# بخص — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D8%B5/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AE%D8%B5/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بخص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D8%B5.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: بخص

باب الخاء والصاد والباء معهما
خ ص ب، خ ب ص، ص خ ب، ب خ ص مستعملات
خصب:
الخِصْبُ: نقيض الجَدْب، وهو كثرة العشب، ورفاهة العيش، والإخصابُ والاختِصابُ منه. ويقال: أَخْصَبَتِ الأرض إِخصاباً.
وفلان خصيبُ الرحل: كثير خير المنزل.
والخَصْبَةُ: الطلعة في لغة، وهي النخلة الكثيرة الحمل في لغة، وجمعها: خصاب.
والخِصْبُ: حية بيضاء في الجبل، والجميع: الأَخْصَاب.
وأَخْصَبَتِ العضاه، أي: جرى الماء في عودها حتى يتصل بالعرق، وهو الإختصاب.
خبص: الخَبْصُ: فعلك الخَبيص. والمِخْصَبةُ: ما يقلب به الخَبِيصُ في الطنجير. خَبَصَ. يَخْبِصُ خَبْصاً، وخَبَّص يُخَبِّص. تَخْبيصاً، فهو خَبيصٌ مَخْبوصٌ مُخَبَّصٌ.
ورجل خَبْصٌ إذا كان يحب الخبيص.
صخب: الصَّخَبُ معروف، وقد صَخِبَ يَصْخَبُ صَخَباً.
وعين صَخِبَةٌ، إذا اصطفقت عند الجيشان. وماء صَخِبُ الآذي إذا تلاطمت أمواجه ، قال:
مغعوعمٌ صَخِبُ الآذي منبعقٌ		كأن فيه أكف القومِ تصطفقُ
بخص: البَخَصُ: ما ولي الأرض من تحت أصابع الرجلين، وتحت مناسم البعير والنعام. وربما أصاب الناقة داء في بَخَصِها فهي مَبْخُوصةٌ تظلع منه.
وبَخَصُ اليد: لحم أصول الأصابع مما يلي الراحة. والبَخَصُ في العين : لحم عند الجفن الأسفل، كاللَّخَصِ عند الجفن الأعلى. والبَخَصُ: لحم الذراع أيضا، وبالسين لغة. قال الكميث:
جمعتَ نزاراً وهي شتَّى فأصبحتْ		كما جَمَعتْ كفٌّ إلَيْها الأباخِسـا

### Türkçe

باب **الخاء** ve **الصاد** ve **الباء** onlarla birlikte

**خ ص ب**، **خ ب ص**، **ص خ ب**، **ب خ ص** kullanımdadırlar.

**خصب**:
**الخِصْبُ**: **الجَدْب**’in zıddıdır; o, otun çokluğu ve yaşayışın refahıdır; **الإخصابُ** ve **الاختِصابُ** ondandır. Ve denilir: Yer **أَخْصَبَتِ** **إِخصاباً**.
Ve falan **خصيبُ الرحل**: konak yerinin hayrı çok.
Ve **الخَصْبَةُ**: bir dilde **الطلعة**’dır; ve bir dilde o, yükü çok hurma ağacıdır; cem‘i: **خصاب**.
Ve **الخِصْبُ**: dağda beyaz bir yılandır; hepsi: **الأَخْصَاب**.
Ve **أَخْصَبَتِ العضاه**; yani: su onun dalında akıp köke bitişinceye kadar (akar); bu, **الإختصاب**’dır.

**خبص**:
**الخَبْصُ**: senin **الخَبيص** yapmandır. Ve **المِخْصَبةُ**: tencerede **الخَبِيصُ**’un onunla çevrildiği şeydir. **خَبَصَ**. **يَخْبِصُ** **خَبْصاً**; ve **خَبَّص** **يُخَبِّص** **تَخْبيصاً**; o hâlde o, **خَبيصٌ** **مَخْبوصٌ** **مُخَبَّصٌ**’tur.
Ve bir adam **خَبْصٌ**; eğer **الخبيص**’i severse.

**صخب**:
**الصَّخَبُ** bilinir; ve **صَخِبَ** **يَصْخَبُ** **صَخَباً**.
Ve bir göz **صَخِبَةٌ**; eğer kaynama esnasında çarpışırsa. Ve **صَخِبُ الآذي** su: dalgaları çarpıştığı zaman; dedi ki:
مغعوعمٌ **صَخِبُ الآذي** منبعقٌ		كأن فيه أكف القومِ تصطفقُ

**بخص**:
**البَخَصُ**: adamın iki ayağının parmaklarının altından yere bitişik olan şey; ve devenin ve devekuşunun tırnaklarının altı. Ve bazen dişi deveye onun **بَخَصِ**’ında bir hastalık isabet eder; o hâlde o, ondan dolayı topallayan **مَبْخُوصةٌ**’dur.
Ve **بَخَصُ اليد**: avuca bitişik olan taraftan parmak köklerinin eti. Ve gözde **البَخَصُ**: alt göz kapağı yanında bir ettir; üst göz kapağı yanında olan **اللَّخَصِ** gibi. Ve **البَخَصُ**: kolun eti de; ve **بالسين** bir dildir. **الكميث** dedi ki:
جمعتَ نزاراً وهي شتَّى فأصبحتْ		كما جَمَعتْ كفٌّ إلَيْها الأباخِسـا
