# بجو (ب-ج-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AC%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ج - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AC%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!بُجاوَةُ ، كزُغاوَةَ : أَرْضُ النُّوبةِ منها النُّوقُ البُجاوِيَّاتُ ) ، وهي نُوقٌ فرهةٌ يُطارِدُونَ عليها كما يُطارَدُ على الخَيْلِ ، وقد جاءَ في شِعْرِ الطِّرمَّاح :
*!بُجاوِيَّة لم تَستَدرْ حَوْلَ مَثْبِرٍ
ولم يَتَحَوَّنْ درَّها ضَبُّ آفِنوفي الحدِيثِ : ( كانَ أَسْلَمُ مَوْلى عُمَر *!بجَاوِيّاً ) ، وهو جِنْسٌ مِن السُّودانِ ، أَو أَرضٌ بها السُّودانُ .
( ووَهِمَ الجَوْهرِيُّ ) حيثُ قالَ : *!بَجَاءُ : قَبيلَةٌ ، *!والبَجاوِيَّاتُ مِن النُّوقِ مَنْسوبَةٌ إليها .
ونَقَلَ ابنُ بَرِّي عن الرَّبَعِيِّ : *!البَجاوِيَّاتُ مَنْسوبَةٌ إلى *!بَجاوَةَ قَببلَةٌ ، قالَ : وذَكَرَ القَزَّازُ بُجاوَةَ *!وبِجاوَةَ ، بالضمِّ وبالكسْرِ ، ولم يَذْكرِ الفتْحَ .
ويقالُ : إنَّ الجَوْهرِيَّ وَهِمَ في أُمُورٍ ثلاثٍ : الأَوَّل : بَجاءُ بالفَتْحِ ، وإنَّما هي بِجُاوَةُ ، بالضمِّ أَو بالكسْرِ .
وأَغْفَلَ
المصنِّفُ الكَسْرَ وهو مُسْتَدركٌ عليه .
والثاني : جَعَلها قَبيلَةً وهي أَرضٌ ، وهذا سَهْل فإنَّ القَبيلَةَ قد تُسَمَّى باسم الأرضِ .
والثالثُ : نسبة النُّوق إلى بُجاء ، وإنَّما هي إلى الأرضِ أو إلى القَبيلَةِ ، وهي *!بجاوَةُ .
( *!وبِجايَةُ ، بالكسْرِ ) :
هذا والذي بَعْده يائِيٌّ ، فكانَ يَنْبَغِي أَن يُشِيرَ عليه بحرْفِ الياءِ بالأَحْمر على عادَتَهِ .
( د بالمَغْرِبِ ) بَيْنه وبينَ إفريقِيَة ، وأَوَّل مَنِ اخْتَطَّه الناصِرُ بنُ علناس بنِ حماد بنِ زيري بنِ مناذٍ في حُدُودِ سَنَة 457 ، بَيْنه وبينَ جَزائِرِ مَرْغَنَّاي أَرْبَعَةُ أَيامٍ ، وهو على ساحِلِ البَحْرِ ، وكانَ قَديماً مينا فقط ، ثم بُنِيَتِ المَدينَةُ وهي في لحفِ جَبلٍ شاهِقٍ ، وفي قبْلَتِها جِبالٌ كانتْ قاعِدَةَ مُلْكِ بَني حمَّادٍ وتُسَمَّى الناصِرِيَّة أَيْضاً باسمِ بانِيها .
( *!وبُجَيَّةُ ، كسُمَيَّةَ ) : امْرَأَةٌ ( رَوَتْ عن شَيْبَةَ الحَجَبِيِّ ، وعنها ثابتٌ الثُّماليُّ ) ؛ قالَهُ الذَّهبيُّ .
قالَ الحافِظُ : حَديثُها في مُعجمِ الطّبراني ، وضَبَطَها ابنُ مَنْدَة في تارِيخِ النِّساءِ هكذا .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!بِجاوَةُ ، بالكسْرِ : لُغَةٌ في الضمِّ .
*!وِبِجا، بالكسْر مَقْصوراً : اسمٌ للداهِيَةِ ؛ عاميَّةٌ .

##### Türkçe

: ( Ve ( **بُجاوَةُ** , **زُغاوَةَ** gibi: **أَرْضُ النُّوبةِ**; ondan **النُّوقُ البُجاوِيَّاتُ** ) , ve o, semiz develerdir; onların üzerinde, at üzerinde kovalanıldığı gibi kovalarlar; ve **الطِّرمَّاح**’ın şiirinde gelmiştir:
**بُجاوِيَّة** bir **مَثْبِرٍ** etrafında dönmedi
ve **ضَبُّ آفِن** onun sütünü eksiltmedi. Ve hadiste: ( **كانَ أَسْلَمُ مَوْلى عُمَر بجَاوِيّاً** ) , ve o, Sudanlılardan bir cinstir; yahut içinde Sudanlıların bulunduğu bir topraktır.

( Ve **الجَوْهرِيُّ** yanıldı ) şu yerde ki dedi: **بَجَاءُ**: bir kabile; ve develerden **البَجاوِيَّاتُ** ona nispet edilmiştir.

Ve İbn Berrî, **الرَّبَعِيِّ**’den nakletti: **البَجاوِيَّاتُ** **بَجاوَةَ**’ye nispet edilmiştir; (o) bir kabiledir; dedi ki: ve **القَزَّازُ** **بُجاوَةَ** ve **بِجاوَةَ**’yi, damme ile ve kesre ile zikretti; fethayı zikretmedi.

Ve denilir ki: **الجَوْهرِيَّ** üç hususta yanıldı: birincisi: **بَجاءُ** fetha iledir; hâlbuki o ancak **بِجُاوَةُ**’dir, damme ile yahut kesre ile.

Ve musannif kesreyi ihmal etti; o, ona karşı istidrâk edilmiştir.

Ve ikincisi: onu kabile yaptı; hâlbuki o bir topraktır; ve bu kolaydır; çünkü kabile, toprağın adıyla adlandırılabilir.

Ve üçüncüsü: develerin **بُجاء**’a nispeti; hâlbuki o, toprağa yahut kabileye nispet iledir; ve o **بجاوَةُ**’dir.

( **وبِجايَةُ** , kesre ile ):
Bu ve bundan sonrası yâ’lıdır; öyleyse âdeti üzere **حَرْفِ الياءِ** ile kırmızıyla ona işaret etmesi gerekirdi.

( Mağrib’de ) onunla İfrîkıyye arasında; ve onu ilk planlayıp kuran, 457 senesi hudutlarında, **الناصرُ بنُ علناس بنِ حماد بنِ زيري بنِ مناذٍ**’dır; onunla **جَزائِرِ مَرْغَنَّاي** arasında dört gündür; ve o deniz sahilindedir; ve eskiden yalnız bir limandı; sonra şehir inşa edildi; ve o, yüksek bir dağın eteğindedir; ve kıblesinde, Benî Hammâd’ın mülkünün kaidesi olan dağlar vardır; ve onu, banisinin adıyla **الناصِرِيَّة** diye de adlandırırlar.

( **وبُجَيَّةُ** , **سُمَيَّةَ** gibi ): bir kadın ( **رَوَتْ عن شَيْبَةَ الحَجَبِيِّ ، وعنها ثابتٌ الثُّماليُّ** ); bunu **الذَّهبيُّ** söyledi.

Hâfız dedi ki: onun hadisi **مُعجمِ الطّبراني**’dedir; ve İbn Mende onu **تارِيخِ النِّساءِ**’da böyle ضبط etti.

Ve ona istidrâk olunan şeylerdendir:
**بِجاوَةُ** , kesre ile: dammede bir lugattır.
**وِبِجا** , kesre ile, maksûr olarak: dâhiye için bir isimdir; avâmîdir.
