri‘i **بَجَحَ**, (Msb, K,) mastarı **بَجَحٌ**; (S, K, TA;) ve **بَجَحَ**, (S, Msb, K,) muzâri‘i **بَجَحَ**; (Msb, K;) fakat ikincisi zayıf bir rivayettir; (S, K;) Onda yahut ona sevindi; (S, K;) yani bir şeyde; (S;) **تبجّح** ve **ابتجح** da böyledir: (TA:) yahut onda övündü yahut onunla böbürlendi; ve **تبجّح** da böyledir. (Msb.) Ve **عَلَيْنَا** **فُلَانٌ يَتَبَجَّحُ**, ve **يَتَمَجَّحُ علينا**, Böyle biri, kendini beğenmişlik sebebiyle, bize karşı ahmakça yahut akıldışı konuşur [bize karşı üstünlük taslayarak]: ve bir kimse hakkında şaka yollu konuşurken de böyle denir. (TA.) -A2- 2’ye de bak.

**بجّحُه**
2 **بجّحُه** **بجح** **بجحه** **بجحة** O (bir şey yahut bir iş, TA) onu sevindirdi; onu sevinçli, memnun yahut mutlu kıldı; (A, TA;) **ابجحّحُ** da böyledir. (TA.) Ve **بَجَّحْتُهُ**, (mastarı **تَبْجِيعٌ**, S, K,) Ben onu sevindirdim; onu sevinçli kıldım, vb.: (S, Mgh, K:) yahut bazılarına göre, onu büyüttüm: (TA:) ve **بَجَحْتُهُ**, muzâri‘i **بَجِحَ**, Ben onu büyüttüm; yani bir şeyi. (Msb.)

4 **أَبْجَحَ** 2’ye bak.

5 **تَبَجَّحَ** 1’e bak, beş yerde.

**النِّسَآءُ يَتَبَاجَحْنَ**
6 **النِّسَآءُ يَتَبَاجَحْنَ** **النسآء يتباجحن** Kadınlar, yahut kadınlar, güzellikte yahut iyi görünüşte ve övünmede yahut böbürlenmede, birbirlerine karşı üstünlük için yarışırlar yahut çekişirler. (A, TA.)

8 **اـِبْتَجَحَ** 1’e bak.

**بَجِحٌ**
**بَجِحٌ** **بجح** Sevinen, memnun yahut mutlu; şu ibarede olduğu gibi: **اـَنَا بَجَعٌ بِمَكَانِ كَذَا** [Ben şöyle bir yerde seviniyorum]; ve **مُتَبَجِّحٌ** da böyledir. (A.)

**بَجَّاحٌ**
**بَجَّاحٌ** **بجاح** Sevinçli; [mübalağa sıfatı] bir erkeğe uygulanır. (TA.)

**بَاجِحٌ**
**بَاجِحٌ** **باجح** İtibarda büyük; bir erkeğe uygulanır: çoğulu **بُجَّعٌ** ve **بُجْحٌ**. (TA.)

**مَبَاجِحُ**
**مَبَاجِحُ** **مباجح** [tekili görünüşe göre **مَبْجَحَةٌ** olup, kıyasa göre mânası: sevinç yahut memnuniyet yahut mutluluk sebebi]. Şöyle dersin: **لَقِيتُ مِنْهُ المَنَاجِحَ والمَبَاجِحَ** [görünüşe göre: Ondan yahut ondan, başarı sebeplerini ve sevinç vb. sebeplerini tecrübe ettim]. (A, TA.)

**مُتَبَجِّحٌ**
**مُتَبَجِّحٌ** **متبجح**: **بَجِعٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%AD/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

بَجِحَ
بَجِحَ A ( n. ac. بَجَح 4 )
a.  [ Bi ], Rejoiced at.

بَجَّحَ
بَجَّحَ II ,
a.  Gladdened.

##### Türkçe

بَجِحَ
**بَجِحَ** A (mastar-ı aslî: **بَجَح** 4)
a. [Bi], sevindi.

بَجَّحَ
**بَجَّحَ** II,
a. sevindirdi.
