# بحت (ب-ح-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AD%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ح - ت
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AA/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والتاء والباء معهما
ب ح ت مستعمل فقط
بحت:
خَمْرٌ بَحْت، وخُمورٌ بَحْتة، وللتَّذكير بَحْتٌ لا يُثَنّى ولا يُجْمَع ولا يُصَغَّر. والبَحْتُ: الشيء الخالص معهما

##### Türkçe

حâ, tâ ve bâ ile birlikte olan bâb

**ب ح ت** yalnızca kullanılmıştır.

**بحت**:
**خَمْرٌ بَحْت**; ve **خُمورٌ بَحْتة**. Müzekker için **بَحْتٌ**; tesniye edilmez, cem‘ edilmez ve tasğîr edilmez. Ve **البَحْتُ**: ikisiyle birlikte hâlis şey.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AA/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

البَحْت: الصِرْفُ. وشراب بَحْتٌ، أي غير ممزوج. وخُبْز بحت، أي ليس معه غيره. وعربي بحتٌ، أي مَحْضٌ. وكذلك المُؤَنَّثُ والاثنان والجمع. وإن شئت قلت امرأة عربية بَحْتَةٌ، وثنّيت وجمعت. وقد بَحُتَ الشيءُ بالضم، أي صار بحْتاً. وباحَتَهُ الوُدَّ، أي خالَصَهُ.

##### Türkçe

**البَحْت**: sırf olan. Ve içki **بَحْتٌ**, yani karıştırılmamış. Ve ekmek **بحت**, yani onunla birlikte ondan başka (bir şey) yoktur. Ve Arap (kimse) **بحتٌ**, yani katıksız. Yine bunun gibi müennes, ikisi ve çoğul. Ve istersen “Arap kadın **بَحْتَةٌ**” dersin; ikileştirir ve çoğullaştırırsın. Ve şey **بَحُتَ** (damme ile), yani **بحْتاً** oldu. Ve ona sevgiyi **باحَتَهُ**, yani onu (sevgi bakımından) hâlis kıldı.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ت ب
بحت
أهملت وجوه هذا الباب غير بحتِ .
بحت : قال الليث : البَحْتُ : الشيء الخالص ، خَمْرٌ بَحْتٌ وخُمُورٌ بَحْتَةٌ ، والتذكير بَحْتٌ ، ولا يجمع بَحْتٌ ولا يصغر ولا يُثنَّى .
أبو عُبَيد : عربيٌّ بَحْتٌ وعربية بَحْتَةٌ كقولك ويقال : بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ أي شديد .
ويقال : باحَتَ فلان القِتال إذا صَدَق القِتال وجَدَّ فيه ، وقيل : البَرَاكَاءُ : مُبَاحَتَةُ القتال .
وحِبْتُون : اسم جبل بناحية المَوْصِل .

##### Türkçe

ح ت ب
**بحت**
Bu babın **بحت**’tan başka vecihleri ihmal edilmiştir.

**بحت**: Leys dedi: **البَحْتُ**: hâlis şeydir; **خَمْرٌ بَحْتٌ** ve **خُمُورٌ بَحْتَةٌ**; müzekkeri **بَحْتٌ**’tur; **بَحْتٌ** cem‘ edilmez, tasğîr edilmez ve tesniye edilmez.

Ebû Ubeyd: **عربيٌّ بَحْتٌ** ve **عربية بَحْتَةٌ**; senin “ve denilir” sözün gibi: **بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ**; yani şiddetli.

Ve denilir: **باحَتَ** falan **القِتال**’ı; **القِتال**’ı doğru yaptı ve onda ciddî oldu(ysa). Ve denildi: **البَرَاكَاءُ**: **مُبَاحَتَةُ القتال**’dır.

**وحِبْتُون**: **المَوْصِل** nahiyesinde bir dağın adıdır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AA/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الباء والحاء وما معهما في الثلاثي)
(بحر) الباء والحاء والراء. قال الخليل سمِّي البَحر بحراً لاستبحارِه وهو انبساطُه وسَعَتُه. واستبحر* فلانٌ في العلم، وتبَحَّر الرّاعي في رِعْيٍ كثير. قال أميّة([1]):
انعِقْ بِضَانِكَ في بَقْلٍ تَبَحَّرُهُ *** بَيْنَ الأباطِح واحبِسْها بِجِلْدَانِ([2])وتبحَّر فلانٌ في المال. ورجلٌ بَحْرٌ، إذا كان سخيّاً، سمَّوْه لفَيضِ كفِّه بالعطاءِ كما يَفيض البحر. قال العامريّ: أبحرَ القومُ إذا ركبوا البحر، وأبَرُّوا أخَذُوا في البَرّ. قال أبو زيد: بَحِرَتِ الإبلُ أكلَتْ شَجَر البَحر. وبحِرَ الرّجُلُ سبَح في البَحرِ فانقطعت سِبَاحَتُه. ويقال للماء إذا غلُظ بعد عُذُوبةٍ استبحَرَ وماءٌ بَحْرٌ أي مِلْح. قال:
وقد عادَ ماءُ الأرضِ بَحْراً فزادني *** على مَرَضي أنْ أبْحَرَ المشرَبُ العذبُ ([3])قال: والأنهار كلُّها بِحارٌ. قال الفرّاء: البَحْرة الرَّوضة. وقال الأمويّ: البَحرة البلدة. ويقال هذه بَحْرَتُنا قال بعضهم: البَحْرة الفَجْوة من الأرض تتسع. قال النمْرُ بنُ تَولَب:
وكأنّها دَقَرَى تَخَيَّلُ، نَبْتُها *** أُنُفٌ، يَغُمُّ الضَّالَ نَبْتُ بِحَارِها([4])والأصل الثاني داءٌ، يقال بَحِرَتِ الغَنَمُ وأبحروها إذا أكلَتْ عُشْبَاً عليه نَدىً فبَحِرَتْ عنه، وذلك أن تخمص بُطونُها وتُهْلَسَ أجسامُها([5]). قال الشيباني: بَحِرَت الإبلُ إذا أكلت النَّشْر([6])، فتخرج من بطونها ([7]) دَوَابٌّ كأنَّها حَيّات. قال الضّبّيُّ: البَحَر في الغَنَم بمنزلة السُّهامِ في الإبل، ولا يكون في الإبل بَحَرٌ ولا في الغنم سُهام.
قال ابنُ الأعرابيّ: رجل بَحِرٌ إذا أصابه سُلالٌ. قال:
* وغِلْمَتي مِنْهُمْ سَحِيرٌ وبَحِرْ([8]) *
قال الزياديّ: البحر اصفرارُ اللَّوْن. والسَّحِير الذي يشتكي سَحْرَه.
فإن قال قائل: فأين هذا من الأصل الذي ذكرتموه في الاتّساع والانبساط؟ قيل له: كلُّه محمولٌ على البحر؛ لأنّ ماء البحر لا يُشْرَبُ، فإن شُرِبَ أوْرَثَ داءً. كذلك كل ماءٍ ملحٍ وإن لم يكن ماءَ بَحْرٍ.
ومن هذا الباب الرّجل الباحِر، وهو الأحمق، وذلك أنّه يتّسع بجهله فيما لا يتسع فيه العاقل. ومن هذا الباب بَحَرْتُ الناقَةَ بَحْراً، وهو شقُّ أُذُنها، وهي البَحِيرة، وكانت العرب تفعل ذلك بها إذا نُتِجَتْ عشرةَ أبطُنٍ، فلا تُركب ولا يُنْتفَعُ بظهرها، فنهاهم الله تعالى عن ذلك، وقال: ﴿مَا جَعَلَ اللهُ مِنْ بَحِيرَةٍ﴾ [المائدة 103]. وأمّا الدّمُ الباحر والبَحْرانيُّ فقال قوم: هو الشّديد الحُمْرَةِ. والأصحُّ في ذلك قولُ عبد الله بن مسلم([9]): أنّ الدّمَ البَحْرانيَّ منسوبٌ إلى البَحْر. قال: والبَحْرُ عُمْق الرَّحِم، فقد عاد الأمر إلى الباب الأوّل. وقال الخليل: رجُل بَحْرَانيّ منسوبٌ إلى البَحْرَيْن، وقالوا بحرانيٌّ فرقاً بينه وبين المنسوب إلى البحر. ومن هذا الباب قولهم: "لَقِيتُهُ صحْرَةَ بحْرَةَ([10])" أي مُشَافَهَةً. وأما قولُ ذي الرُّمّة:
بأرضٍ هِجانِ التُّرْبِ وَسْمِيّة *** الثَّرَى عَذَاةٍ نأَتْ عنْها الملوحةُ والبَحْرُ([11])فإنه يعني كلَّ ماءٍ مِلْحٍ. والبَحْر هو الريف.
(بحن) الباء والحاء والنون أصلٌ واحدٌ يدلُّ على الضِّخَم، يقال جُلةٌ بَحْوَنةٌ، أي ضَخْمة. وقال الأصمعي: يقول العربُ للغَرْبِ إذا كان عظيماً كثير الأَخْذِ: إنّه لَبَحْوَن، على مثال جَدْوَل.
(بحت) الباء والحاء والتاء، يدلُّ على خُلوص الشيء وألاّ يخلِطَه غيرُه. قال الخليل: البَحْت الشيء الخالص، ومِسْك بَحْت. ولا يصغّر ولا يثنّى. قال العامريّ: باحَتَني الأمرَ، أي جاهَرَني به وبيَّنَهُ ولم يُخْفِهِ عليّ. قال الأصمعيّ:
باحَتَ فلانٌ دابّتَه بالضَّرِيعِ وغيره من النَّبت، أي أطعمَها إيّاه بَحْتاً. وقال مالك بن عوف:
ألا مَنَعَتْ ثُمَالَةُ بطنَ وَجٍّ *** بجُرْدٍ لم تُبَاحَتْ بالضَّريعِ([12])أي لم تُطعم الضّريعَ بَحْتاً لا يخلِطه [غيره([13])]. ويقال ظُلْمٌ بَحْتٌ أي لا يشُوبُه شيءٌ. وبردٌ بَحْتٌ ومَحْتٌ أي صادق، وحُبٌّ بَحْتٌ مثله. وعربيٌّ بحتٌ ومَحْضٌ وقَلْبٌ. وكذلك الجَمْعُ على لفظ الواحد.
(بحث) الباء والحاء والثاء أصلٌ واحد، يدلُّ على إثارة الشيء. قال الخليل: البحث طلبك شيئاً في التُّراب. والبحث أن تسأل عن شيء وتستخبر. تقول استَبْحِثْ عن هذا الأمر، وأنا أستَبْحِثُ عنه. وبحثْتُ عن فلانٍ بحثاً، وأنا أبحث عنه. والعرب تقول:"كالباحثِ* عَنْ مُدْية"، يُضْرَبُ لمن يكون حَتْفُه بيده. وأصله في الثَّوْر تُدْفَن له المُدْيةُ في التُّرابِ فيستثيرُها وهو لا يعلَم فتذبحه، قال:
ولا تَكُ كالثَّوْرِ الذي دُفِنَتْ له *** حديدةُ حَتْفٍ ثمَّ ظلَّ يُثِيرُها([14])قال: والبحث لا يكون إلاّ باليد. وهو بالرِّجْل الفَحْص([15]). قال الشَّيبانيّ: البَحُوث من الإبل: [التي] إذا سارت بحثت التُّرابَ بيدها أُخُراً أُخُراً، ترمي به وراءَها. قال:
* يَبْحَثْنَ بَحْثاً كمُضِلاَّتِ الخَدَمْ *
ويقال بَحثَ عن الخبر، أي طلب عِلْمَه. الدُّرَيديّ: يقال: "تركتُه بمَبَاحِثِ البقَر" أي بحيث لا يُدْرَى أين هُو([16]). قال أبو زيد: الباحِثاء، على وزن القاصعاء ترابٌ يجمعه اليربوع، ويُجْمَعُ باحِثَاوَاتٍ.
 --------------ــ
([1]) هو أمية بن الأسكر، كما في معجم البلدان (3: 122).
([2]) جلدان، بالكسر، وبعد اللام دال مهملة أو ذال: موضع. وفي الأصل: "في الأباطح" تحريف. وفي معجم البلدان:
وانعق بضأنك في أرض تطيف بها  *** بين الأصافر وانتجها بجلذان
 ([3]) البيت لنصيب، كما في المجمل، واللسان (5: 103).
([4]) البيت في اللسان (بحر، دقر). والدقرى: الروضة الخضراء الناعمة. تخيل: تتلون بالنور.
([5]) يقال هلسه المرض يهلسه: هزله. وفي الأصل: "تلهس"، محرفة.
([6]) النشر: الكلأ يهيج أعلاه وأسفله ندى أخضر.
([7]) في الأصل: "في بطونها" .
([8]) البيت للعجاج كما في اللسان (سحر، هجر) وليس في ديوانه ولا ملحقات ديوانه. وبعده في اللسان (بحر، سحر، هجر): * وآبق من جذب دلويها هجر *
([9]) هو عبد الله بن مسلم بن قتيبة الدينوري، صاحب أدب الكاتب.
([10]) في اللسان (6: 114): "قيل لم يجريا لأنهما اسمان جعلا اسماً واحداً". يريد لم يصرفا للتركيب.
([11]) هجان الترب: بيضاء التراب. وفي الأصل: "هيجان". والعذاة، بفتح العين: الطيبة التربة. وفي الأصل "غداة". والبيت في ديوان ذي الرمة 211.
([12]) ثمالة: القبيلة المعروفة. وفي الأصل: "ثماكة".
([13]) تكملة يقتضيها القول.
([14]) البيت لأبي ذؤيب الهذلي في ديوانه 158 وحماسة البحتري 286 حيث أورد ثمانية أشعار في هذا المعنى. وانظر الحيوان (5: 470) .
([15]) في الأصل: "وهو بالرجل الرجل".
([16]) الجمهرة (1: 200) واللسان (2: 419).

ـ ( باب الباء والخاء وما يثلثهما)
(بخد) باب الباء والخاء والدال. ليس في هذا الباب إلاّ كلمةٌ واحدة بدخيل([1]) ولا يقاس عليها. قالوا: امرأةٌ بخَنْدَاة، أي ثقيلة الأوراك.
(بخر) الباء والخاء والراء أصلٌ واحد، وهي رائحةٌ أو ريحٌ تثُور. من ذلك البُخار، ومنه البَخُور بفتح الباء، وكان ثعلبٌ يقول: على وزن فَعُول مثل البَرُود والوَجُور. فأمّا قولهم للسحائب التي تأتي قُبُلَ الصّيف بناتُ بَخْر فليس من الباب، وذلك أنّ هذه الباء مبدَلة من ميم، والأصل مَخْرٌ. وقد ذُكِرَ قياسُه في بابه بشواهِدِه.
(بخس) الباء والخاء والسين أصلٌ واحد، وهو النَّقْصُ. قال الله تعالى: ﴿وشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ﴾ [يوسف 20]، أي نَقْص. ومن هذا الباب قولهم في المُخّ: بَخَّسَ تَبخيساً، إذا صار في السُّلامى والعَين، وذلك حتى نُقصانه وذهابه من سائر البدن. وقال شاعر([2]):
لا يَشْتَكِين عَمَلاً ما أنْقَيْن *** ما دام مُخٌّ في سُلامَى أوْ عَيْنْ
(بخص) الباء والخاء والصاد كلمةٌ واحدةٌ، وهي لحمةٌ خاصة([3]): يقال لِلَحمة العين بَخَصَة. وبخصت الرّجُل إذا ضربتَ منْهُ [ذلك([4])]. والبَخَصَة لحمُ باطن خُفِّ البعير. وبَخَصُ اليدِ لحمُ أصول الأصابع ممَّا يلي الراحة.
(بخع) الباء والخاء والعين أصلٌ واحد، وهو القتل وما داناه من إذلالٍ وقهر.
قال الخليل: بخَع الرّجلُ نفسَه إذا قتلَها غَيْظاً من شدّة الوَجْد. قال ذُو الرّمّة([5]):
ألاَ أَيُّهَذَا الباخِعُ الوجْدُ نفسَه *** لشيءٍ نَحَتْهُ عن يَدَيْهِ المقَادِرُ([6])ومنه قوله تعالى: ﴿فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ على آثَارِهِمْ﴾ [الكهف 6]. قال أبو علي الأصفهانيّ فيما حدثنا به أبو الفضل محمد بن العميد، عن أبي بكر الخيّاط عنه قال: قال الضبّيّ: بَخَعْتُ الذَّبيحةَ إذا قطعتَ عظْمَ رقَبتها، فهي مبخوعة، ونَخَعتُها دون ذلك، لأنَّ النخاعَ الخيطُ الأبيضُ الذي يجري في الرقبة وفَقَارِ الظهر، والبِخاع([7])، بالباء: العِرْق الذي في الصُّلب. قال أبو عُبيدٍ: بخعْتُ له نفسي ونُصْحي، أي جَهَدْتُ([8]). وأرضٌ مَبْخُوعة([9])، إذا بُلِغَ مجهودُها بالزَّرع. وبَخَعَ لي بحقِّي إذا أقرَّ.
(بخق) الباء والخاء والقاف أصلٌ واحد وكلمة واحدة، يقال بَخَقْتُ عينَه إذ ضربتَها حتى تَعُورَها([10]). قال رؤبة:
* ومَا بعَينَيْه عَوَاوِيرُ البَخَقْ([11]) *
(بخل) الباء والخاء واللام كلمة واحدة، وهي : البُخْل والبَخَلُ. ورجلٌ بخيلٌ وباخلٌ. فإذا كان ذلك شأنَه فهو بخَّالٌ. قال رؤبة:
* فَذاكَ بَخَّالٌ أَرُوزُ الأَرْزِ([12]) *
(بخو) الباء والخاء والواو، كلمةٌ واحدةٌ لا يُقاسُ عليها. قال ابنُ دريد: البَخْو الرُّطَب الردِيّ، يقال رُطَبَةٌ بَخْوَةٌ.
(بخت) الباء والخاء والتاء كلمةٌ ذكرها ابنُ دريدٍ، زعم أنّ البُخْت من الجمال عربيّة صحيحة، [وأنشد]:
* لبنَ البُخْتِ في قِصاع الخَلَنْجِ([13]) *
 --------------ـــ
([1]) كذا وردت هذه الكلمة، ولعلها مقحمة.
([2]) هو الراجز أبو ميمون النضر بن سلمة، كما في اللسان (نقا). والرجز في صفة خيل، وقبله:
* بنات وطاء على خد الليل *
وهذا ما يسمى في علم العروض بالإجازة في تسمية الخليل، وبالإكفاء في قول أبي زيد. انظر اللسان (7: 195).
([3]) في الأصل: "خالصة".
([4]) هذه التكملة من المجمل لابن فارس.
([5]) ديوانه ص251 واللسان (بخع).
([6]) كلمة "الوجد" ساقطة من الأصل، وإثباتها من اللسان والديوان. وفي اللسان: "عن يديك" على الخطاب.
([7]) في اللسان (بخع): "قال ابن الأثير: هكذا ذكره في الكشاف، وفي كتاب الفائق في غريب الحديث. ولم أجده لغيره. قال: وطالما بحثت عنه في كتب اللغة والطب والتشريح فلم أجد البخاع بالباء مذكوراً في شيء منها". قلت: وما هنا يؤيد مارواه الزمخشري المتوفى سنة 538. ووفاة ابن فارس 395. وقد ضبط البخاع في الأصل واللسان والفائق بكسر الباء ضبط قلم.
([8]) في اللسان: "أي جهدتها".
([9]) في الأصل: "بخوغة". وفي اللسان: "يقال بخعت الأرض بالزراعة أبخعها، إذا نهكتها".
([10]) يقال عار عينه يعورها، وعورها يعورها تعويرا.
([11]) ديوان رؤبة 107 واللسان (بخق). وقبله: *كسر من عينيه تقويم الفوق*
([12]) ديوان رؤبة 65 واللسان (أرز، بخل) وقد سبق في مادة (أرز 78) بدون نسبة .
([13]) في الأصل: "الخلخ"، صوابه من اللسان (خلنج): والبيت لابن قيس الرقيات كما في ملحقات ديوانه 283 واللسان (خلنج). وصدره:
* ملك يطعم الطعام ويسقي *
          والبيت في الجمهرة(1: 193) بدون نسبة في الأصل.
ـ

##### Türkçe

(بâb **الباء** ve **الحاء** ve onlarla birlikte olanın üçlüde)
(**بحر**) **الباء** ve **الحاء** ve **الراء**. **الخليل** dedi: **البَحر** ona **بحراً** diye adlandırıldı, onun **استبحارِه** sebebiyle; o da onun yayılması ve genişliği ve vüs‘atidir. Ve falan kimse ilimde **استبحر** etti; ve çoban çok otlatmada **تبَحَّر** etti. **أميّة** dedi([1]):
Sürünü, onun **تَبَحَّرُهُ** ettiği bir ottaki yeşilliğe sür; *** **الأباطِح** arasında; ve onları **بِجِلْدَانِ**’da alıkoy([2])
Ve falan kimse malda **تبحَّر** etti. Ve bir adam **بَحْرٌ**dur; cömert olduğu zaman; onu, denizin taştığı gibi, bağışla avucunun taşması sebebiyle adlandırdılar. **العامريّ** dedi: Kavim **أبحرَ** etti; denize bindikleri zaman; ve **أبَرُّوا**; karaya girdiler. **أبو زيد** dedi: Develer **بَحِرَتِ**; **البَحر** ağacını yediler. Ve adam **بحِرَ**; denizde yüzdü de yüzmesi kesildi. Ve suya, bir tatlılıktan sonra koyulaştığı zaman, **استبحَرَ** denir; ve **ماءٌ بَحْرٌ**: yani tuzlu. Dedi:
Yerin suyu **بَحْراً** oldu da beni artırdı *** hastalığım üzerine: tatlı içeceğin **أبْحَرَ** etmesi([3])
Dedi: Nehirlerin hepsi **بِحارٌ**dır. **الفرّاء** dedi: **البَحْرة** çayırlıktır. **الأمويّ** dedi: **البَحرة** beldedir. Ve “bu bizim **بَحْرَتُنا**” denir. Bazıları dedi: **البَحْرة** yerden bir boşluktur; genişler. **النمْرُ بنُ تَولَب** dedi:
Sanki o, hayal eden bir **دَقَرَى**dır; bitkisi *** **أُنُفٌ**dur; onun **بِحَارِها** bitkisi şaşkını boğar([4])
Ve ikinci asıl bir hastalıktır; denir: Koyunlar **بَحِرَتِ** ve onları **أبحروها**; üzerinde çiy bulunan bir ot yedikleri zaman; ondan dolayı **بَحِرَتْ**; bu da, karınlarının içe çekilmesi ve bedenlerinin zayıflaması([5])dır. **الشيباني** dedi: Develer **بَحِرَت**; **النَّشْر**([6]) yedikleri zaman; böylece karınlarından([7]) sanki yılanlar gibi olan canlılar çıkar. **الضّبّيُّ** dedi: Koyunda **البَحَر**, devede **السُّهامِ** mesabesindedir; ve devede **بَحَرٌ** olmaz, koyunda da **سُهام** olmaz.
**ابنُ الأعرابيّ** dedi: Adam **بَحِرٌ**dur; ona **سُلالٌ** isabet ettiği zaman. Dedi:
* Ve oğlanlarım onlardan **سَحِيرٌ** ve **بَحِرْ**’dir([8]) *
**الزياديّ** dedi: **البحر** renk sararmasıdır. Ve **السَّحِير**: **سَحْرَه**’inden şikâyet eden kimsedir.
Eğer bir söyleyen derse: “Bu, sizin genişlik ve yayılmada zikrettiğiniz asıldan nerededir?” Ona denir: Hepsi denize hamledilmiştir; çünkü deniz suyu içilmez; eğer içilirse hastalık miras bırakır. Aynı şekilde her tuzlu su; deniz suyu olmasa bile.
Ve bu bâbdandır: **الرّجل الباحِر**; o ahmaktır; çünkü o, akıllının genişlemediği şeyde cehliyle genişler. Ve bu bâbdandır: **بَحَرْتُ الناقَةَ بَحْراً**; o, onun kulağını yarmaktır; o da **البَحِيرة**dir. Araplar, ondan on karın doğurduğu zaman onunla bunu yaparlardı; artık binilmez ve sırtından faydalanılmaz; Allah Teâlâ onları bundan nehyetti ve dedi: ﴿مَا جَعَلَ اللهُ مِنْ بَحِيرَةٍ﴾ [المائدة 103]. **الدّمُ الباحر** ve **البَحْرانيُّ** ise; bir kavim dedi: O, şiddetli kırmızıdır. Ve bunda daha sahih olan, **عبد الله بن مسلم**([9])’in sözüdür: **الدّمَ البَحْرانيَّ** **البَحْر**’e nisbetlidir. Dedi: Ve **البَحْرُ** rahmin derinliğidir; böylece iş birinci bâba dönmüştür. **الخليل** dedi: **رجُل بَحْرَانيّ** **البَحْرَيْن**’e nisbetlidir; ve “**بحرانيّ**” dediler; onu denize nisbet edilenden ayırmak için. Ve bu bâbdandır onların sözü: “**لَقِيتُهُ صحْرَةَ بحْرَةَ**([10])” yani yüz yüze. Ve أما **ذي الرُّمّة**’nin sözü:
Beyaz topraklı bir yerde ve yağmurlu; *** hoş toprak; ondan tuzluluk ve **البَحْرُ** uzaklaştı([11])
O, her tuzlu suyu kasteder. Ve **البَحْر** kırsaldır.

(**بحن**) **الباء** ve **الحاء** ve **النون** tek bir asıldır; iriliğe delâlet eder. Denir: **جُلةٌ بَحْوَنةٌ**; yani iri. **الأصمعي** dedi: Araplar, büyük ve çok alan olduğu zaman kovaya derler: “O, elbette **لَبَحْوَن**’dur”; **جَدْوَل** vezni üzere.

(**بحت**) **الباء** ve **الحاء** ve **التاء**; bir şeyin hâlisliğine ve onu başkasının karıştırmamasına delâlet eder. **الخليل** dedi: **البَحْت** hâlis şeydir; ve **مِسْك بَحْت**. Küçültülmez ve ikilenmez. **العامريّ** dedi: **باحَتَني** işi; yani onunla bana açıktan söyledi ve onu beyan etti ve onu benden gizlemedi. **الأصمعيّ** dedi:
Falan kimse, hayvanını **بالضَّرِيعِ** ve bitkiden başkasıyla **باحَتَ** etti; yani onu ona **بَحْتاً** yedirdi. **مالك بن عوف** dedi:
**ثُمَالَةُ** **بطنَ وَجٍّ**’i engellemedi mi *** **بجُرْدٍ** ile; **بالضَّريعِ** ile **تُبَاحَتْ** edilmemiş([12])
Yani **الضّريعَ**’ı **بَحْتاً** yedirmemiş; onu [başkası([13])] karıştırmaz. Ve denir: **ظُلْمٌ بَحْتٌ**; yani ona hiçbir şey karışmaz. Ve **بردٌ بَحْتٌ** ve **مَحْتٌ**; yani saf. Ve **حُبٌّ بَحْتٌ**; onun gibidir. Ve **عربيٌّ بحتٌ** ve **مَحْضٌ** ve **قَلْبٌ**. Ve cem‘ de tekilin lafzı üzeredir.

(**بحث**) **الباء** ve **الحاء** ve **الثاء** tek bir asıldır; bir şeyi kımıldatmaya delâlet eder. **الخليل** dedi: **البحث** toprağın içinde bir şeyi aramandır. Ve **البحث** bir şey hakkında sorman ve haber almaya çalışmandır. Dersin: “Bu iş hakkında **استَبْحِثْ** et”; ve ben onun hakkında **أستَبْحِثُ** ederim. Ve falan hakkında **بحثْتُ**; bir **بحثاً**; ve ben onun hakkında **أبحث** ederim. Ve Araplar derler: “**كالباحثِ عَنْ مُدْية**”; kendi eliyle helâkı olan kimse için darb-ı mesel yapılır. Aslı öküzdedir: Ona **المُدْيةُ** toprağa gömülür; o da onu kımıldatır, o ise bilmez; böylece onu boğazlar. Dedi:
Kendisi için gömülmüş olan öküz gibi olma *** helâk demiri; sonra onu kımıldatıp durdu([14])
Dedi: **البحث** ancak elle olur. Ayakla olanı **الفَحْص**([15])tır. **الشَّيبانيّ** dedi: Develerden **البَحُوث**: yürüdüğü zaman toprağı eliyle, arka arka, kazar; onu arkasına atar. Dedi:
* **يَبْحَثْنَ بَحْثاً** hizmetçilerin şaşırtanları gibi *
Ve denir: Haber hakkında **بَحثَ**; yani onun bilgisini istedi. **الدُّرَيديّ**: Denir: “Onu **بمَبَاحِثِ البقَر** ile bıraktım”; yani nerede olduğu bilinmez halde([16]). **أبو زيد** dedi: **الباحِثاء**; **القاصعاء** vezni üzere; yer sincabının topladığı topraktır; ve **باحِثَاوَاتٍ** olarak cem‘ edilir.

ـ ( **باب الباء والخاء وما يثلثهما** )
(**بخد**) **باب الباء والخاء والدال**. Bu bapta, ancak bir tek kelime vardır; yabancı alıntıdır([1]) ve ona kıyas edilmez. Dediler ki: “Kadın **بخَنْدَاة**”, yani kalçaları ağır (olan).

(**بخر**) **الباء والخاء والراء** tek bir asıldır; o da bir kokudur yahut kabaran bir rüzgârdır. Bundan **البُخار**; ondan da **البَخُور** (bâ’nın fethiyle) (gelir). Sa‘leb şöyle derdi: **فَعُول** vezninde; **البَرُود** ve **الوَجُور** gibi. Ama yazdan önce gelen bulutlara “**بناتُ بَخْر**” demeleri babtan değildir; çünkü bu bâ, mîm’den بدل edilmiştir; asıl **مَخْرٌ**’dur. Onun kıyası, şahitleriyle birlikte kendi babında zikredilmiştir.

(**بخس**) **الباء والخاء والسين** tek bir asıldır; o da eksiltmedir. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿**وشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ**﴾ [Yûsuf 20], yani eksik. Bu babdandır: ilikte “**بَخَّسَ تَبخيساً**” demeleri; **السُّلامى** ve **العَين**’de olduğu vakit; bu, onun eksilmesi ve bedenin geri kalanından gidip yok olması sebebiyledir. Bir şair([2]) dedi ki:
لا يَشْتَكِين عَمَلاً ما أنْقَيْن *** ما دام مُخٌّ في سُلامَى أوْ عَيْنْ

(**بخص**) **الباء والخاء والصاد** tek bir kelimedir; o da özel bir et parçasıdır([3]): gözün etine **بَخَصَة** denir. “Adamı **بخصتُ**” (dersin), ondan [şunu([4])] vurduğun zaman. **البَخَصَة**: devenin tırnağının iç tarafının etidir. **بَخَصُ اليدِ**: avuca bitişik olan tarafta, parmak köklerinin etidir.

(**بخع**) **الباء والخاء والعين** tek bir asıldır; o da öldürme ve ona yakın olan zillete düşürme ve kahretmedir.
Halîl dedi ki: Adam, şiddetli kederden ötürü öfkeyle onu öldürdüğü zaman “**بخَع** الرجلُ نفسَه**” (denir). Zû’r-Rumme([5]) dedi ki:
ألاَ أَيُّهَذَا الباخِعُ الوجْدُ نفسَه *** لشيءٍ نَحَتْهُ عن يَدَيْهِ المقَادِرُ([6])
Bundan, Allah Teâlâ’nın sözü: ﴿**فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ على آثَارِهِمْ**﴾ [Kehf 6]. Ebû Ali el-İsfahânî, bize Ebû’l-Fazl Muhammed b. el-‘Amîd’in, onun da Ebû Bekr el-Hayyât’ın ondan rivayet ettiği şeyde dedi ki: ed-Dabbî dedi ki: “Boynunun kemiğini kestiğin zaman ‘**بَخَعْتُ الذَّبيحةَ**’ (dersin); o, **مبخوعة**’dır. Ondan aşağısında ise ‘**نَخَعتُها**’ (derim); çünkü **النخاع** boyunda ve sırt omurlarında akan beyaz ipliktir; **البِخاع**([7]) ise, bâ ile: beldeki damardır.” Ebû ‘Ubeyd dedi ki: “Ona nefsimi ve nasihatimi **بخعْتُ**; yani gayret ettim([8]).” Ve “**أرضٌ مَبْخُوعة**([9])”: ekinle onun gücü sonuna kadar tüketildiği zaman. Ve “Hakkım konusunda bana **بَخَعَ**”: ikrar ettiği zaman.

(**بخق**) **الباء والخاء والقاف** tek bir asıldır ve tek bir kelimedir: “Gözünü **بَخَقْتُ**”; onu, kör edecek şekilde vurduğun zaman([10]). Ru’be dedi ki:
* ومَا بعَينَيْه عَوَاوِيرُ البَخَقْ([11]) *

(**بخل**) **الباء والخاء واللام** tek bir kelimedir; o da: **البُخْل** ve **البَخَلُ**. Ve adam **بخيلٌ** ve **باخلٌ**. Bu onun hâli olursa, o **بخَّالٌ**’dır. Ru’be dedi ki:
* فَذاكَ بَخَّالٌ أَرُوزُ الأَرْزِ([12]) *

(**بخو**) **الباء والخاء والواو**: tek bir kelimedir; ona kıyas edilmez. İbn Düreyd dedi ki: **البَخْو** kötü (kalitesiz) taze hurmadır; “**رُطَبَةٌ بَخْوَةٌ**” denir.

(**بخت**) **الباء والخاء والتاء**: İbn Düreyd’in zikrettiği bir kelimedir; **البُخْت**’ün (develerden) sahih Arapça olduğunu iddia etti; [ve inşad etti]:
* لبنَ البُخْتِ في قِصاع الخَلَنْجِ([13]) *
 --------------ـــ
([1]) Bu kelime böyle varid olmuştur; belki de araya sokulmuştur.
([2]) O, Lisân’da (**نقا**) geçtiği üzere, râciz Ebû Meymûn en-Nadr b. Seleme’dir. Recez, atların vasfındadır; ondan önce:
* بنات وطاء على خد الليل *
Bu, arûz ilminde Halîl’in adlandırmasında **الإجازة** diye, Ebû Zeyd’in sözünde ise **الإكفاء** diye adlandırılan şeydir. Lisân’a bakınız (7: 195).
([3]) Asılda: “**خالصة**”.
([4]) Bu tamamlama, İbn Fâris’in **المجمل**’indendir.
([5]) Dîvânı s.251 ve Lisân (**بخع**).
([6]) “**الوجد**” kelimesi asıldan düşmüştür; Lisân ve dîvândan ispat edilmiştir. Lisân’da: hitap üzere “**عن يديك**”.
([7]) Lisân’da (**بخع**): “İbnü’l-Esîr dedi ki: Keşşâf’ta ve **الفائق في غريب الحديث** kitabında onu böyle zikretti. Başkasında bulmadım. Dedi ki: Dil, tıp ve teşrih kitaplarında onu çokça aradım da **البخاع**’ı bâ ile, onların hiçbirinde zikredilmiş bulmadım.” Ben derim ki: Buradaki, Zemahşerî’nin (ö. 538) rivayet ettiğini teyit eder. İbn Fâris’in vefatı 395’tir. **البخاع** asılda, Lisân’da ve Fâik’te bâ’nın kesriyle ضبط edilmiştir; kalem ضبط’ı.
([8]) Lisân’da: “yani onu gayret ettim”.
([9]) Asılda: “**بخوغة**”. Lisân’da: “Denir ki: ‘Toprağı ziraatle **بخعتُ**; onu **أبخعها**’; yani onu yordum.”
([10]) Denir ki: “**عار** gözü; onu **يعورها**”; ve “**عورها**; onu **يعورها** **تعويرا**”.
([11]) Ru’be Dîvânı 107 ve Lisân (**بخق**). Ondan önce:
*كسر من عينيه تقويم الفوق*
([12]) Ru’be Dîvânı 65 ve Lisân (**أرز**، **بخل**) ve daha önce (**أرز 78**) maddesinde nisbesiz olarak geçti.
([13]) Asılda: “**الخلخ**”; doğrusu Lisân’dan (**خلنج**)dır: Beyit, İbn Kays er-Rukayyât’ındır; dîvânının zeyllerinde 283 ve Lisân (**خلنج**). Sadrı:
* ملك يطعم الطعام ويسقي *
Beyit, **الجمهرة**’de (1: 193) nisbesizdir; asılda (da böyledir).
ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AA/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ب ح ت
عربي بحت‏:‏ خالص‏.‏
وبرد بحت محت‏:‏ صادق‏.‏
ومسك بحت وظلم بحت‏.‏
وقدم إليه قفاراً بحتاً‏:‏ لا أدم معه‏.‏
وباحته الود‏:‏ خالصه إياه‏.‏
وباحت الشراب‏:‏ شربه صرفاً لم يمزجه وباحت الماء‏:‏ شربه على غير ثفل‏.‏
وباحت دابته بالضريع‏.‏
قال مالك بن عوف الغامدي‏:‏ ألا منعت ثمالة بطن وج بجرد لم تباحت بالضريـع أي لـم تعلف الضريع وحده يعني أنها مقربة مكرمة بحسن التعهد‏.‏
وباحت القتال‏:‏ جد فيه ولم يشبه بهوادة‏.‏

##### Türkçe

ب ح ت
**عربي بحت**: saf.
Ve **برد بحت محت**: doğru.
Ve **مسك بحت** ve **ظلم بحت**.
Ve ona **قفاراً بحتاً** sundu: onunla birlikte katık yok.
Ve **باحته الود**: onun kendisine olan safı.
Ve **وباحت الشراب**: onu sırf olarak içti, onu karıştırmadı; ve **وباحت الماء**: onu tortu olmaksızın içti.
Ve **وباحت دابته بالضريع**.
Mâlik b. Avf el-Gâmidî dedi:
“Dikkat edin, **ثمالة بطن وج**’i **بجرد** ile engellemedin mi; **لم تباحت بالضريـع**” yani **الضريع**’i tek başına yedirilmedi; yani o, iyi gözetimle yaklaştırılmış, ikram edilmiş olandır.
Ve **وباحت القتال**: onda ciddileşti ve ona gevşeklik karıştırmadı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

البَحْتُ: الخالِصُ من كل شيءٍ؛ يقال: عَرَبيٌّ بَحْتٌ، وأَعْرابيّ بَحْتٌ، وعَرَبيةٌ بَحْتةٌ، كقولك مَحْضٌ. وخَمْرٌ بحْتٌ، وخُمُورٌ بَحْتةٌ، والتذكير بَحْتٌ. الجوهري: عَرَبيٌّ بَحْت أَي مَحْضٌ، وكذلك المؤَنث والاثنان والجمع؛ وإِن شئت قلت: امرأَة عربية بَحْتة، وثَنَّيْتَ، وجَمَعْتَ؛ وقال بعضهم: لا يثنى، ولا يجمع، ولا يُحْقَّر. وأَكلَ الخُبزَ بَحْتاً: بغير أُدْم. وأَكل اللَّحْم بَحْتاً: بغير خُبز؛ وقال أَحمد بن يحيى: كلُّ ما أُكِلَ وحْدَه، مما يُؤْدَمُ، فهو بَحْتٌ، وكذلك الأُدْم دون الخُبز، والبَحْتُ: الصِّرْفُ. وشَرابٌ بَحْتٌ: غير ممزوج. وقد بَحُتَ الشيءُ، بالضم، أَي صار بَحْتاً.
ويقال: بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ أَي شديد.
ويقال: باحَتَ فلانٌ القِتالَ إِذا صَدَقَ القِتالَ وجَدَّ فيه؛ وقيل: البَراكاءُ مُباحَتةُ القِتال.
وباحَتَه الوُدَّ أَي خالَصَه؛ ابن سيده: وباحَتَه الوُدَّ، أَخْلَصَه له. وباحَتَ الرجلُ الرجلَ: كاشَفَه.
وفي حديث أَنس: اختضب عمر بالحِنَّاءِ بَحْتاً؛ البَحْتُ: الخالص الذي لا يُخالِطُه شيءٌ. وفي حديث عمر، رضي اللَّه عنه: أَنه كتب إِليه أَحَدُ عُمَّاله من كُورةٍ، ذَكَرَ فيها غَلاءَ العَسل، وكَرِهَ للمسلمين مُباحَتةً الماءِ أَي شُرْبه بَحْتاً، غير ممزوج بعَسَلٍ أَو غيره؛ قيل: أَراد بذلك ليكونَ أَقوى لهم.

##### Türkçe

**البَحْتُ**: her şeyden **الخالصُ** (katışıksız olan); denir ki: **عَرَبيٌّ بَحْتٌ**, ve **أَعْرابيّ بَحْتٌ**, ve **عَرَبيةٌ بَحْتةٌ**, senin **مَحْضٌ** demen gibi. Ve **خَمْرٌ بحْتٌ**, ve **خُمُورٌ بَحْتةٌ**, ve müzekkerlik **بَحْتٌ**’tur. el-Cevherî: **عَرَبيٌّ بَحْت** yani **مَحْضٌ**, ve yine müennes, ikisi ve cem‘ için de böyledir; ve istersen dedin: **امرأَة عربية بَحْتة**, ve tesniye ettin, ve cem‘ ettin; ve bazısı dedi ki: tesniye edilmez, cem‘ edilmez, küçültme yapılmaz. Ve ekmeği **بَحْتاً** yedi: katıksız, **أُدْم** olmaksızın. Ve eti **بَحْتاً** yedi: ekmeksiz; ve Ahmed b. Yahyâ dedi ki: **يُؤْدَمُ** olanlardan her ne tek başına yenirse, o **بَحْتٌ**tur; ve yine ekmeksiz **الأُدْم** da böyledir; ve **البَحْتُ**: **الصِّرْفُ** (saf olan). Ve **شَرابٌ بَحْتٌ**: karıştırılmamış.

Ve şey **بَحُتَ**, damme ile; yani **بَحْتاً** oldu.

Ve denir: **بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ** yani şiddetli.

Ve denir: falan **باحَتَ** savaşı, eğer savaşı doğru yaptı ve onda ciddileştiyse; ve denildi: **البَراكاءُ** savaşın **مُباحَتةُ**sidir.

Ve ona sevgiyi **باحَتَه** yani onu katışıksız kıldı; İbn Sîde: ve ona sevgiyi **باحَتَه**, onu onun için **أَخْلَصَه**. Ve adam adama **باحَتَ**: onu açığa vurdu.

Enes hadîsinde: Ömer kınayla **بَحْتاً** boyandı; **البَحْتُ**: kendisine hiçbir şey karışmayan katışıksız olandır. Ve Ömer hadîsinde, Allah ondan razı olsun: ona, bir **كُورةٍ**dan işçilerinden biri yazdı; onda balın pahalılığını zikretti; ve Müslümanlar için suyun **مُباحَتةً**sini, yani onu **بَحْتاً** içmeyi, bal ile yahut başkasıyla karıştırılmamış olarak, hoş görmedi; denildi: bununla onları daha güçlü kılmak istedi.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AA/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ب ح ت * * البَحْتُ * الصرف وخبز بحت ليس معه غيره

##### Türkçe

* ب ح ت * * **البَحْتُ** * saf; ve “buhte ekmek”: onunla birlikte ondan başkası olmayan.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

البحت: الصرف، يقال: شراب بحت: غير ممزوج، وفي حديث عمر، رضي الله عنه:  وكره للمسلمين مباحتة الماء  ، أي: شربه بحتا غير ممزوج بعسل، أو غيره. البحت: الخالص من كل شيء يقال: عربي بحت، وأعرابي بحت. وهي بهاء. وخمر بحت، وخمور بحتة. وفي الصحاح: عربي بحت: أي محض، وكذلك المؤنث والاثنان والجمع، وإن شئت، قلت: امرأة عربية بحتة، وثنيت، وجمعت، وقيل: لايثنى، ولا يجمع، ولا يحقر. وأكل الخبز بحتا: بغير أدم، وأكل اللحم بحتا: بغير خبز. وقال أحمد بن يحيى: كل ما أكل وحده مما يؤدم، فهو بحت، وكذلك الأدم دون الخبز. قد بحت الشيء، ككرم، بحوتة: صار بحتا، أي محضا، ويقال: برد بحت لحت، أي: شديد. وباحت فلان القتال إذا صدق القتال وجد فيه، ولم يشبه بهوادة. وباحته الود: خالصه. وفي المحكم: باحته الود: أخلصه له. باحت الرجل فلانا: كاشفه. والمباحتة: المكاشفة. باحت دابته بالضريع، وهو يبيس الكلإ، ونحوه: أطعمها إياه بحتا خالصا. وذا من زياداته. ومحمد بن علي بن بحت السمرقندي محدث، كتب أبو سعد الإدريسي، عن رجل، عنه.

##### Türkçe

**البحت**: saf (içecek), denilir: **شراب بحت**: karıştırılmamış. Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “Ve Müslümanlara suyu **مباحتة** etmeyi kerih gördü”; yani: onu bal ile veya başkasıyla karıştırılmamış olarak, saf hâlde içmek.

**البحت**: her şeyden hâlis olan; denilir: **عربي بحت** ve **أعرابي بحت**. Ve o, **بهاء**’dır. Ve **خمر بحت** ve **خمور بحتة**.

**الصحاح**’ta: **عربي بحت**: yani sırf; ve yine müennes, ikisi ve cem‘ için; ve istersen, dersin: **امرأة عربية بحتة**; ikileştirirsin ve çoğullaştırırsın. Ve denildi: ikileştirilmez, çoğullaştırılmaz ve küçültme yapılmaz.

Ve ekmeği **بحتا** yemek: katıksız; eti **بحتا** yemek: ekmeksiz.

Ahmed b. Yahyâ dedi: Katık yapılan şeylerden her ne tek başına yenirse, o **بحت**tır; yine ekmeksiz katık da böyledir.

**قد بحت الشيء**; **كرم** gibi; **بحوتة**: **بحتا** oldu; yani sırf oldu. Ve denilir: **برد بحت لحت**; yani: şiddetli.

Ve falan, savaşta **باحَت** etti: savaşı doğru yaptı ve onda ciddiyet gösterdi; gevşekliğe benzemedi.

**وباحته الود**: onun hâlisi. **المحكم**’de: **باحته الود**: onu kendisine hâlis kıldı.

**باحت الرجل فلانا**: onu açığa vurdu. Ve **المباحتة**: açığa vurma.

**باحت دابته بالضريع**—ki o, otun kurusudur—ve benzeri: onu ona **بحتا** hâlis olarak yedirdi. Ve bu, onun ziyadelerindendir.

Ve Muhammed b. Ali b. **بحت** es-Semerkandî bir muhaddistir; Ebû Sa‘d el-İdrîsî, bir adamdan, ondan (rivayetle) yazdı.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AA/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

بَحُتَ
1 بَحُتَ باح بح بحت , aor. بَحُتَ , (S, Msb, K,) inf. n. بُحُوتَةٌ, (K,) or بَحْتٌ, (Msb,) It (a thing) was, or became, unmixed, free from admixture, or pure: (S, K:) [and] he was unmixed, or pure, in race, lineage, or parentage. (Msb.)

باحت المَآءَ
3 باحت المَآءَ باحت المآء , (A,) inf. n. مُبَاحَتَةٌ, (TA,) He drank water, or the water, not upon ثُفْل [i. e. without having eaten anything such as flesh-meat or bread or dates or grain]: (A:) or he drank water, or the water, not mixed with honey or any other thing. (TA.) And باحت الشَّرَابَ He drank the wine, or beverage, pure, without any mixture. (A.) And باحت الرِّمْثَ [He (a camel) ate of the shrub called رمث without any other pasture]. (T in art. طلح.) And باحت دَابَّتَهُ بِالضَّرِيعِ He fed his beast with ضريع, (i. e. dry herbage, TA,) and the like, unmixed [with other pasture]. (K.) ― -b2- باحتهُ الوُدَّ He regarded him, or acted towards him, with reciprocal purity, or sincerity, of love, or affection: (S, A, K:) or he was pure, or sincere, to him in love, or affection. (M.) And باحت القِتَالَ He fought with earnestness and energy, unmixed with lenity. (A, * TA.) And باحت فُلَانًا (inf. n. as above, TA) He acted openly, or undisguisedly, with, or towards, such a one. (K, TA.)

بَحْتٌ
بَحْتٌ باح بح بحت Unmixed, free from admixture, or pure; (S, A, Mgh, K;) applied to anything: (A, K:) anything that is eaten alone, without seasoning or condiment or any savoury food: and in like manner, seasoning, or condiment, or any savoury food, without bread: (Ahmad Ibn-Yahyà:) unmixed, or pure, in race, lineage, or parentage; (S, A, Msb;) applied [for instance] to an Arab, (S, A,) and to an Arab of the desert: (TA:) originally an inf. n.; (Msb;) [and therefore] the same as masc. and fem. and dual and pl.: but if you will, you may use بَحْتَةٌ as a fem. epithet, applied [for instance] to an Arab woman; and may use the dual and pl. forms: (S:) or the fem. is [properly] with ة; or, as some say, the word has no dual nor pl. nor dim. form. (K.) You say شَرَابٌ بَحْتٌ Unmixed wine or beverage: (S:) and خَمْرٌ بَحْتٌ and بَحْتَةٌ and خُمُورٌ بَحْتَةٌ [unmixed wine and wines]. (TA.) And خُبْزٌ بَحْتٌ Bread without anything else [to season it]. (S.) And أَكَلَ الخُبْزَ بَحْتًا, and اللَّحْمَ بَحْتًا, He ate the bread without any seasoning or condiment or savoury food, and the flesh-meat without bread. (TA.) And قَدَّمَ اـِلَيْهِ قَفَارًا بَحْتًا He presented to him food without any seasoning or condiment. (A.) And ادَّهَنَ بِدُهْنٍ بَحْتٌ He anointed himself with ointment unmixed with any perfume. (Mgh.) And مِسْكٌ بَحْنٌ (A, Msb) [Unmixed, or unadulterated, and therefore] strong [-scented,] musk. (Msb.) And بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ Vehement, or intense, cold; (TA;) [as though unmixed with any degree of warmth;] syn. صَادِقٌ: (K in art. لحت:) the last word is an imitative sequent. (TA in that art.)

##### Türkçe

**بَحُتَ**
1 **بَحُتَ** (kök harfleri: **باح بح بحت**), muzâri‘i **بَحُتَ**, (S, Msb, K,) mastar ismi **بُحُوتَةٌ**, (K,) yahut **بَحْتٌ**, (Msb,) O (bir şey) karışımsız, karışımdan uzak, yahut saf oldu veya oldu: (S, K:) [ve] o, ırkta, nesepte yahut soyda karışımsız, yahut saf oldu. (Msb.)

**باحت المَآءَ**
3 **باحت المَآءَ** (kök harfleri: **باحت المآء**), (A,) mastar ismi **مُبَاحَتَةٌ**, (TA,) O, su içti, yahut suyu, **ثُفْل** üzerine olmaksızın [yani et, yahut ekmek, yahut hurma, yahut tane gibi bir şey yemiş olmaksızın]: (A:) yahut o, su içti, yahut suyu, bal yahut başka herhangi bir şey ile karıştırılmış olmaksızın. (TA.) Ve **باحت الشَّرَابَ** O, şarabı, yahut içeceği, saf olarak, hiçbir karışım olmaksızın içti. (A.) Ve **باحت الرِّمْثَ** [O (bir deve), **رمث** denilen çalıdan, başka herhangi bir otlak olmaksızın yedi]. (T, **طلح** maddesinde.) Ve **باحت دَابَّتَهُ بِالضَّرِيعِ** O, hayvanını **ضريع** ile, (yani kuru ot ile, TA,) ve benzeriyle, [başka otlakla] karıştırılmamış olarak besledi. (K.) ― -b2- **باحتهُ الوُدَّ** O, ona karşı sevginin, yahut muhabbetin, karşılıklı saflığıyla, yahut içtenliğiyle davrandı: (S, A, K:) yahut o, ona sevgi, yahut muhabbet hususunda saf, yahut içten oldu. (M.) Ve **باحت القِتَالَ** O, yumuşaklıkla karışmamış bir şekilde, ciddiyet ve güçle savaştı. (A, * TA.) Ve **باحت فُلَانًا** (mastar ismi yukarıdaki gibidir, TA) O, falan kimseyle, yahut falan kimseye karşı, açıkça, yahut gizlemeden davrandı. (K, TA.)

**بَحْتٌ**
**بَحْتٌ** (kök harfleri: **باح بح بحت**) Karışımsız, karışımdan uzak, yahut saf; (S, A, Mgh, K;) herhangi bir şeye uygulanır: (A, K:) tek başına yenilen, çeşni yahut katık yahut lezzetli herhangi bir yiyecek olmaksızın [yenilen] herhangi bir şey: ve aynı şekilde, ekmeksiz olarak çeşni, yahut katık, yahut lezzetli herhangi bir yiyecek: (Ahmad İbn-Yahyà:) ırkta, nesepte, yahut soyda karışımsız, yahut saf; (S, A, Msb;) [meselâ] bir Arap’a, (S, A,) ve çöl Arap’ına uygulanır: (TA:) aslında bir mastar ismidir; (Msb;) [ve bundan dolayı] müzekker ve müennes ve tesniye ve cem‘ için aynıdır: fakat istersen, **بَحْتَةٌ**’yı müennes bir sıfat olarak kullanabilirsin, [meselâ] bir Arap kadına uygulanmış olarak; ve tesniye ve cem‘ şekillerini kullanabilirsin: (S:) yahut müennes [asıl olarak] **ة** iledir; yahut bazılarına göre, kelimenin tesniyesi de yoktur, cem‘i de yoktur, tasğîri de yoktur. (K.) Sen **شَرَابٌ بَحْتٌ** dersin: karışımsız şarap yahut içecek: (S:) ve **خَمْرٌ بَحْتٌ** ve **بَحْتَةٌ** ve **خُمُورٌ بَحْتَةٌ** [karışımsız şarap ve şaraplar]. (TA.) Ve **خُبْزٌ بَحْتٌ** Başka herhangi bir şey olmaksızın [onu çeşnilendirecek bir şey olmaksızın] ekmek. (S.) Ve **أَكَلَ الخُبْزَ بَحْتًا**, ve **اللَّحْمَ بَحْتًا**, O, ekmeği herhangi bir çeşni yahut katık yahut lezzetli yiyecek olmaksızın yedi; ve eti ekmeksiz olarak yedi. (TA.) Ve **قَدَّمَ اـِلَيْهِ قَفَارًا بَحْتًا** O, ona, herhangi bir çeşni yahut katık olmaksızın yiyecek sundu. (A.) Ve **ادَّهَنَ بِدُهْنٍ بَحْتٌ** O, herhangi bir koku ile karıştırılmamış merhem ile yağlandı. (Mgh.) Ve **مِسْكٌ بَحْنٌ** (A, Msb) [karışımsız, yahut tağşiş edilmemiş, ve bundan dolayı] kuvvetli [-kokulu,] misk. (Msb.) Ve **بَرْدٌ بَحْتٌ لَحْتٌ** Şiddetli, yahut yoğun, soğuk; (TA;) [sanki herhangi bir sıcaklık derecesiyle karışmamış gibi;] eş anlamlısı **صَادِقٌ**: (K, **لحت** maddesinde:) son kelime taklitî bir ardıl kelimedir. (TA, o maddede.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

بَحُتَ
بَحُتَ U ( n. ac. بَحْت 1 ),
a.  Was pure, unmixed, unalloyed, unadulterated.

بَحْت
بَحْت 1 ,
a.  Pure, unalloyed.

##### Türkçe

بَحُتَ
بَحُتَ U (mast. ac. **بَحْت** 1),
a. Saf idi, karışık olmayan idi, katışıksız idi, tağşiş edilmemiş idi.

بَحْت
بَحْت 1,
a. Saf, katışıksız.
