# بخق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AE%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بخق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بخق

البَخَق: أَقبح ما يكون من العَوَر وأَكثرُه غَمَصاً؛ قال رؤبة: وما بعَيْنَيْه عواوِيرُ البَخَقْ
وقال شمر: البَخَق أَن تَخْسِف العينُ بعد العَوَر. وفي حديث زيد بن ثابت، رضي الله عنه، أَنه قال: في العين القائمة إذا بُخِقَتْ مائةُ دينار؛ أراد إذا كانت العين صحيحة الصورة قائمة في موضعها إلاّ أَن صاحبها لا يُبصِر ثم بُخِقَتْ بعدُ ففيها مائة دينار؛ قال شمر: أَراد زيد أَنها إن عَوِرت ولم تَنْخَسف وهو لا يُبصر بها إلاّ أَنها قائمة ثم فُقِئت بعد ففيها مائة دية. وقال ابن الأَعرابي: البَخَق أَن يذهَب بصرُه وتبقى عينه مُنْفتحة قائمة. وقال أَبو عمرو: بَخِقَت عينُه إذا ذهبت، وأَبْخَقْتُها إذا فقأْتها؛ ومنه حديث نَهْيه عن البَخْقاء في الأَضاحي، ومنه حديث عبد الملك بن عمير يصف الأَحنَف: كان ناتئَ الوَجْنة باخِقَ العين. ابن سيده: بخَقَت عينُه وبَخِقَت: عارَتْ أشدَّ العوَر، والفتح أَعلى. وعين بَخْقاء وبَخِيق وبَخِيقة: عوْراء، وقد بَخَقَها يَبْخَقُها بَخْقاً وأَبْخَقَها: عوَّرها. ورجل بَخِيق وأَبْخَقُ: مَبْخُوق العين. الجوهري: البَخَق، بالتحريك.، العَوَر بانْخِساف العين.

### Türkçe

**البَخَق**: **العَوَر**’dan olanın en çirkini ve onun en çok **غَمَص**lı olanıdır; Rü’be dedi ki:

وما بعَيْنَيْه عواوِيرُ **البَخَقْ**

Şemmer dedi: **البَخَق**; **العَوَر**dan sonra gözün **تَخْسِف** olmasıdır. Zeyd b. Sâbit’in, رضي الله عنه, hadîsinde: “Yerinde duran gözde, eğer **بُخِقَتْ** ise yüz dinar (vardır)” dediği rivayet edilmiştir; muradı: göz, sûretçe sahih, yerinde durur olduğu hâlde, ancak sahibi görmez; sonra da bundan sonra **بُخِقَتْ** olursa, onda yüz dinar vardır; Şemmer dedi: Zeyd’in muradı: eğer **عَوِرت** oldu da **تَنْخَسف** olmadı; o, onunla görmüyor olmakla beraber, ancak o yerinde duruyor; sonra da **فُقِئت** edildikten sonra, onda yüz diyet vardır. İbnü’l-A‘râbî dedi: **البَخَق**; görmesinin gitmesi ve gözünün açık, yerinde durur kalmasıdır. Ebû ‘Amr dedi: Gözü **بَخِقَت** oldu; gittiği zaman; ben onu **أَبْخَقْتُها**; onu **فقأْتها** ettiğim zaman; bundan, kurbanlıklarda **البَخْقاء**dan nehyine dair hadîs vardır; ve bundan, ‘Abdülmelik b. ‘Umeyr’in el-Ahnef’i vasfettiği hadîs: “Yanağı çıkık, gözü **باخِقَ** idi.” İbn Sîde: Gözü **بخَقَت** ve **بَخِقَت**: **عارَتْ**; **العَوَر**un en şiddetlisiyle; ve fetha (ile olanı) daha üstündür. Ve **عين بَخْقاء** ve **بَخِيق** ve **بَخِيقة**: **عوْراء**dır; ve onu **بَخَقَها يَبْخَقُها بَخْقاً** ve **أَبْخَقَها**: onu **عوَّرها** etti. Ve **رجل بَخِيق** ve **أَبْخَقُ**: **مَبْخُوق العين**dir. Cevherî: **البَخَق**; hareke ile; gözün **انْخِساف**ı ile olan **العَوَر**dır.
