# بجع (ب-ج-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AC%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ج - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين و الجيم والباء معهما
)ع ج ب، ج ع ب، ب ع ج، مستعملات. ع ب ج، ج ب ع، ب ج ع مهملات(
عجب: عَجِبَ عَجَباً، وأمرٌ عجيبٌ عَجَبٌ عُجاب. قال الخليل: بينهما فرق. أما العجيب فالعجب، وأما العُجابُ فالذي جاوز حدّ العجب، مثل الطويل والطُّوال. وتقول: هذا العجب العاجب، أي: العجيب. والاستعجاب: شدّة التعجب، وهو مُسْتَعْجِبٌ ومُتَعَجِّبُ ممّا يرى. وشيء مُعْجِبٌ، أي: حَسَن. وأعجبني وأُعْجِبْتُ به. وفلان مُعْجَبٌ بنفسه إذا دخله العُجْبُ. وعَجَّبْتُه بكذا تعجيباً فعجب منه.
والعَجْبُ من كُلَّ دابّة: ما ضُمّتْ عليه الوَرِكان من أصل الذَّنَبِ المغروز في مؤخَّر العَجُزِ.
تقول: لشدّ ما عَجُبَتْ وذلك إذا دقَّ مؤخّرها، وأشرفت جاعرتاها، وهي خلقة قبيحة فيمن كانت.
وناقة عجباءُ بيّنةُ العَجَبِ والعَجَبَة. وعُجُوبُ الكُثْبانِ أواخرِها المُسْتَدِقَّة.
قال لبيد:
بعُجوب كثبانٍ يميلُ هَيامها
جعب: جَعَبْتُ جَعْبَة، أي: اتخذت كنانة. والجِعَابَةُ صنعة الجَعَّاب.
والجُعَبَى: ضرب من النّمل أحمر، ويجمع جُعَبَيات.
والجُعْبُوبُ: الدّنيء من الرجال. قال:
تأمل للملاح مـخـضـبـات		إذا انجعب البعيث ببطن وادي
أي: مات البعيث الذي عجز عن المرأة. والجعباء: الدُّبُر قال: بشار:
سُهَيْلُ بن عمارٍ يجود بـبـرّه		كما جاد بالجعبا سُهيل بن سالم
ويُروى: بالوجعاء.
بعج: بعج فلانٌ بطن فلانٍ بالسِّكِّين، أي: شقَّه وخضخضه فيه، وتَبَعَّجَ السّحابُ إذا انفرج عن الوَدْقِ. قال:
حيث اسَتهلَّ المزنُ أو تبعّجا
وبعّج المطر في الأرض تبعيجاً من شدَّة فحصه الحجارة. وبَعَجَهُ حُبّ فلان إذا اشتدّ وجده وحزنَ لهُ.
ورجل بَعِجٌ كأنّه مبعوج البطن من ضعف مشيه. قال:
ليلة أمشي على مخاطرة		مشياً رُوَيْداً كمشية البَعِجٍ
باعجة الوادي حيث يَنْبَعِجُ أي: يتّسع.
وبنو بعجة بطن.

##### Türkçe

باب **العين** ve **الجيم** ve **الباء** bunlarla beraber
(**ع ج ب**، **ج ع ب**، **ب ع ج**: kullanılanlar. **ع ب ج**، **ج ب ع**، **ب ج ع**: ihmâl edilenler)

**عجب**: **عَجِبَ** **عَجَباً**; ve **أمرٌ عجيبٌ**: **عَجَبٌ** **عُجاب**. Halîl dedi: İkisi arasında fark vardır. **العجيب** ise **العجب**dir; **العُجابُ** ise hayret sınırını aşan şeydir; **الطويل** ve **الطُّوال** gibi. Ve dersin ki: bu **العجب العاجب**dir; yani: **العجيب**. **الاستعجاب**: taaccübün şiddetidir; ve o, gördüğü şeyden **مُسْتَعْجِبٌ** ve **مُتَعَجِّبُ**dur. Ve bir şey **مُعْجِبٌ**dür; yani: güzel. Ve **أعجبني** ve onunla **أُعْجِبْتُ**. Ve falan kimse, içine **العُجْبُ** girdiğinde, nefsiyle **مُعْجَبٌ**dır. Ve onu şu ile **عَجَّبْتُه** **تعجيباً**; böylece ondan hayret etti.

Ve her binek hayvandan **العَجْبُ**: **الوَرِكان**ın üzerine toplandığı şeydir; **العَجُزِ**ün arkasına saplanmış kuyruğun kökünden.

Dersin ki: ne şiddetli **عَجُبَتْ**; bu, arka tarafı inceldiğinde ve iki **جاعرتاها**sı yükseldiğinde olur; bu, kimde olursa çirkin bir yaratılıştır.

Ve bir dişi deve **عجباءُ**dur; **العَجَبِ** ve **العَجَبَة**si açık olan. Ve **عُجُوبُ الكُثْبانِ**: onun incelen sonlarıdır.
Lebîd dedi:
بعُجوب كثبانٍ يميلُ هَيامها

**جعب**: **جَعَبْتُ** **جَعْبَة**; yani: bir ok kılıfı edindim. Ve **الجِعَابَةُ**: **الجَعَّاب**ın sanatı/mesleğidir.

Ve **الجُعَبَى**: kırmızı bir karınca türüdür; **جُعَبَيات** diye çoğul yapılır.

Ve **الجُعْبُوبُ**: erkeklerden aşağı olan. Dedi ki:
تأمل للملاح مـخـضـبـات		إذا انجعب البعيث ببطن وادي
Yani: kadın karşısında aciz kalan **البعيث** öldü. Ve **الجعباء**: **الدُّبُر**. Beşşâr dedi:
سُهَيْلُ بن عمارٍ يجود بـبـرّه		كما جاد بالجعبا سُهيل بن سالم
Ve şöyle rivayet edilir: **بالوجعاء**.

**بعج**: falan kimse, falan kimsenin karnını bıçakla **بعج** etti; yani: onu yardı ve içinde çalkaladı. Ve **السّحابُ** **تَبَعَّجَ** eder; **الوَدْقِ**dan ayrılıp açıldığında. Dedi ki:
حيث اسَتهلَّ المزنُ أو تبعّجا
Ve yağmur, taşları şiddetle eşeleyişinden dolayı, yerde **تبعيجاً** olarak **بعّج** etti. Ve falanın sevgisi onu **بَعَجَهُ**; onun için vecdi ve hüznü şiddetlendiğinde.

Ve bir adam **بَعِجٌ**dür; yürüyüşünün zayıflığından, sanki karnı yarılmış gibi. Dedi ki:
ليلة أمشي على مخاطرة		مشياً رُوَيْداً كمشية البَعِجٍ
**باعجة الوادي**: **يَنْبَعِجُ** ettiği yer; yani: genişler.

Ve **بنو بعجة** bir batındır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

بجع الرجل، كفرح، بالجيم، وكذا انبجع: إذا أكثر من الأكل حتى كاد أن ينفطر.

##### Türkçe

**بجع** adam, **كفرح**, **بالجيم**, ve yine **انبجع**: eğer yemekten çokça yaparsa, ta ki neredeyse yarılacak olursa.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D8%B9/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

بَجَعَ
بَجَعَ A ( n. ac. بَجْع 1 ),
a.  Hewed, cut down, felled.

بَجَع
بَجَع 4 ,
a.  Pelican.

##### Türkçe

**بَجَعَ**
**بَجَعَ** A (isim-iş. **بَجْع** 1),
a. Devekuşunu yaraladı, kesti, devirdi.

**بَجَع**
**بَجَع** 4,
a. Pelikan.
