# بجل — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D9%84/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AC%D9%84/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D9%84.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: بجل

بَجُلَ
1 بَجُلَ بجل جل , aor. بَجُلَ , inf. n. بَجَالَةٌ and بُجُولٌ, He (a man) was, or became, such as is termed بَجَال and بَجِيل [i. e. magnified, honoured, &c.]. f[g(K.) -A2- بَجَلَ, aor. بَجَلَ ; and بَجَلَ, aor. بَجُلَ ; inf. n. بَجْلٌ and بُجُولٌ; He was, or became, in a good state or condition; having abundance of herbage, or of the goods or conveniences or comforts of life. (K.) ― -b2- And He was, or became, joyful, glad, or happy. (K.) -A3- [بَجَلَهُ He bled him (namely, a horse, or a camel,) by opening the vein called الأَبْجَل: so accord. to analogy; like وَدَجَهُ, meaning “he bled him by opening the vein called الوَدَج,” &c.] لَمْ يُبْجَلْ means He had not been bled in the أَبْجَل. (TA.)

بجّلهُ
2 بجّلهُ بجل بجله بجلة جل جلة , (Msb, K,) inf. n. تَبْجِيلٌ, He magnified, honoured, revered, venerated, or respected, him: (S, Msb, K:) or he said to him بَجَلٌ, meaning Sufficient for thee (جَسْبُكَ) is the place [or condition or rank] which thou hast attained. (K.)

ابجلهُ
4 ابجلهُ أبجله ابجله ابجلة بجل It sufficed, or contented, him. (S, K.) ― -b2- It rejoiced him. (TA.)

بُجْلٌ
بُجْلٌ بجل جل : see بَجَلٌ.

بَجَلْ
بَجَلْ بجل جل is a noun (Mughnee) syn. with حَسْبُ: (S, Mughnee, K: *) and is also a verbal noun syn. with يَكْفِى. (Mughnee, K. *) You say بَجَلِى (S, Mughnee, K) and بَجْلِى, (S, K,) meaning حَسْبِى [My sufficiency, or a thing sufficing me, i. e. sufficient for me, is such a thing]: (S, Mughnee, K:) [it is said in the Ham, p. 145, as on the authority of Akh, that they do not say بَجْلى; but this is a mistranscription for بَجَلْنِى, as will be seen from what follows:] and, using it as a verbal noun, (Mughnee, K,) but this is rare, (Mughnee,) you say بَجَلْنِى, meaning يَكْفِينِى [It suffices me, or will suffice me]; (Mughnee, K;) and بَجَلْكَ, meaning يَكْفِيكَ [It suffices thee, or will suffice thee]: (K:) or, accord. to Akh, they say بَجَلْكَ, like as they say, قَطْكَ; but not بَجَلْنِى, like قَطْنِى: (S:) or the ن in بَجَلْنِى is absolutely necessary accord. to him who says that بَجَلٌ is a verbal noun; and accord. to him who says that this word is syn. with حَسْبُ, the ن is allowable. (MF.) [See, under the words قَدْ and قَطْ, what is said respecting قَدْنِى and قَطْنِى.] In the saying of Jábir Ibn-Ra-lán Es-Simbisee,
لَمَّا رَأَتْ مَعْشَرًا قَلَّتْ حَمُولَتُهُمْ
قَالَتْ سُعَادُ أَهٰذَا مَالُكُمْ بَجَلَا
[When she saw a company whose beasts of burden were few, So'ád said, Is this your property, sufficing you?] meaning, when she saw the fewness of our camels: the last word occupies the place of a denotative of state, and is made to end thus by poetic license: Abu-l-'Alà says that this word may be put in the accus. case as meaning not exceeding what I see; or it may be for بَجَلِى, after the manner of some of the Arabs who are related, by Akh and others, to have said غُلَامَا for غُلَامِى. (Ham pp. 299 and 300.) [See also 2: and see بَجَلٌ.] -A2- It is also a particle, (Mughnee,) meaning نَعَمْ [Yes; yea; or even so]. (Mughnee, K.)

بَجَلٌ
بَجَلٌ بجل جل Calumny, slander, or false accusation: or this is with damm; (K;) i. e. ↓ بُجْلٌ; (T, TA;) meaning a great calumny &c.; (K, * TA;) and Az thinks that this may be a dial. var. of بُجْرٌ, with which it is syn.; because ل and ر are interchanged in many instances. (TA.) ― -b2- A wonderful thing; syn. عَجَبٌ. (K.) ― -b3- ذُو البَحَلِ denotes dispraise; meaning Content with mean things; not desirous of the means of acquiring eminence: (K:) or content that another should manage affairs in his stead, and that he should be a burden upon others, saying, Sufficient for me (حَسْبِى [or بَجَلِى]) is that [state or condition] wherein I am: (O, TA:) from a saying of Luk- mán Ibn-'Ád; (O, K;) as is also ذُو البَجْلَةِ, which denotes praise. (O, TA.)

بَجْلَةٌ
بَجْلَةٌ بجل بجله بجلة جل جلة A goodly, or beautiful, from or appearance, figure, person, mien, or external state or condition: (Sh, K:) a pleasing aspect; goodliness, or beauty; grounds of pretension to respect; and excellence; or sharpness, or quickness, of intellect. (TA.) You say, اـِنَّهُ لَذُو بَجْلَةٍ [Verily he has a goodly, or beautiful, form &c.]. (Sh, TA.) [See the end of the next preceding paragraph.] ― -b2- A small tree: pl. بَجَلَاتٌ. (K.)

بَجَالٌ
بَجَالٌ بجال and ↓ بَجِيلٌ, applied to a man, i. q. ↓ مُبَجَّلٌ [Magnified, honoured, revered, venerated, or respected]: (Sh, K:) or bulky, or corpulent; (As, S;) applied to a man; (As, TA;) or to an old man: (S:) or the former signifies an old, or aged, lord or chief: (AA, S:) or a bulky, or corpulent, old man: or, as some say, one beyond the middle age, in whom one sees goodliness of form or appearance, and advancement in years: (Mgh:) or both signify an old man, who is a great lord or chief, endowed with goodliness, and with excel-lence, or sharpness of intellect: (K:) not applied to a woman; (TA;) i. e., a woman is not termed بَجَالَةٌ. (Mgh.)

بَجِيلٌ
بَجِيلٌ بجيل جيل : see بَجَالٌ. ― -b2- Also Gross, big, thick, coarse, or rough; applied to anything. (K.) ― -b3- أَمْرٌ بَجِيلٌ An affair, an event, or a case, deemed strange, or evil, and great, or formidable. (TA.) خَيْرٌ بَجِيلٌ Ample, abundant, good or wealth or prosperity. (TA.)

بَاجِلٌ
بَاجِلٌ أجل بأجل باجل بآجل آجل Being in a good state or condition; having abundance of herbage, or of the goods or conveniences or comforts of life; (K;) applied to a man and to a camel: (TA:) or, as Yaakoob says, on the authority of Abu-l-Ghamr El-'Okeylee, having much fat; applied to a man and a she-camel and a he-camel. (S.) ― -b2- Also Joyful, glad, or happy. (K.)

أَبْجَلُ
أَبْجَلُ ذ A certain vein, (S,) a thick vein, (K, Ham p. 417,) of the horse and of the camel, (S, TA,) in the thigh and the shank, (Ham ubi suprà,) or in the kind leg or the fore leg, (TA,) corresponding to the أَكْمَل (S, K) of man: (S:) pl. أَبَاجِلُ. (Ham ubi suprà, TA.) You say, فَصَدَ أَبْجَلَهُ [He opened his ابجل]; i. e., the horse's or the camel's. (TA.) And one says of a swift horse, هُوَ وَاهِى الأَبَاجِلِ [He is lax in the اباجل]. (Ham ubi suprà.)

مُبّجَّلٌ
مُبّجَّلٌ مبجل : see بَجَالٌ.

### Türkçe

**بَجُلَ**
1 **بَجُلَ** بجل جل, muzâri‘ **بَجُلَ**, mastar ismi **بَجَالَةٌ** ve **بُجُولٌ**, O (bir adam) **بَجَال** ve **بَجِيل** diye adlandırılan türden oldu yahut öyle oldu [yani büyütülmüş, onurlandırılmış, vb.]. f[g(K.) -A2- **بَجَلَ**, muzâri‘ **بَجَلَ**; ve **بَجَلَ**, muzâri‘ **بَجُلَ**; mastar ismi **بَجْلٌ** ve **بُجُولٌ**; O iyi bir hâl veya durumda oldu yahut öyle oldu; otun bolluğuna, yahut hayatın mallarının veya kolaylıklarının veya rahatlıklarının bolluğuna sahip olarak. (K.) ― -b2- Ve O sevinçli, memnun, yahut mutlu oldu yahut öyle oldu. (K.) -A3- [**بَجَلَهُ** O, **الأَبْجَل** denilen damarı açarak onu (yani bir atı veya bir deveyi) kan aldı: kıyasa göre böyledir; “**الوَدَج** denilen damarı açarak onu kan aldı” anlamındaki **وَدَجَهُ** gibi, vb.] **لَمْ يُبْجَلْ** “**أَبْجَل**’de kan alınmamıştı” demektir. (TA.)

**بجّلهُ**
2 **بجّلهُ** بجل بجله بجلة جل جلة, (Msb, K,) mastar ismi **تَبْجِيلٌ**, O onu büyüttü, onurlandırdı, tazim etti, hürmet etti, yahut saygı gösterdi: (S, Msb, K:) yahut ona **بَجَلٌ** dedi; bunun anlamı: Senin için ( **جَسْبُكَ** ) ulaştığın yer [yahut hâl veya mertebe] yeterlidir. (K.)

**ابجلهُ**
4 **ابجلهُ** أبجله ابجله ابجلة بجل O, ona yetti yahut onu tatmin etti. (S, K.) ― -b2- O, onu sevindirdi. (TA.)

**بُجْلٌ**
**بُجْلٌ** بجل جل: **بَجَلٌ**’e bak.

**بَجَلْ**
**بَجَلْ** بجل جل bir isimdir (Mughnee), **حَسْبُ** ile eşanlamlıdır: (S, Mughnee, K: *) ve ayrıca **يَكْفِى** ile eşanlamlı bir mastardır. (Mughnee, K. *) **بَجَلِى** (S, Mughnee, K) ve **بَجْلِى**, (S, K,) dersin; anlamı **حَسْبِى**’dir [Benim yeterliğim, yahut bana yeten bir şey; yani benim için yeterli olan şudur]: (S, Mughnee, K:) [Ham, s. 145’te, Akh rivayetiyle, onların **بَجْلى** demedikleri söylenmiştir; fakat bu, **بَجَلْنِى** için bir yanlış yazımdır; aşağıda gelecek olandan anlaşılacaktır:] ve onu mastar olarak kullanarak, (Mughnee, K,) fakat bu nadirdir, (Mughnee,) **بَجَلْنِى** dersin; anlamı **يَكْفِينِى**’dir [Bana yeter, yahut bana yetecektir]; (Mughnee, K;) ve **بَجَلْكَ**, anlamı **يَكْفِيكَ**’tir [Sana yeter, yahut sana yetecektir]: (K:) yahut Akh’a göre, **قَطْكَ** dedikleri gibi **بَجَلْكَ** derler; fakat **قَطْنِى** gibi **بَجَلْنِى** demezler: (S:) yahut **بَجَلْنِى**’deki **النون**, **بَجَلٌ**’ün mastar olduğunu söyleyene göre mutlak surette gereklidir; ve bu kelimenin **حَسْبُ** ile eşanlamlı olduğunu söyleyene göre **النون** caizdir. (MF.) [**قَدْنِى** ve **قَطْنِى** hakkında söylenenlere, **قَدْ** ve **قَطْ** kelimeleri altında bak.] Câbir İbn-Ra-lân Es-Simbisî’nin sözünde,
لَمَّا رَأَتْ مَعْشَرًا قَلَّتْ حَمُولَتُهُمْ
قَالَتْ سُعَادُ أَهٰذَا مَالُكُمْ بَجَلَا
[Onların yük hayvanları az olan bir topluluğu görünce, Su‘âd dedi: Bu, size yeten malınız mı?] anlamı: develerimizin azlığını gördüğünde; son kelime hâl bildirenin yerini tutar ve şiir zaruretiyle böyle sonlandırılmıştır: Ebu-l-‘Alâ der ki bu kelime, gördüğümü aşmayan anlamında mansup hâle konabilir; yahut Akh ve başkaları tarafından, Araplardan bazılarının **غُلَامَا**’yı **غُلَامِى** yerine söyledikleri rivayet edildiği tarz üzere, **بَجَلِى** yerine olabilir. (Ham s. 299 ve 300.) [2’ye de bak; ve **بَجَلٌ**’e bak.] -A2- Ayrıca bir edattır, (Mughnee,) anlamı **نَعَمْ**’dır [Evet; evet ya; yahut öyledir]. (Mughnee, K.)

**بَجَلٌ**
**بَجَلٌ** بجل جل İftira, karalama, yahut yalan isnat: yahut bu damme iledir; (K;) yani ↓ **بُجْلٌ**; (T, TA;) büyük bir iftira vb. anlamında; (K, * TA;) ve Az, bunun, onunla eşanlamlı olan **بُجْرٌ**’ün lehçe varyantı olabileceğini düşünür; çünkü **ل** ve **ر** birçok yerde yer değiştirir. (TA.) ― -b2- Hayret verici bir şey; **عَجَبٌ** ile eşanlamlı. (K.) ― -b3- **ذُو البَحَلِ** zemmi ifade eder; anlamı: bayağı şeylerle yetinen; yücelik elde etme vasıtalarını arzulamayan: (K:) yahut işlerin onun yerine başkası tarafından yürütülmesine ve kendisinin başkalarına yük olmasına razı olan; “Benim için (**حَسْبِى** [yahut **بَجَلِى**]) içinde bulunduğum [hâl veya durum] yeterlidir” diyerek: (O, TA:) Luk-mân İbn-‘Âd’ın bir sözünden; (O, K;) övgü ifade eden **ذُو البَجْلَةِ** de böyledir. (O, TA.)

**بَجْلَةٌ**
**بَجْلَةٌ** بجل بجله بجلة جل جلة Güzel, yahut hoş, bir görünüşten veya görünüşten, şekilden, kişiden, tavırdan, yahut dış hâl veya durumdan: (Sh, K:) hoş bir çehre; güzellik yahut hoşluk; saygıya layıklık sebepleri; ve üstünlük; yahut zekânın keskinliği yahut çabukluğu. (TA.) **اـِنَّهُ لَذُو بَجْلَةٍ** dersin [Şüphesiz o, güzel bir suret vb. sahibidir]. (Sh, TA.) [Bir önceki paragrafın sonuna bak.] ― -b2- Küçük bir ağaç: çoğulu **بَجَلَاتٌ**. (K.)

**بَجَالٌ**
**بَجَالٌ** بجال ve ↓ **بَجِيلٌ**, bir adama nispetle, ↓ **مُبَجَّلٌ** ile aynı anlamdadır [Büyütülmüş, onurlandırılmış, tazim edilmiş, hürmet edilmiş, yahut saygı gösterilmiş]: (Sh, K:) yahut iri, yahut şişman; (As, S;) bir adama nispetle; (As, TA;) yahut yaşlı bir adama: (S:) yahut birincisi yaşlı, yahut ihtiyar, bir efendi veya reis demektir: (AA, S:) yahut iri, yahut şişman, yaşlı bir adam: yahut bazılarının dediğine göre, orta yaşı aşmış, kendisinde suret veya görünüş güzelliği ve yaşça ilerleme görülen kimse: (Mgh:) yahut ikisi de, güzellik ile ve üstünlük ile, yahut zekâ keskinliği ile donatılmış, büyük bir efendi veya reis olan yaşlı bir adam demektir: (K:) kadına uygulanmaz; (TA;) yani bir kadına **بَجَالَةٌ** denilmez. (Mgh.)

**بَجِيلٌ**
**بَجِيلٌ** بجيل جيل: **بَجَالٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca: kaba, büyük, kalın, iri dokulu, yahut sert; herhangi bir şeye uygulanır. (K.) ― -b3- **أَمْرٌ بَجِيلٌ** Garip, yahut kötü, ve büyük, yahut korkunç sayılan bir iş, bir olay, yahut bir durum. (TA.) **خَيْرٌ بَجِيلٌ** Geniş, bol, hayır yahut mal yahut refah. (TA.)

**بَاجِلٌ**
**بَاجِلٌ** أجل بأجل باجل بآجل آجل İyi bir hâl veya durumda olan; otun bolluğuna, yahut hayatın mallarının veya kolaylıklarının veya rahatlıklarının bolluğuna sahip olan; (K;) bir adama ve bir deveye uygulanır: (TA:) yahut Ya‘kûb’un, Ebu-l-Ghamr El-‘Okeylî’den rivayetine göre, çok yağa sahip olan; bir adama ve bir dişi deveye ve bir erkek deveye uygulanır. (S.) ― -b2- Ayrıca: sevinçli, memnun, yahut mutlu. (K.)

**أَبْجَلُ**
**أَبْجَلُ** ذ Atın ve devenin, (S, TA,) uylukta ve incikte, (Ham ubi suprà,) yahut arka bacakta yahut ön bacakta, (TA,) insandaki **أَكْمَل**’e (S, K) karşılık gelen, (S,) belirli bir damar, (S,) kalın bir damar, (K, Ham s. 417): (S:) çoğulu **أَبَاجِلُ**. (Ham ubi suprà, TA.) **فَصَدَ أَبْجَلَهُ** dersin [Onun **أَبْجَلُ**’ünü açtı]; yani atın yahut devenin. (TA.) Ve hızlı bir at hakkında, **هُوَ وَاهِى الأَبَاجِلِ** denir [O, **أَبَاجِلُ**’de gevşektir]. (Ham ubi suprà.)

**مُبّجَّلٌ**
**مُبّجَّلٌ** مبجل: **بَجَالٌ**’a bak.
