# بخق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AE%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بخق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AE%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بخق

البخق، محركة: أكثر وأقبح ما كان من العور، وأكثره غمصا قاله الليث، قال رؤبة:
  كسر من عينيه تقويم الفوق                      وما بعينيه عواوير البخق قال الجوهري: البخق: العور بانخساف العين، وقال شمر: البخق: أن تخسف العين بعد العور، وقال ابن الأعرابي: البخق: أن يذهب بصره وتبقى عينه منفتحة قائمة. أو هو أن لا يلتقي شفر عينه على حدقته قاله الليث، وأنشد قول رؤبة السابق، تقول منه: بخق، كفرح ونصر وقال ابن سيده: بخقت عينه: إذا ذهبت، وبخقت: عارت أشد العور، والفتح أعلى، وفي حديث زيد بن ثابت أنه قال: وفي العين القائمة إذا بخقت مائة دينار، أراد إذا كانت العين صحيحة الصورة، قائمة في موضعها، إلا أن صاحبها لا يبصر، ثم بخقت بعد، ففيها مائة دينار ، وقال شمر: أراد زيد أنها إن عورت ولم تنخسف، وهو لا يبصر بها إلا أنها قائمة ، ثم فقئت ففيها مائة دينار.
 والعين البخقاء، والباخقة، والبخيق، والبخيقة: العوراء ومنه حديث نهيه في الأضاحي عن البخقاء. وكذلك رجل بخيق ، كأمير ، وباخق العين، ومبخوقها: أبخق، ومنه حديث عبد الملك بن عمير يصف الأحنف: كان ناتئ الوجنة، باخق العين قيل: أصيبت عينه بسمرقند، وقيل: ذهبت بالجدري. وبخق عينه، كمنع: عورها قاله الليث، ونقله الجوهري. وأبخقها: فقأها عن أبي عمرو، وقال غيره: عورها، قال رؤبة:
  للصلح من صقع وطعن أبخقا والعين: ندرت هكذا في سائر النسخ، ومقتضاه أنه أبخقت العين، وليس كذلك، والذي في المحيط: انبخقت العين: ندرت. وقال ابن عباد أيضا: البخاق كغراب: الذئب الذكر نقله الصاغاني في التكملة.

### Türkçe

**البخق**, harekeli: şaşılığın olanından en çok ve en çirkin olanı, ve onun en çok çöküklüğü; bunu **الليث** söyledi. **رؤبة** dedi:
  Gözlerinden bir kırık, **الفوق**’un doğrultulması;                      ve gözlerinde **عواوير البخق** yoktur. **الجوهري** dedi: **البخق**: gözün çökmesiyle olan şaşılık. **شمر** dedi: **البخق**: şaşılıktan sonra gözün çökmesidir. **ابن الأعرابي** dedi: **البخق**: görmesinin gitmesi ve gözünün açık, dik kalmasıdır. Yahut o, göz kapağının göz bebeği üzerine kenarında birleşmemesidir; bunu **الليث** söyledi ve **رؤبة**’nin önceki sözünü şahit getirdi. Ondan şöyle dersin: **بخق**; **فرح** ve **نصر** gibi. **ابن سيده** dedi: **بخقت عينه**: gittiği zaman. Ve **بخقت**: daha şiddetli şaşı oldu; ve fetha daha üstündür. **زيد بن ثابت** hadîsinde, onun şöyle dediği rivayet edilmiştir: “Ve yerinde duran gözde, eğer **بخقت** olursa yüz dinar.” Şunu kastetti: göz sûretçe sağlam, yerinde duran, ancak sahibi görmeyen ise; sonra da bundan sonra **بخقت** olursa, onda yüz dinar vardır. **شمر** dedi: **زيد**’in kastı: eğer şaşı oldu da çökmedi ise—onunla görmüyor, ancak o yerinde duruyor—sonra da oyulursa, onda yüz dinar vardır.

Ve **العين البخقاء** ve **الباخقة** ve **البخيق** ve **البخيقة**: şaşı gözlü (dişi); ve ondan, kurbanlıklarda **البخقاء**’dan nehyine dair hadîs. Yine (böyle) **رجل بخيق**; **أمير** gibi. Ve **باخق العين** ve **مبخوقها**: **أبخق**. Ve ondan **عبد الملك بن عمير** hadîsi; **الأحنف**’i vasfeder: “Yanak kemiği çıkık, **باخق العين** idi.” Denildi ki: gözü **سمرقند**’de isabet aldı; ve denildi ki: çiçek hastalığıyla gitti. Ve **بخق عينه**; **منع** gibi: onu şaşı etti; bunu **الليث** söyledi ve **الجوهري** nakletti. Ve **أبخقها**: onu oydu; **أبي عمرو**’dan. Başkası dedi: onu şaşı etti. **رؤبة** dedi:
  Barış için, bir **صقع** ve bir **طعن** (ile) **أبخقا**. Ve “**العين**”: bütün nüshalarda böyle (gelmiştir); ve bunun gereği, “**أبخقت العين**” olduğudur; fakat öyle değildir. **المحيط**’ta olan: **انبخقت العين**: dışarı fırladı. **ابن عباد** da dedi: **البخاق**; **غراب** gibi: erkek kurt; bunu **الصاغاني** **التكملة**’de nakletti.
