# بجس — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%B3/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AC%D8%B3/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بجس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%B3.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: بجس

بجس
جَسَ - يَبْجِسُ (بَجَسَ - يَبْجُسُ) - انْبَجَسَ - يَنْبَجِسُ

بَجَسَ - يَبْجِسُ (بَجَسَ - يَبْجُسُ) + كائن + شيئاً: يشقه فيخرج ما فيه بقوة واندفاع ونفور
انْبَجَسَ - يَنْبَجِسُ: على وزن " انفعل" من " بَجَسَ - يَبْجِسُ ": فعل " بَجَسَ - يَبْجِسُ " عندما يقع بشكل ذاتي: يَبْجِسُ نفسه بنفسه: يتشقق ذاتياً ويخرج منه ما فيه بقوة واندفاع ونفور
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الفتح والفرج والشق والشرح وإحداث انفصال وفتحة في جسم الشيء للمرور إلى جوفه "، وهي:
شَقَّ - يَشُقُّ، فَتَحَ - يَفْتَحُ، شَرَحَ - يَشْرَحُ، بَقَرَ - يَبْقُرُ، فَرَجَ - يَفْرِجُ، بَجَسَ - يَبْجِسُ (بَجَسَ - يَبْجُسُ)
انبجست
 	﴿وقطعناهم اثنتي عشرة أسباطا أمما وأوحينا إلى موسى إذ استسقاه قومه أن اضرب بعصاك الحجر فانبجست منه اثنتا عشرة عينا قد علم كل أناس مشربهم وظللنا عليهم الغمام وأنزلنا عليهم المن والسلوى كلوا من طيبات ما رزقناكم وما ظلمونا ولكن كانوا أنفسهم يظلمون (160)﴾ الأعراف
مختار الصحاح
● [بجس] ب ج س: بَجَسَ الماء فانْبَجَسَ أي فجره فانفجر و بَجَسَ الماء بنفسه يتعدى ويلزم وبابهما نصر
معجم الفرائد القرآنية
ب  ج  س
" فَانْبَجَسَتْ " في قوله تعالى" وَقَطَّعْنـَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطاً أُمَماً وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنـْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْناً"(160) الأعراف .
الانبجاس : قريب من الانفجار، إلا أن الانبجاس أكثر ما يقال في الخارج من ضيق، والانفجار أعم، وبجس الشيء أي شقّهُ، وهذا يعني أن الانبجاس هو خروج الماء بعد أن يشق طريقه .
الراغب
بجس
يقال بجس الماء وانبجس: انفجر، لكن الانبجاس أكثر ما يقال فيما يخرج من شيء ضيق، والانفجار يستعمل فيه وفيما يخرج من شيء واسع، ولذلك قال عز وجل: }فانبجست منه اثنتا عشرة عينا﴿[الأعراف/160]، وقال في موضع آخر:﴾فانفجرت منه اثنتا عشرة عينا﴿[البقرة/60]، فاستعمل حيث ضاق المخرج اللفظان (قال أبو جعفر بن الزبير: إن الواقع في الأعراف طلب بني إسرائيل من موسى عليه السلام السقيا، والوارد في البقرة طلب موسى عليه السلام من ربه، فطلبهم ابتداء فأشبه الابتداء، وطلب موسى غاية لطلبهم لأنه واقع بعده ومرتب عليه، فأشبه الابتداء الابتداء والغاية الغاية، فقيل جوابا لطلبهم فانبجست، وقيل إجابة لطلبه: فانفجرت، وتناسب على ذلك. وقال: الانبجاس: ابتداء الانفجار، والانفجار بعده غاية له. راجع ملاك التأويل 1/67 - 68)، قال تعالى:﴾وفجرنا خلالهما نهرا﴿[الكهف/33]، وقال:﴾وفجرنا الأرض عيونا{ [القمر/12] ولم يقل: بجسنا
ملخص اللسان
1.     البَجْسُ: انشقاق في قِرْبة أَو حجر أَو أَرض يَنْبُعُ منه الماءُ،
2.       بَجَسْتُه أَبْجِسُه وأَبْجُسُه بَجْساً فانْبَجَسَ وبَجَّسْتُه  فَتَبَجَّسَ، وماء بَجِيسٌ: سائل؛
3.     وبَجَسْتُ الماءَ فانْبَجَسَ أَي فَجَرْتُه فانفجر.
4.     وبَجَّسَ المُخُّ: دخل في السُّلامى والعين فذهب،
5.     وبَجْسَةُ: اسم عين.
لسان العرب
● - بجس: البَجْسُ: انشقاق في قِرْبة أَو حجر أَو أَرض يَنْبُعُ منه الماءُ،  فإِن لم يَنْبُعْ فليس بانْبِجاسٍ؛ وأَنشد:  وَكِيفَ غَرْبَيْ دالِجٍ تَبَجَّسا  وبَجَسْتُه أَبْجِسُه وأَبْجُسُه بَجْساً فانْبَجَسَ وبَجَّسْتُه  فَتَبَجَّسَ، وماء بَجِيسٌ: سائل؛ عن كراع. قال اللَّه تعالى: فانبجست منه  اثنتا عشرة عيناً. والسحابُ يَتَبَجَّسُ بالمطر، والانْبِجاسُ عامٌّ،  والنُّبُوع للعين خاصة. وبَجَسْتُ الماءَ فانْبَجَسَ أَي فَجَرْتُه فانفجر.  وبَجَس الماءُ بنفسه يَبْجُسُ، يتعدّى ولا يتعدّى، وسحاب بُجْسٌ. وانْبَجَسَ  الماءُ وتَبَجَّسَ أَي تفجر. وفي حديث حذيفة: ما منا رجل إِلا به آمَّةٌ  يَبْجُسُها الظُّفُرُ إِلا الرَّجُلَيْن يعني عليّاً وعمر، رضي اللَّه  عنهما. الآمّة: الشجة التي تبلغ أُمَّ الرأْس، ويَبجُسُها: يَفْجُرُها، وهو  مَثَلٌ، أَرادَ أَنها نَغِلَة كثيرة الصديد، فإِن أَراد أَحد أَن يفجرها  بظفره قدر على ذلك لامتلائها ولم يحتج إِلى حديدة يشقها بها، أَراد ليس  منا أَحد إِلا وفيه شيء غير هذين الرجلين. ومنه حديث ابن عباس: أَنه دخل  على معاوية وكأَنه قَزَعَةٌ يَتَبَجَّسُ أَي يتفجر. وجاءَنا بثريد  يَتَبَجَّسُ أُدْماً. وبَجَّسَ المُخُّ: دخل في السُّلامى والعين فذهب، وهو آخر  ما يبقى، والمعروف عند أَبي عبيد: بَخَّسَ.  وبَجْسَةُ: اسم عين.
مقايييس اللغة:
بجس الباء والجيم والسين: تَفَتُّح الشيء بالماء خاصّة. قال الخليل: البَجْس انشقاقٌ في قِربةٍ أو حَجَر أو أرض يَنْبع منها ماء، فإنْ لم ينْبع فليسَ بانبِجاس؛ قال العجّاج:
وَكِيفَ غَرْبَيْ دَالجٍ تَبَجَّسا
قال: والانبجاس عامٌّ، والنُّبُوع للعَين خاصَّة، قال الله تعالىٹ: ﴿فانَبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْناً﴾ (الأعراف 160). ويقول العرب: تَبَجَّسْ الغَرْبُ، وهذه أرضٌ تَبَجَّسُ عُيوناً، والسّحاب يَتَبَجَّسُ مَطَراً. قال يعقوب: جاءنا بثَريدةٍ تَتَبَجَّسَ، وذلك من كثرة الدّسَم، وذكر عن رَجُلٍ يقال له أبو تُراب، ولا نعرِفُه نحنُ: بَجَسْتُ الجرْح مثل بَطَطْتُه.
القاموس المحيط:
بَجَسَ الماءَ والجُرْحَ يَبْجِسُهُ ويَبْجُسُهُ شَقَّهُ، فلاناً بُجُوساً شَتَمَهُ.وماء بَجْسٌ مُنْبَجِسٌ. وبَجَّسَهُ تَبْجِيساً فَجَّرَهُ فَانْبَجَسَ وتَبَجَّسَ. وبَجْسَةُ ع، أوعَيْنٌ، باليمامة. والبَجِيسُ الغَزيرَةُ. والانْبِجَاسُ النُّبُوعُ في العَيْنِ خاصَّةً، أو عام.
جاء يَتَبَحْلَسُ، بالحاء المهملةِ جاء فارِغاً.
تاج العروس:
بجس
بَجَسَ الماءَ والجُرْحَ يَبْجِسُه بالكسْر ويَبْجُسُه بالضَّمّ بَجْساً فيهما : شَقَّهُ فانبَجَسَ . والبَجْسُ : انشِقاقٌ في قِرْبَةٍ أَو حَجَرٍ أَو أَرضٍ ينبُع منه الماءُ فإن لمْ يَنبعْ فليس بانبِجاسٍ وهو في الجُرْحِ مَجازٌ ومنه حديث حُذَيفَةَ : " ما مِناَّ رجلٌ إلاّ به آمَّةٌ يَبْجُسُها الظُّفُرُ إلاَ رَجُلَيْنِ " يعني عليَّاً وعُمَر رضي الله عنهما الآمَّةُ : الشّجَّةُ التي تبلُغُ أُمَّ الرَّأْسِ ويَبجُسُها : يَفجُرُها وهو مثَلٌ أَرادَ أَنَّها نَغِلَةٌ كثيرةُ الصَّديدِ فإن أَراد أَحدٌ أَنْ يَفجُرَها بظُفُره قَدَرَ على ذلكَ لامتلائِها ولم يحتَجْ إلى حَديدة يَشُقٌّها بها . أَرادَ ليس منَّا أَحَدٌ إلاّ وفيه شيءٌ غير هذين الرَّجُلين . بَجَسَ فلاناً يَبْجُسُه بُجوساً بالضَّمِّ : شتمَه وهو مَجاز أيضاً كأَنَّه نَمّ عن مَساوِيه . وماءٌ بَجْسٌ : مُنبجِسٌ وقد بَجَسَ بنفسِه يَبجُسُ يتعدَّى ولا يتعدَّى وكذلك سَحابٌ بَجْسٌ . وبَجَّسَه الله تَبْجيساً : فَجَّرَه من السَّحاب والعَيْنِ فانبجَسَ وتبَجَّسَ : انفجَرَ وتَفَجَّرَ قال الله تعالى : " فانْبَجَسَتْ منهُ اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً " . وبَجْسَةُ بالفتح : ع أَو اسم عَيْنٍ باليَمامةِ سُمِّيَ لانفِجارِ الماءِ به . والبَجِيسُ : العَيْنُ الغَزيرَةُ . والانْبِجاسُ : النُّبوع في العَينِ خاصَّةً أَو هو عامٌّ والنُّبُوعُ للعَين خاصَّةً . ومما يُستدرك عليه : ماءٌ بَجيسٌ كأَميرٍ : سائلٌ . عن كُراع . والسَّحابُ يَتبَجَّسُ بالمَطَرِ . وجاءَكَ بثَريدٍ يتبَجَّسُ أُدماً أَي من كَثرَةِ الوَدَكِ قاله الزّمخشريّ . والمُنبَجِسُ : ماءٌ بالحِمَى في جِبالٍ تُسَمَّى البَهائمَ ذكره المصنِّف في بهم . وبَجَّس المُخُّ تَبجيساً : دخلَ في السُّلامَى والعينِ فذهَبَ وهو آخِرُ ما يبقى وقال أَبو عُبيد : هو بالخاءِ المُعْجَمَة كما سيأْتي للمصنِّف

### Türkçe

بجس
**جَسَ - يَبْجِسُ** (**بَجَسَ - يَبْجُسُ**) - **انْبَجَسَ - يَنْبَجِسُ**

**بَجَسَ - يَبْجِسُ** (**بَجَسَ - يَبْجُسُ**) + bir varlık + bir şeyi: onu yarar da içindekini kuvvetle, atılım ve fışkırma ile dışarı çıkarır.
**انْبَجَسَ - يَنْبَجِسُ**: “**انفعل**” vezninde, “**بَجَسَ - يَبْجِسُ**”den: “**بَجَسَ - يَبْجِسُ**” fiilinin, kendiliğinden vuku bulduğu zamanındaki fiil: kendisini kendisiyle **يَبْجِسُ**: kendiliğinden çatlar ve içindekini kuvvetle, atılım ve fışkırma ile dışarı çıkarır.
Ve lafız, “bir şeyin cisminde iç boşluğuna geçmek için açma, aralama, yarma, şerh etme ve bir ayrılma ve bir açıklık meydana getirme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**شَقَّ - يَشُقُّ**، **فَتَحَ - يَفْتَحُ**، **شَرَحَ - يَشْرَحُ**، **بَقَرَ - يَبْقُرُ**، **فَرَجَ - يَفْرِجُ**، **بَجَسَ - يَبْجِسُ** (**بَجَسَ - يَبْجُسُ**)

انبajasa
 	﴿Ve onları on iki kabile olarak ümmetlere ayırdık; kavmi ondan su istediği vakit Mûsâ’ya vahyettik: “Asânla taşa vur”; derken ondan on iki pınar **فانبجست**; her bir insan topluluğu içeceğini bildi; üzerlerine bulutu gölge yaptık; üzerlerine kudret helvası ve bıldırcın indirdik: “Size rızık verdiğimiz temiz şeylerden yiyin.” Bize zulmetmediler; fakat kendi nefislerine zulmediyorlardı (160)﴾ **الأعراف**

**مختار الصحاح**
● [بجس] ب ج س: **بَجَسَ** suyu da **فانْبَجَسَ**; yani onu fışkırttı da o da fışkırdı; ve suyu kendiliğinden **بَجَسَ**: geçişli olur ve geçişsiz olur; ikisinin babı da **نصر**dır.

**معجم الفرائد القرآنية**
ب  ج  س
“**فَانْبَجَسَتْ**” Yüce Allah’ın şu sözünde: “Ve onları on iki kabile olarak ümmetlere ayırdık; kavmi ondan su istediği vakit Mûsâ’ya vahyettik: ‘Asânla taşa vur’; derken ondan on iki pınar **فَانْبَجَسَتْ**” (160) **الأعراف**.
**الانبجاس**: **الانفجار**a yakındır; ancak **الانبجاس** daha çok darlıktan çıkan şey hakkında söylenir; **الانفجار** ise daha geneldir. Ve **بجس** bir şeyi: yani onu yardı; bu da, **الانبجاس**ın, suyun yolunu yarıp açtıktan sonra çıkması olduğunu ifade eder.

**الراغب**
بجس
Denir: suyu **بجس** etti ve **انبجس**: fışkırdı; fakat **الانبجاس** daha çok dar bir şeyden çıkan hakkında söylenir; **الانفجار** ise onda da ve geniş bir şeyden çıkan hakkında da kullanılır. Bundan dolayı Aziz ve Celil şöyle dedi: ﴿**فانبجست منه اثنتا عشرة عينا**﴾ [**الأعراف**/160]; başka bir yerde de şöyle dedi: ﴿**فانفجرت منه اثنتا عشرة عينا**﴾ [**البقرة**/60]. Böylece çıkış yeri dar olduğu yerde iki lafzı kullandı. (Ebû Ca‘fer b. ez-Zübeyr dedi ki: **الأعراف**’ta vâki olan, Benî İsrail’in Mûsâ عليه السلام’dan su istemesidir; **البقرة**’da vârid olan ise Mûsâ عليه السلام’ın Rabbinden istemesidir. Onların isteği bir başlangıç isteğidir, başlangıca benzer; Mûsâ’nın isteği ise onların isteğinin gayesidir; çünkü ondan sonra vâki olur ve ona tertip edilmiştir; böylece başlangıç başlangıca, gaye gayeye benzer. Bu sebeple onların isteğine cevap olarak **فانبجست** denildi; onun isteğine icabet olarak da **فانفجرت** denildi; buna göre uygunluk sağlanır. Ve dedi ki: **الانبجاس**: **الانفجار**ın başlangıcıdır; **الانفجار** ise ondan sonra onun gayesidir. Bkz. **ملاك التأويل** 1/67 - 68). Yüce Allah dedi ki: ﴿Ve ikisinin arasından bir nehir fışkırttık﴾ [**الكهف**/33]; ve dedi ki: ﴿Yeri pınarlar hâlinde fışkırttık﴾ [**القمر**/12]; “**بجسنا**” demedi.

**ملخص اللسان**
1. **البَجْسُ**: bir kırbada yahut bir taşta yahut bir yerde, ondan suyun kaynadığı bir yarılma;
2. Onu **بَجَسْتُه**: onu **أَبْجِسُه** ve **أَبْجُسُه** olarak, **بَجْساً**; derken **فانْبَجَسَ**; ve onu **بَجَّسْتُه**; derken **فَتَبَجَّسَ**. Ve **ماء بَجِيسٌ**: akıcı;
3. Ve suyu **بَجَسْتُ** de **فانْبَجَسَ**; yani onu fışkırttım da fışkırdı.
4. Ve **بَجَّسَ المُخُّ**: boğuma ve göze girdi de gitti;
5. Ve **بَجْسَةُ**: bir pınarın adı.

**لسان العرب**
● - بجس: **البَجْسُ**: bir kırbada yahut bir taşta yahut bir yerde, ondan suyun kaynadığı bir yarılma; eğer kaynamazsa **انْبِجاس** değildir. Ve şu beyit okunmuştur:
وَكِيفَ غَرْبَيْ دالِجٍ تَبَجَّسا
Ve onu **بَجَسْتُه**: onu **أَبْجِسُه** ve **أَبْجُسُه** olarak, **بَجْساً**; derken **فانْبَجَسَ**; ve onu **بَجَّسْتُه**; derken **فَتَبَجَّسَ**. Ve **ماء بَجِيسٌ**: akıcı; Kura‘dan. Allah تعالى dedi: “Ondan on iki pınar **فانبجست**.” Ve bulut yağmurla **يَتَبَجَّسُ**; ve **الانْبِجاسُ** geneldir; **النُّبُوع** ise pınara mahsustur. Ve suyu **بَجَسْتُ** de **فانْبَجَسَ**; yani onu fışkırttım da fışkırdı. Ve su kendiliğinden **بَجَس** eder: **يَبْجُسُ**; geçişli olur ve geçişsiz olur. Ve **سحاب بُجْسٌ**. Ve su **انْبَجَسَ** ve **تَبَجَّسَ**: yani fışkırdı. Huzeyfe hadîsinde: “Bizden hiçbir adam yoktur ki onda, tırnağın onu **يَبْجُسُها** olduğu bir **آمَّةٌ** bulunmasın; iki adam müstesna” yani Ali ve Ömer, Allah onlardan razı olsun. **الآمّة**: başın anasına ulaşan yaradır; ve “onu **يَبجُسُها**”: onu fışkırtır; bu bir meseldir. Muradı: onun, irinı çok olan bir **نَغِلَة** olmasıdır; eğer bir kimse onu tırnağıyla fışkırtmak isterse, doluluğundan dolayı buna güç yetirir ve onu yaracağı bir demire ihtiyaç duymaz. Muradı: bizden hiç kimse yoktur ki bu iki adamın dışında onda bir şey bulunmasın. Bundan: İbn Abbâs hadîsi: Muâviye’nin yanına girdi; sanki o, **قَزَعَةٌ** idi, **يَتَبَجَّسُ**; yani fışkırır. Ve bize, katığı **يَتَبَجَّسُ** olan bir tirid getirdi. Ve **بَجَّسَ المُخُّ**: boğuma ve göze girdi de gitti; o, kalan son şeydir. Ebû Ubeyd’e göre bilinen: **بَخَّسَ**. Ve **بَجْسَةُ**: bir pınarın adı.

**مقايييس اللغة:**
بجس **الباء** ve **الجيم** ve **السين**: özellikle su ile şeyin açılması. Halîl dedi: **البَجْس** bir kırbada yahut bir taşta yahut bir yerde, ondan suyun kaynadığı bir yarılmadır; eğer kaynamazsa **انبِجاس** değildir. el-Acçâc dedi ki:
وَكِيفَ غَرْبَيْ دَالجٍ تَبَجَّسا
Dedi ki: ve **الانبجاس** geneldir; **النُّبُوع** ise pınara mahsustur. Allah تعالى dedi: ﴿**فانَبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْناً**﴾ (**الأعراف** 160). Ve Araplar der: **تَبَجَّسْ الغَرْبُ**; ve bu bir yerdir ki pınarlar **تَبَجَّسُ** eder; ve bulut yağmur **يَتَبَجَّسُ** eder. Ya‘kūb dedi: bize, yağın çokluğundan dolayı **تَتَبَجَّسَ** olan bir tirid geldi. Ve Ebû Turâb denilen bir adamdan nakledildi—biz onu tanımayız—: yarayı **بَجَسْتُ**; **بَطَطْتُه** gibi.

**القاموس المحيط:**
Suyu ve yarayı **بَجَسَ** eder: onu **يَبْجِسُهُ** ve **يَبْجُسُهُ**: onu yarar. Bir kimseyi **بُجُوساً**: ona söver. Ve **ماء بَجْسٌ**: **مُنْبَجِسٌ**. Ve onu **بَجَّسَهُ**: **تَبْجِيساً**; onu fışkırttı; derken **فَانْبَجَسَ** ve **تَبَجَّسَ**. Ve **بَجْسَةُ**: bir yer; yahut Yemâme’de bir pınar. Ve **البَجِيسُ**: bol olan. Ve **الانْبِجَاسُ**: pınarda kaynama özellikle; yahut geneldir.
**جاء يَتَبَحْلَسُ**: **بالحاء المهملةِ**; boş olarak geldi.

**تاج العروس:**
بجس
Suyu ve yarayı **بَجَسَ** eder: onu kesre ile **يَبْجِسُه** ve damme ile **يَبْجُسُه**; ikisinde de **بَجْساً**: onu yarar; derken **فانبَجَسَ**. Ve **البَجْسُ**: bir kırbada yahut bir taşta yahut bir yerde, ondan suyun kaynadığı bir yarılmadır; eğer kaynamazsa **انبِجاس** değildir. Bu, yarada mecazdır. Ondan Huzeyfe hadîsi: “Bizden hiçbir adam yoktur ki onda, tırnağın onu **يَبْجُسُها** olduğu bir **آمَّةٌ** bulunmasın; iki adam müstesna” yani Ali ve Ömer, Allah onlardan razı olsun. **الآمَّةُ**: başın anasına ulaşan yara; ve “onu **يَبجُسُها**”: onu fışkırtır; bu bir meseldir. Muradı: onun, irinı çok olan bir **نَغِلَةٌ** olmasıdır; eğer bir kimse onu tırnağıyla fışkırtmak isterse, doluluğundan dolayı buna güç yetirir ve onu yaracağı bir demire ihtiyaç duymaz. Muradı: bizden hiç kimse yoktur ki bu iki adamın dışında onda bir şey bulunmasın. Bir kimseyi **بَجَسَ** eder: onu **يَبْجُسُه**; **بُجوساً** damme ile: ona söver; bu da mecazdır; sanki onun kötülüklerini açığa vurmuştur. Ve **ماءٌ بَجْسٌ**: **مُنبجِسٌ**; ve kendiliğinden **بَجَسَ** eder: **يَبجُسُ**; geçişli olur ve geçişsiz olur; aynı şekilde **سَحابٌ بَجْسٌ**. Ve Allah onu **بَجَّسَه**: **تَبْجيساً**; onu buluttan ve pınardan fışkırttı; derken **فانبجَسَ** ve **تبَجَّسَ**: fışkırdı ve fışkırıp çoğaldı. Allah تعالى dedi: “Ondan on iki pınar **فانْبَجَسَتْ**.” Ve **بَجْسَةُ** fetha ile: bir yer; yahut Yemâme’de bir pınarın adı; orada suyun fışkırmasından dolayı adlandırılmıştır. Ve **البَجِيسُ**: bol pınar. Ve **الانْبِجاسُ**: pınarda kaynama özellikle; yahut o geneldir; **النُّبُوعُ** pınara mahsustur. Ve buna eklenenlerdendir: **ماءٌ بَجيسٌ** “**أَمير**” gibi: akıcı; Kura‘dan. Ve bulut yağmurla **يَتبَجَّسُ**. Ve sana, katığı **يتبَجَّسُ** olan bir tirid getirdi: yani iç yağın çokluğundan; Zemahşerî söyledi. Ve **المُنبَجِسُ**: **الحِمَى**da, **البَهائمَ** denilen dağlarda bir sudur; musannif onu **بهم** maddesinde zikretti. Ve **بَجَّس المُخُّ**: **تَبجيساً**; boğuma ve göze girdi de gitti; o, kalan son şeydir. Ebû Ubeyd dedi: o, **بالخاءِ المُعْجَمَة** iledir; musannif için ileride gelecektir.
