# بح — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AD/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: بح

بَحَّ
1 بَحَّ بح , (L,) first pers. بَحِحْتُ, aor. يَبَحُّ, (ISk, S, L, K,) and ISd says, I see, or think, that Lh has mentioned يَبْحَحُ, which is extr. with respect to rule, (TA,) inf. n. بَحَحٌ; (ISk, S, L, K;) and first pers. بَحَحْتُ, (AO, T, S, K,) but the former is the more chaste, (T, TA,) aor. يَبَعُّ (AO, S, K) and يَبِعُّ and يَبُعُّ, [which last is contr. to analogy,] (L,) inf. n. بَعُّ (AO, S, K) and بَحَحٌ and بَحَاحٌ and بُحُوحٌ and بَحَاحَةٌ and بُحُوحَةٌ; (K;) He had a hoarse, rough, harsh, or gruff, voice; (L;) he was taken with a hoarseness, harshness, roughness, or gruffness, of the voice. (K.) ― -b2- It is tropically used in speaking of inanimate things; as in بَعَّ العُودُ, meaning (tropical:) [The lute] was rough [in sound: see أَبَعُّ]. (A.)

ابحّهُ
4 ابحّهُ أباح أبح أبحه ابحه ابحة باح It (crying out, or vociferating,) rendered him hoarse, rough, harsh, or gruff, in voice. (S, * K.)

هُمْ فِى ابْتِحَاحٍ
8 هُمْ فِى ابْتِحَاحٍ ذ They are in a state of amplitude, and of plenty, or of abundance of herbage or of the goods or conveniences or comforts of life. (K.)

بَحْبَعَ
R. Q. 1 بَحْبَعَ بحبع : see R. Q. 2, in two places.

تَبَحْبَعَ الدَّارَ
R. Q. 2 تَبَحْبَعَ الدَّارَ تبحبع الدار , (K,) and ↓ بَحْبَعَهَا, (TA,) (assumed tropical:) He was, or became, [established] in the middle, or midst, [which is the best part,] of the دار [i. e. abode, or district, or country, &c.], (K, TA,) and became possessed of mastery, dominion, or authority, and power, over it. (TA.) Fr, however, makes تَبَحْبُحٌ to be from ٰالبَاحَةُ [q. v.], not from a reduplicative root. (TA.) ― -b2- تبحبح also signifies (assumed tropical:) He was, or became, settled, or established, in authority and power, (syn. تَمَكَّنَ,) in alighting, and taking up his abode, or sojourning; (S, K, TA;) and was, or became, [established] in the middle, or midst, [or best part,] of the place of abode; (TA;) and so ↓ بحبح. (K, TA.) ― -b3- Also (tropical:) He took a wide, an ample, or a large, range. (A.) ― -b4- [Hence,] تبحبح الحَيَا (assumed tropical:) The rain became of wide extent, and had influence upon the land. (TA, from a trad.) ― -b5- And تَبَحْبَحَتِ العَرَبُ فِى لُغَاتِهَا (tropical:) The Arabs were copious, or took a wide range, in their dialects. (A.) ― -b6- And تبحبح فِى المَجْدِ (assumed tropical:) He became in an ample state of glory, honour, or dignity. (TA.) ― -b7- An Arab of the desert said, of a woman in labour, تَرَكْتُهَا تَبَحْبَحُ عَلَى أَيْدِى القَوَابِلِ [app. (assumed tropical:) I left her obtaining delivery by the hands of the midwives]. (AZ, TA.)

بُحَّةٌ
بُحَّةٌ بحه بحة : see أَبَحُّ.

بُحَّةٌ
بُحَّةٌ بحه بحة (S, A, L, K) and ↓ بُحَاحٌ (L) Hoarseness, roughness, harshness, or gruffness, of the voice; (E, K;) which is sometimes natural: or the former is applied absolutely, and the latter to that which arises from disease. (L.) You say, فِى صَوْتِهِ بُحَّةٌ [In his voice is hoarseness, &c.]. (S, A.)

بُحَاحٌ
بُحَاحٌ بحاح بحة : see بُحَّةٌ.

بَحْبَحِىٌّ
بَحْبَحِىٌّ بحبحى بحبحي (assumed tropical:) Ample in expenditure: and having an ample place of abode. (Fr, K.)

بُحْبُوحٌ
بُحْبُوحٌ بحبوح : see what next follows.

بُحْبُوحَةٌ
بُحْبُوحَةٌ بحبوح بحبوحه بحبوحة (assumed tropical:) The middle, or midst, [or best part,] syn. وَسَطٌ, (A'Obeyd, S, A, K,) of an abode, or a district, or country, (S, A,) or a place, (K,) and of a place where one alights and abides, (TA,) and of Paradise, and of anything, and the best part thereof; (A'Obeyd, TA;) [like وَسَطٌ, by which it is explained; because what is between the two extremes is generally the best: it may be well rendered the heart, or very heart, of a thing;] and ↓ بُحْبُوحٌ, also, has the former of these significations [and by implication the other likewise]. (TA, voce بُؤْبُؤٌ, where see an ex.) Jereer says,
قَوْمِى تَمِيمٌ هُمُ القَوْمُ الذَّينَ هُمُ
يَنْفُونَ تَغْلِبَ عَنْ بُحْبُوحَةِ الدَّارِ
[My people are Temeem: they are the people who drive away Teghlib from the middle, or best part, of the country]. (S.) [It is said in the A, that this word, as syn. with وَسَطٌ, in relation to an abode or the like (دار), is tropical; but I see no reason for this, unless by وسط be meant the “best part.”]

أَبَحٌّ
أَبَحٌّ ذ , applied to a man, (S, L, K,) or أَبَحٌّ الصَّوْتِ, (A,) Having a hoarse, rough, harsh, or gruff, voice: (L, K:) fem. بَحَّآءُ; with which ↓ بَحَّةٌ is syn.: (S, K:) pl. بُحٌّ. (S.) بَاحٌّ is not allowable. (S.) ― -b2- And أَبَحُّ applied to a lute (عُودٌ), (tropical:) Rough (K, TA) in sound. (TA.) ― -b3- Also (tropical:) The base, or thick, chord of a lute; syn. بَمُّ; because of its rough sound. (TA.) ― -b4- (tropical:) A [gold coin of the kind called] دِينَار; (K, TA;) because of its harsh sound [when one rings it]. (TA.) -A2- (tropical:) A قِدْح [or gaming-arrow] (S, K, TA) by means of which lots, or portions, are divided: (S, TA:) pl. بُحٌّ: (S, K:) or such an arrow that has no sound. (TA.) Khufáf Ibn-Nudbeh says,
قَرَوْا أَضْيَافَهُمْ رَبَحًا بِبُحٍّ
يَعِيشُ بِفَضْلِهِنَّ الحَىُّ سُمْرِ
[They entertained their guests with young weaned she-camels, on the superabundant remains of which the tribe lived, by means of tawny-coloured gaming-arrows whereby the lots that determined who should afford the entertainment were divided: or, accord. to the TA, ربحا here signifies fat, as a subst.; but this is inconsistent with the affixed pronoun relating to it]. (S.) ― -b2- (assumed tropical:) Fat, as an epithet, not a subst. (K.) ― -b3- كِسْرٌ أَبَحُّ (assumed tropical:) [A portion of a limb, &c.,] having much fat. (TA.)

### Türkçe

**بَحَّ**
1 **بَحَّ** **بح** , (L,) birinci şahıs **بَحِحْتُ**, muzâri‘ **يَبَحُّ**, (ISk, S, L, K,) ve ISd der ki: Ben görüyorum, yahut düşünüyorum ki Lh, kaideye göre aykırı (extr.) olan **يَبْحَحُ**’u zikretmiştir; (TA,) mastar **بَحَحٌ**; (ISk, S, L, K;) ve birinci şahıs **بَحَحْتُ**, (AO, T, S, K,) lâkin evvelki daha fasîhtir, (T, TA,) muzâri‘ **يَبَعُّ** (AO, S, K) ve **يَبِعُّ** ve **يَبُعُّ**, [ki bu sonuncusu kıyasa aykırıdır,] (L,) mastar **بَعُّ** (AO, S, K) ve **بَحَحٌ** ve **بَحَاحٌ** ve **بُحُوحٌ** ve **بَحَاحَةٌ** ve **بُحُوحَةٌ**; (K;) Onun sesi kısık, kaba, sert, yahut boğuktu; (L;) sese ait bir kısıklık, sertlik, kabalık, yahut boğukluk ona arız oldu. (K.) ― -b2- Cansız şeyler hakkında konuşmada mecazen kullanılır; **بَعَّ العُودُ**’da olduğu gibi; mânâsı (mecaz:) [Ud] seste kaba oldu [bk. **أَبَعُّ**]. (A.)

**ابحّهُ**
4 **ابحّهُ** **أباح** **أبح** **أبحه** **ابحه** **ابحة** **باح** O (bağırmak yahut yüksek sesle haykırmak) onu seste kısık, kaba, sert, yahut boğuk kıldı. (S, * K.)

**هُمْ فِى ابْتِحَاحٍ**
8 **هُمْ فِى ابْتِحَاحٍ** ذ Onlar genişlik hâlindedirler; ve bollukta, yahut otun çokluğunda, yahut malın veya hayatın kolaylıklarının yahut rahatlıklarının çokluğundadırlar. (K.)

**بَحْبَعَ**
R. Q. 1 **بَحْبَعَ** **بحبع** : R. Q. 2’ye, iki yerde, bak.

**تَبَحْبَعَ الدَّارَ**
R. Q. 2 **تَبَحْبَعَ الدَّارَ** **تبحبع الدار** , (K,) ve ↓ **بَحْبَعَهَا**, (TA,) (farzedilen mecaz:) O, **دار**’ın [yani meskenin, yahut bölgenin, yahut ülkenin, vb.] ortasında, yahut ortasında [ki en iyi kısmıdır], yerleşti, yahut yerleşik oldu; (K, TA,) ve onda hâkimiyet, egemenlik yahut otorite ve güç sahibi oldu. (TA.) Ancak Fr, **تَبَحْبُحٌ**’u, ikilemeli bir kökten değil, **ٰالبَاحَةُ**’dan [bk.], sayar. (TA.) ― -b2- **تبحبح** ayrıca (farzedilen mecaz:) O, konaklamada ve ikamet edinmede, otorite ve güçte yerleşti, yahut yerleşik oldu, (eşanlamlısı **تَمَكَّنَ**,) (S, K, TA;) ve ikamet yerinin ortasında, yahut ortasında [yahut en iyi kısmında], yerleşti, yahut yerleşik oldu; (TA;) ve böylece ↓ **بحبح**. (K, TA.) ― -b3- Yine (mecaz:) O, geniş, bol, yahut büyük bir sahada dolaştı. (A.) ― -b4- [Bundan dolayı,] **تبحبح الحَيَا** (farzedilen mecaz:) Yağmur geniş bir yayılıma sahip oldu ve arazi üzerinde tesir etti. (TA, bir rivayetten.) ― -b5- Ve **تَبَحْبَحَتِ العَرَبُ فِى لُغَاتِهَا** (mecaz:) Araplar lehçelerinde bol oldu, yahut geniş bir sahaya yayıldı. (A.) ― -b6- Ve **تبحبح فِى المَجْدِ** (farzedilen mecaz:) O, şan, şeref yahut izzet bakımından geniş bir hâle geldi. (TA.) ― -b7- Çölden bir Arap, doğum sancısındaki bir kadın hakkında dedi ki: **تَرَكْتُهَا تَبَحْبَحُ عَلَى أَيْدِى القَوَابِلِ** [görünüşe göre (farzedilen mecaz:) Onu ebelerin elleriyle doğumu elde eder hâlde bıraktım]. (AZ, TA.)

**بُحَّةٌ**
**بُحَّةٌ** **بحه** **بحة** : **أَبَحُّ**’a bak.

**بُحَّةٌ**
**بُحَّةٌ** **بحه** **بحة** (S, A, L, K) ve ↓ **بُحَاحٌ** (L) Sesin kısıklığı, kabalığı, sertliği, yahut boğukluğu; (E, K;) ki bazen tabiîdir: yahut birincisi mutlak olarak kullanılır, ikincisi ise hastalıktan doğana. (L.) Sen dersin ki: **فِى صَوْتِهِ بُحَّةٌ** [Onun sesinde kısıklık, vb. vardır]. (S, A.)

**بُحَاحٌ**
**بُحَاحٌ** **بحاح** **بحة** : **بُحَّةٌ**’a bak.

**بَحْبَحِىٌّ**
**بَحْبَحِىٌّ** **بحبحى** **بحبحي** (farzedilen mecaz:) Harcamada geniş: ve geniş bir ikamet yerine sahip. (Fr, K.)

**بُحْبُوحٌ**
**بُحْبُوحٌ** **بحبوح** : hemen sonra gelen şeye bak.

**بُحْبُوحَةٌ**
**بُحْبُوحَةٌ** **بحبوح** **بحبوحه** **بحبوحة** (farzedilen mecaz:) Bir meskenin, yahut bir bölgenin, yahut bir ülkenin, (S, A,) yahut bir yerin, (K,) ve konaklanıp ikamet edilen bir yerin, (TA,) ve Cennet’in, ve herhangi bir şeyin, ve onun en iyi kısmının; (A'Obeyd, TA;) ortası, yahut ortası, [yahut en iyi kısmı,] eşanlamlısı **وَسَطٌ**, (A'Obeyd, S, A, K,) [**وَسَطٌ** gibi, onunla açıklanmıştır; çünkü iki uç arasındaki şey genellikle en iyidir: bir şeyin kalbi, yahut tam kalbi, diye iyi tercüme edilebilir;] ve ↓ **بُحْبُوحٌ** da, ayrıca, bu mânâların birincisine sahiptir [ve dolaylı olarak diğerine de]. (TA, **بُؤْبُؤٌ** maddesinde, orada bir örneğe bak.) Jereer der ki,
قَوْمِى تَمِيمٌ هُمُ القَوْمُ الذَّينَ هُمُ
يَنْفُونَ تَغْلِبَ عَنْ بُحْبُوحَةِ الدَّارِ
[Benim kavmim Temîm’dir: onlar, Tağlib’i ülkenin ortasından, yahut en iyi kısmından, uzaklaştıran kavimdir]. (S.) [A’da denilmiştir ki bu kelime, bir mesken veya benzeri (**دار**) ile ilgili olarak **وَسَطٌ** ile eşanlamlı olmak bakımından mecazdır; fakat ben bunun için bir sebep görmüyorum; ancak **وسط** ile “en iyi kısım” kastedilmişse.]

**أَبَحٌّ**
**أَبَحٌّ** ذ , bir erkeğe nispetle, (S, L, K,) yahut **أَبَحٌّ الصَّوْتِ**, (A,) Sesi kısık, kaba, sert, yahut boğuk olan: (L, K:) müennesi **بَحَّآءُ**; bununla ↓ **بَحَّةٌ** eşanlamlıdır: (S, K:) çoğulu **بُحٌّ**. (S.) **بَاحٌّ** câiz değildir. (S.) ― -b2- Ve **أَبَحُّ**, bir uda (**عُودٌ**) nispetle, (mecaz:) Seste kaba (K, TA). (TA.) ― -b3- Yine (mecaz:) Udun kalın yahut tok teli; eşanlamlısı **بَمُّ**; kaba sesinden dolayı. (TA.) ― -b4- (mecaz:) Bir **دِينَار** [denilen türden altın para]; (K, TA;) [çınlatıldığında] sert sesinden dolayı. (TA.) -A2- (mecaz:) Kura yahut payların bölüştürüldüğü bir **قِدْح** [yahut kumar oku]; (S, K, TA) (S, TA:) çoğulu **بُحٌّ**: (S, K:) yahut sesi olmayan bir ok. (TA.) Khufáf Ibn-Nudbeh der ki,
قَرَوْا أَضْيَافَهُمْ رَبَحًا بِبُحٍّ
يَعِيشُ بِفَضْلِهِنَّ الحَىُّ سُمْرِ
[Onlar misafirlerini, artık fazlası üzerinde kabilenin yaşadığı, sütten kesilmiş genç dişi develerle ağırladılar; ağırlamayı kimin yapacağını belirleyen kuraların bölüştürüldüğü esmer renkli kumar okları vasıtasıyla: yahut TA’ya göre burada **ربحا** bir isim olarak “yağ” mânâsınadır; fakat bu, ona râci olan bitişik zamirle bağdaşmaz]. (S.) ― -b2- (farzedilen mecaz:) Yağlı; bir isim değil, bir sıfat olarak. (K.) ― -b3- **كِسْرٌ أَبَحُّ** (farzedilen mecaz:) [Bir uzvun, vb., bir parçası,] çok yağa sahip olan. (TA.)
