# بختر (ب-خ-ت-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D8%AA%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AE%D8%AA%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - خ - ت - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D8%AA%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخاء والتاء
بختر:
التَّبَخْتُرُ: مشية حسنة. ورجل بَخْتَرِيٌّ: صاحب بَخْتَرَةٍ.
ورجل بِخْتِيرٌ: حسن المشية والجسم، وامرأة بِخْتيرةٌ.

##### Türkçe

باب **الخاء** و**التاء**
**بختر**:
**التَّبَخْتُرُ**: güzel bir yürüyüş. Ve **رجل بَخْتَرِيٌّ**: **بَخْتَرَةٍ** sahibi.
Ve **رجل بِخْتِيرٌ**: yürüyüşü ve bedeni güzel; ve **امرأة بِخْتيرةٌ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D8%AA%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

التَبَخْتُرُ في المشي. يقال: فلانٌ يمشي البَخْتَرِيَّة.

##### Türkçe

**التَبَخْتُرُ** yürüyüşte (olan) salınmadır. Denilir ki: falan kimse **البَخْتَرِيَّة**yi yürür.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D8%AA%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

البَخْتَرَةُ، والتَّبَخْتُرُ: مِشْيَةٌ حَسَنَةٌ؛ وقد بَخْتَرَ وتَبَخْتَرَ، وفلانٌ يمشي البَخْتَرِيَّةَ، وفلان يَتَبَخْتَرُ في مِشْيَتِهِ ويَتَبَخْتَى؛ وفي حديث الحجاج لما أُدخل عليه يزيد بن المُهَلَّبِ أَسيراً فقال الحجاج:
جَمِيلُ المُحَيَّا بَخْتَرِيٌّ إِذا مَشَى
فقال يزيد:
وفي الدِّرْعِ ضَخْمُ المَنْكِبَينِ شِناقُ
البَخْتَريُّ: المُتَبَخْتِرُ في مَشْيهِ، وهي مِشْيَةُ المتكبر المعجب بنفسه. ورجل بِخْتِيرٌ وبَخْتَرِيٌّ: صاحبُ تَبَخْتُرٍ، وقيل: حَسَنُ المشي والجسم، والأُنثى بَخْتَرِيَّة. والبَخْتَريُّ من الإِبل: الذي يَتَبَخْتَرُ أَي يختال. وبَخْتَريٌّ: اسمُ رجل؛ وأَنشد ابن الأَعرابي: جزى اللهُ عَنّا بَخْتَرِيّاً ورَهْطَهُ
بني عَبْدِ عَمْرٍو، ما أَعَفَّ وأَمْجَدَا
هُمُ السَّمْنُ بالسَّنُّوت، لا أَلْسَ فيهمُ،
وهُمْ يَمْنَعُونَ جارَهُمْ أَن يُقَرَّدَا
وأَبو البَخْتَريّ: من كُناهم؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
إِذا كنتَ تَطْلُبُ شَأْوَ المُلُو
كِ، فافْعَلْ فِعالَ أَبي البَخْتَرِي
تَتَبَّعَ إِخْوانَهُ في البِلاد،
فأَغْنَى المُقِلَّ عن المُكْثِرِ
وأَراد البختريَّ فحذف إِحدى ياءي النسب.

##### Türkçe

**البَخْتَرَةُ** ve **التَّبَخْتُرُ**: güzel bir yürüyüştür; ve **بَخْتَرَ** ve **تَبَخْتَرَ**; ve falan kimse **البَخْتَرِيَّةَ** yürür; ve falan kimse yürüyüşünde **يَتَبَخْتَرُ** ve **يَتَبَخْتَى**. Ve Haccâc’ın hadîsinde, Yezîd b. el-Mühelleb esir olarak onun yanına sokulduğunda, Haccâc dedi ki:

Güzel yüzlü, yürüdüğünde **بَخْتَرِيٌّ**.

Bunun üzerine Yezîd dedi:

Ve zırhta, iki omuzu iri, **شِناقُ**.

**البَخْتَريُّ**: yürüyüşünde **المُتَبَخْتِرُ** olan; ve o, kendinden hoşlanan kibirlinin yürüyüşüdür. Ve bir adam **بِخْتِيرٌ** ve **بَخْتَرِيٌّ**: **تَبَخْتُرٍ** sahibi; ve denildi ki: yürüyüşü ve bedeni güzel olan; dişisi **بَخْتَرِيَّة**. Ve develerden **البَخْتَريُّ**: **يَتَبَخْتَرُ** olan, yani **يختال**. Ve **بَخْتَريٌّ**: bir adamın adıdır; ve İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:

Allah, bize **بَخْتَرِيّاً** ve onun topluluğunu,
Benî Abd Amr’ı mükâfatlandırsın; ne kadar iffetli ve ne kadar yüce gönüllü!

Onlar, **السَّمْنُ**dür **بالسَّنُّوت** ile; içlerinde **أَلْسَ** yoktur,
Ve komşularını, **أَن يُقَرَّدَا** olmaktan men ederler.

Ve **أَبو البَخْتَريّ**: künyelerindendir; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:

Eğer hükümdarların erişilmez derecesini talep ediyorsan,
Öyleyse **أَبي البَخْتَرِي**’nin fiilini yap.

Kardeşlerini beldelerde izledi,
Böylece azı olana, çoğu olandan müstağni kıldı.

Ve **البختريَّ**yi kastetti; sonra nisbetin iki **ياء**sından birini hazfetti.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D8%AA%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ب خ ت ر * * التَّبَخْتُرُ * في المشي يقال فلان يمشي * البَخْتَريَّةَ

##### Türkçe

* ب خ ت ر * * **التَّبَخْتُرُ** * yürüyüşte; “Falan kimse **البَخْتَريَّةَ** yürür” denir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D8%AA%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

البخترة والتبختر: مشية حسنة، وهي مشية المتكبر المعجب بنفسه، وقد بختر وتبختر. وفلان يتبختر في مشيته ويتبختى.
 في حديث الحجاج: أنه لما أدخل عليه يزيد بن المهلب أسيرا فقال الحجاج:
  جميل المحيا بختري إذا مشى. فقال يزيد:
  وفي الدرع ضخم المنكبين شناق.

  البختري: الحسن المشي، والجسيم كأمير، هكذا في النسخ، وصوابه: والجسم، أي الحسن الجسم، كما في اللسان وغيره، وقيل: المختال المعجب بنفسه، والأنثى بخترية، كالبختير، بالكسر، عن الصغاني فيهما، أي في المعنيين. والبختري بن أبي البختري، يروي المراسيل، روى عنه محمد بن إسحاق. البختري ابن عبيد: محدثان، الاخير روى عن أبيه.
 ومما يستدرك عليه: بختيار: اسم رجل، وهو القطب الدهلوي، أحد المشهورين.
 وبختري: اسم رجل، أنشد ابن الأعرابي:
  جزى الله عنا بختريا ورهـطـه                      بني عبد عمرو ما أعف وأمجدا.
  هم السمن بالسنوات لا ألس فيهم                      وهم يمنعون جارهم أن يقـردا. وأبو البختري: من كناهم، أنشد ابن الأعرابي:
  إذا كنت تطلب شأو المـلـو                      ك فافعل فعال أبي البختري.
  تتبع إخوانـه فـي الـبـلاد                      فأغنى المقل عن المكثـر. وأراد البختري فحذف إحدى ياءي النسب،كذا في اللسان. وأبو البختري سعيد بن فيروز الطائي، مولاهم، الكوفي، تابعي من رجال البخاري. وأبو البختري العاصي بن هاشم بن الحارث بن أسد، له ذكر في حديث نقض الصحيفة، وابنه إسماعيل أسلم يوم الفتح.
 والبختري بن عزرة، روى عن عمر بن الخطاب. والبختري بن المختار، روى عن علي. والبختري الأنصاري، روى عن البراء بن عازب. وأبو جعفر محمد بن هشام بن البختري، سكن بغداد وحدث بها، وثقه الدارقطني.

##### Türkçe

**البخترة** ve **التبختر**: güzel bir yürüyüş; o, kendini beğenmiş kibirlinin yürüyüşüdür; ve (kişi) **بختر** etti ve **تبختر** etti. Ve falan, yürüyüşünde **يتبختر** eder ve **يتبختى** eder.
 **الحجاج** hadîsinde: ona **يزيد بن المهلب** esir olarak içeri sokulunca, **الحجاج** dedi ki:
  “Güzel çehreli, **بختري**; yürüdüğü vakit.” Dedi ki **يزيد**:
  “Ve zırhta, iki omuzu iri, **شناق**.”

**البختري**: güzel yürüyüşlü; ve iri (kimse), **أمير** gibi; nüshalarda böyledir; doğrusu ise: **والجسم**; yani güzel bedenli, **اللسان** ve başkasında olduğu gibi. Ve denildi: kendini beğenmiş, böbürlenen; dişisi **بخترية**; **البختير** gibi, kesre ile; **الصغاني**’den, ikisinde de; yani iki mânada. Ve **البختري بن أبي البختري**: mürselleri rivayet eder; ondan **محمد بن إسحاق** rivayet etti. **البختري ابن عبيد**: iki muhaddistir; sonuncusu babasından rivayet etti.
Ve ona istidrâk olunanlardandır: **بختيار**: bir adamın adıdır; o da **القطب الدهلوي**’dir, meşhurlardan biridir.
Ve **بختري**: bir adamın adıdır; **ابن الأعرابي** inşâd etti:
  “Allah, bizden yana **بختريا**’yı ve onun topluluğunu,
  **بني عبد عمرو**’yu mükâfatlandırsın; ne iffetli ve ne yüce.”
  “Onlar yıllarda semizdir; içlerinde **ألس** yoktur;
  ve komşularını **يقـردا** etmesin diye engellerler.” Ve **أبو البختري**: künyelerindendir; **ابن الأعرابي** inşâd etti:
  “Eğer **المـلـو**k’un şevkini arıyorsan,
  o hâlde **أبي البختري**’nin fiillerini yap.”
  “Onun kardeşlerini beldelerde izlersin;
  böylece yoksul, çok mala sahip olandan müstağni olur.” Ve **البختري**’yi kastetti; nisbetin iki **ياء**’sından birini hazfetti; **اللسان**’da böyledir. Ve **أبو البختري سعيد بن فيروز الطائي**: onların mevlâsı, Kûfeli; Buhârî’nin ricâlinden bir tâbiîdir. Ve **أبو البختري العاصي بن هاشم بن الحارث بن أسد**: **نقض الصحيفة** hadîsinde onun zikri vardır; oğlu **إسماعيل** fetih günü Müslüman oldu.
Ve **البختري بن عزرة**: **عمر بن الخطاب**’dan rivayet etti. Ve **البختري بن المختار**: **علي**’den rivayet etti. Ve **البختري الأنصاري**: **البراء بن عازب**’den rivayet etti. Ve **أبو جعفر محمد بن هشام بن البختري**: Bağdat’ta oturdu ve orada hadis rivayet etti; **الدارقطني** onu sika saydı.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D8%AA%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

بَخْتَرَ
Q. 1 بَخْتَرَ بختر ختر : see what next follows.

تَبَخْتَرَ
Q. 2 تَبَخْتَرَ بختر تبختر , (L,) inf. n. تَبَخْتُرٌ; (JK, S, L, K;) and ↓ بَخْتَرَ, (L,) inf. n. بَخْتَرَةٌ; (L, K;) He walked in a certain manner; (S;) with an elegant gait; (JK, K;) with an elegant and a proud and self-conceited gait, (L, TA, TK,) with an affected inclining of the body from side to side; (TK;) or with a twisting of the back, (Fr, in TA, voce تَمَطَّطَ, and Bd in lxxv. 33,) and with extended steps. (Bd ibid.) You say also, فُلَانٌ يَتَبَخْتَرُ فِى مِشْيَتِهِ and يَتَبَخْتَى [Such a one carries himself in an elegant and a proud and self-conceited manner, with an affected inclining of his body from side to side, in his gait; or with a twisting of his back, and with extended steps]. (L.)

بَخْتَرِىٌّ
بَخْتَرِىٌّ بخترى بختري ختر and ↓ بِخْتِيرٌ Elegant, or beautiful, in gait and in body; (L, K: in [some of] the copies of the K, instead of وَالجِسْمِ, is erroneously put وَالجَسِيمُ: TA:) applied to a man: (L:) or (so accord. to the L and TA, but in the K “ and ”) proud and self-conceited: (L, K:) or who walks in the manner termed تَبَخْتُرٌ [see Q. 2.]: (JK, L:) the former epithet is also applied to a camel: (L:) the fem. of the former is with ة. (JK, L.)

بُخْتُرِىٌّ
بُخْتُرِىٌّ بخترى بختري ختر a subst. signifying The gait denoted by التَّبَخْتُرُ [inf. n. of Q. 2]: (JK:) [and so ↓ بَخْتَرِيَّةٌ: whence the phrase] فُلَانٌ يَمْشِى البَخْتَرِيَّةٌ Such a one walks in the manner termed تَبَخْتُرٌ. (S, L.)

بَخْتَرِيَّةٌ
بَخْتَرِيَّةٌ بختريه بخترية : see what next precedes.

بِخْتِيرٌ
بِخْتِيرٌ بختير : see بَخْتَرِىٌّ.

##### Türkçe

بَخْتَرَ
Q. 1 **بَخْتَرَ** بختر ختر : bir sonraki gelen şeye bak.

تَبَخْتَرَ
Q. 2 **تَبَخْتَرَ** بختر تبختر, (L,) mastar ismi **تَبَخْتُرٌ**; (JK, S, L, K;) ve ↓ **بَخْتَرَ**, (L,) mastar ismi **بَخْتَرَةٌ**; (L, K;) belirli bir tarzda yürüdü; (S;) zarif bir yürüyüşle; (JK, K;) zarif ve mağrur ve kendini beğenmiş bir yürüyüşle, (L, TA, TK,) bedenin bir yandan bir yana yapmacık eğilmesiyle; (TK;) yahut sırtın bükülmesiyle, (Fr, in TA, voce **تَمَطَّطَ**, and Bd in lxxv. 33,) ve uzatılmış adımlarla. (Bd ibid.) Yine dersin ki, **فُلَانٌ يَتَبَخْتَرُ فِى مِشْيَتِهِ** ve **يَتَبَخْتَى** [Böyle biri yürüyüşünde zarif ve mağrur ve kendini beğenmiş bir tarzla, bedenini bir yandan bir yana yapmacık eğerek; yahut sırtını bükerek, ve uzatılmış adımlarla, kendini taşır]. (L.)

بَخْتَرِىٌّ
**بَخْتَرِىٌّ** بخترى بختري ختر ve ↓ **بِخْتِيرٌ** yürüyüşte ve bedende zarif, yahut güzel; (L, K: K’nın [bazı] nüshalarında **وَالجِسْمِ** yerine yanlışlıkla **وَالجَسِيمُ** konmuştur: TA:) bir erkeğe uygulanır: (L:) yahut (L ve TA’ya göre böyledir, fakat K’da “ ve ”) mağrur ve kendini beğenmiş: (L, K:) yahut **تَبَخْتُرٌ** diye adlandırılan tarzda yürüyen [Q. 2’ye bak]: (JK, L:) önceki sıfat deveye de uygulanır: (L:) öncekinin müennesi ة iledir. (JK, L.)

بُخْتُرِىٌّ
**بُخْتُرِىٌّ** بخترى بختري ختر, **التَّبَخْتُرُ**’ün delalet ettiği yürüyüş anlamında bir isimdir [Q. 2’nin mastar ismi]: (JK:) [ve böylece ↓ **بَخْتَرِيَّةٌ**: buradan ibare] **فُلَانٌ يَمْشِى البَخْتَرِيَّةٌ** Böyle biri **تَبَخْتُرٌ** diye adlandırılan tarzda yürür. (S, L.)

بَخْتَرِيَّةٌ
**بَخْتَرِيَّةٌ** بختريه بخترية : bir önce geçen şeye bak.

بِخْتِيرٌ
**بِخْتِيرٌ** بختير : **بَخْتَرِىٌّ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D8%AA%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

بَخْتَرَ
بَخْتَرَ
a.  Swaggered; flitted, glided along.

تَبَخْتَرَ
تَبَخْتَرَ II ,
a.  see 1 .

بَخْتَرَة
بَخْتَرَة 51t ,
a.  Elegant gait, graceful walk.

##### Türkçe

**بَخْتَرَ**
**بَخْتَرَ**
a. Kasılarak yürüdü; salınarak, süzülerek yürüdü.

**تَبَخْتَرَ**
**تَبَخْتَرَ** II ,
a. 1’e bak.

**بَخْتَرَة**
**بَخْتَرَة** 51t ,
a. Zarif yürüyüş, güzel yürüyüş.
