# بدع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AF%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بدع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بدع

بدَع الشيءَ يَبْدَعُه بَدْعاً وابْتَدَعَه: أَنشأَه وبدأَه. وبدَع الرَّكِيّة: اسْتَنْبَطَها وأَحدَثها. ورَكِيٌّ بَدِيعٌ: حَدِيثةُ الحَفْر. والبَدِيعُ والبِدْعُ: الشيء الذي يكون أَوّلاً. وفي التنزيل: قُل ما كنتُ بِدْعاً من الرُّسُل؛ أَي ما كنت أَوّلَ من أُرْسِلَ، قد أُرسل قبلي رُسُلٌ كثير.
والبِدْعةُ: الحَدَث وما ابْتُدِعَ من الدِّينِ بعد الإِكمال. ابن السكيت: البِدْعةُ كلُّ مُحْدَثةٍ. وفي حديث عمر، رضي الله عنه، في قِيام رمضانَ: نِعْمتِ البِدْعةُ هذه. ابن الأَثير: البِدْعةُ بدْعتان: بدعةُ هُدى، وبدْعة ضلال، فما كان في خلاف ما أَمر الله به ورسوله، صلى الله عليه وسلم، فهو في حَيِزّ الذّمِّ والإِنكار، وما كان واقعاً تحت عُموم ما ندَب اللهُ إِليه وحَضّ عليه أَو رسولُه فهو في حيِّز المدح، وما لم يكن له مِثال موجود كنَوْع من الجُود والسّخاء وفِعْل المعروف فهو من الأَفعال المحمودة، ولا يجوز أَن يكون ذلك في خلاف ما ورد الشرع به لأَن النبي، صلى الله عليه وسلم، قد جعل له في ذلك ثواباً فقال: مَن سنّ سُنّة حسَنة كان له أَجرُها وأَجرُ مَن عَمِلَ بها، وقال في ضدّه: مَن سنّ سُنّة سَيئة كان عليه وِزْرها ووِزْر مَن عَمِلَ بها، وذلك إِذا كان في خلاف ما أَمر الله به ورسوله، قال: ومن هذا النوع قول عمر، رضي الله عنه: نعمتِ البِدْعةُ هذه، لمّا كانت من أَفعال الخير وداخلة في حيّز المدح سَمّاها بدعة ومدَحَها لأَنَّ النبي، صلى الله عليه وسلم، لم يَسُنَّها لهم، وإِنما صلاَّها لَيالِيَ ثم تركها ولم يحافظ عليها ولا جمع الناس لها ولا كانت في زمن أَبي بكر وإِنما عمر، رضي الله عنهما، جمع الناسَ عليها وندَبهم إِليها فبهذا سماها بدعة، وهي على الحقيقة سنَّة لقوله، صلى الله عليه وسلم، عليكم بسنّتي وسنة الخُلفاء الراشدين من بعدي، وقوله، صلى الله عليه وسلم: اقْتَدُوا باللذين من بعدي: أَبي بكر وعمر، وعلى هذا التأْويل يُحمل الحديث الآخَر: كلُّ مُحْدَثةٍ بدعة، إِنما يريد ما خالَف أُصولَ الشريعة ولم يوافق السنة، وأَكثر ما يستعمل المُبْتَدِعُ عُرْفاً في الذمِّ. وقال أَبو عَدْنان: المبتَدِع الذي يأْتي أَمْراً على شبه لم يكن ابتدأَه إِياه. وفلان بِدْعٍ في هذا الأَمر أَي أَوّل لم يَسْبِقْه أَحد. ويقال: ما هو منّي ببِدْعٍ وبَديعً، قال الأَحوص:
فَخَرَتْ فانْتَمَتْ فقلتُ: انْظُرِيني،
ليس جَهْلٌ أَتَيْته ببدِيعِ
وأَبْدَعَ وابْتَدَعَ وتَبَدَّع: أتَى بِبدْعةٍ، قال اللهِ تعالى: ورَهْبانِيَّةً ابْتَدَعوها؛ وقال رؤبة:
إِنْ كُنْتَ للهِ التَّقِيَّ الأَطْوعا،
فليس وجْهَ الحَقِّ أَن تَبَدَّعا
وبَدَّعه: نَسَبه إِلى البِدْعةِ. واسْتَبْدَعَه: عدَّه بَديعاً. والبَدِيعُ: المُحْدَثُ العَجيب. والبَدِيعُ: المُبْدِعُ. وأَبدعْتُ الشيء: اخْتَرَعْته لاعلى مِثال. والبَديع: من أَسماء الله تعالى لإِبْداعِه الأِشياء وإِحْداثِه إِيَّاها وهو البديع الأَوّل قبل كل شيء، ويجوز أَن يكون بمعنى مُبدِع أَو يكون من بَدَع الخلْقَ أَي بَدَأَه، والله تعالى كما قال سبحانه: بَدِيعُ السمواتِ والأَرض؛ أَي خالقها ومُبْدِعُها فهو سبحانه الخالق المُخْتَرعُ لا عن مثال سابق، قال أَبو إِسحق: يعني أَنه أَنشأَها على غير حِذاء ولا مثال إِلا أَنَّ بديعاً من بَدَع لا من أَبْدع، وأَبدعَ: أَكثر في الكلام من بَدَع، ولو استعمل بدَع لم يكن خطأ، فبَدِيعٌ فَعِيلٌ بمعنى فاعل مثل قدير بمعنى قادر، وهو صفة من صفات الله تعالى لأَنه بدأَ الخلق على ما أَراد على غير مثال تقدّمه.قال الليث: وقرئ بديعَ السمواتِ والأَرضِ، بالنصب على وجه التعجب لِما قال المشركون على معنى: بِدْعاً ما قلتم وبَدِيعاً اخْتَرَقْتم، فنصبه على التعجب، قال: والله أَعلم أَهو ذلك أَم لا؛ فأَما قراءة العامة فالرفع، ويقولون هو اسم من أَسماء الله سبحانه، قال الأَزهري: ما علمت أَحداً من القرّاء قرأَ بديعَ بالنصب، والتعجبُ فيه غير جائز، وإِن جاء مثله في الكلام فنصبه على المدح كأَنه قال أَذكر بديع السموات والأَرض. وسِقاء بَديع: جديد، وكذلك زِمام بديع؛ وأَنشد ابن الأَعرابي في السقاء لأَبي محمد الفقعسي:
يَنْصَحْنَ ماء البَدَنِ المُسَرَّى،
نَضْحَ البَدِيعِ الصَّفَقَ المُصْفَرّا
الصَّفَقُ: أَوّل ما يُجعل في السِّقاء الجديد. قال الأَزهري: فالبديعُ بمعنى السقاء والحبْل فَعِيلٌ بمعنى مَفعول. وحَبلٌ بَديع: جَديد أَيضاً؛ حكاه أَبو حنيفة. والبديع من الحِبال: الذي ابتُدِئ فتله ولم يكن حَبلاً فنكث ثم غُزل وأُعيد فتلُه؛ ومنه قول الشماخ:
وأَدْمَجَ دَمْج ذي شَطَنٍ بَدِيعِ
والبديعُ: الزِّقُّ الجديد والسقاء الجديد. وفي الحديث: أَن النبي، صلى الله عليه وسلم، قال: تِهامةُ كَبَدِيعِ العَسَلِ حُلْو أَوّلُه حُلْو آخِرُه؛ شَبَّهها بِزِقِّ العسل لأَنه لا يتغيَّر هواؤها فأَوّله طيّب وآخره طيّب، وكذلك العسل لا يتغير وليس كذلك اللبن فإِنه يتغير، وتِهامة في فُصول السنة كلها غَداةً ولَيالِيها أَطْيَب اللَّيالي لا تُؤذي بحَرّ مُفْرط ولا قُرّ مُؤذ؛ ومنه قول امرأَة من العرب وصَفت زوجَها فقالت: زَوْجي كلَيْل تِهامةَ لا حَرّ ولا قُرّ، ولا مَخافةَ ولا سآمةَ. والبديعُ: المُبْتَدِع والمُبْتَدَع. وشيء بِدْعٌ، بالكسر، أَي مُبتدَع. وأَبدْعَ الشاعرُ: جاء بالبديعِ. الكسائي: البِدْعُ في الخير والشرّ، وقد بَدُعَ بَداعةً وبُدوعاً، ورجل بِدْعٌ وامرأَة بدْعة إِذا كان غاية في كل شيء، كان عالماً أَو شَرِيفاً أَو شُجاعاً؛ وقد بَدُعَ الأَمْرُ بدْعاً وبَدَعُوه وابْتَدَعُوه ورجل بِدْعٌ ورجال أَبْداع ونساء بِدَعٌ وأَبداع ورجُل بِدْع غُمْر وفلان بِدْعٌ في هذا الأَمر أَي بَدِيع وقوم أَبداع؛ عن الأَخفش. وأُبْدِعتِ الإِبلُ: بُرِّكَت في الطريق من هُزال أَو داء أَو كَلال، وأَبْدَعت هي: كَلَّت أَو عَطِبَت، وقيل: لا يكون الإِبْداع إِلاَّ بظَلَع.يقال: أَبْدَعَت به راحِلتُه إِذا ظَلَعَت، وأُبْدِعَ وأُبْدِعَ به وأَبْدَعَ:كلَّت راحلته أَو عَطِبَت وبَقِيَ مُنْقَطَعاً به وحَسِرَ عليه ظهرُه أَو قام به أَي وقَف به؛ قال ابن بري: شاهده قول حُميد الأَرقط: لا يَقْدِرُ الحُمْسُ على جِبابِه
إِلاَّ بطُولِ السيْرِ وانْجِذابِه،
وتَرْكِ ما أَبْدَعَ من رِكابِه
وفي الحديث: أَنَّ رجلاً أَتَى النبي، صلى الله عليه وسلم، فقال: يا رسولَ الله إِني أُبْدِعَ بي فاحْمِلْني أَي انقُطع بي لكَلال راحلتي. وقال اللحياني: يقال أَبدَع فلان بفلان إِذا قَطَع به وخَذلَه ولم يقم بحاجته ولم يكن عند ظنه به، وأَبدَعَ به ظهرُه؛ قال الأَفْوه:
ولكلِّ ساعٍ سُنَّةٌ، مِمَّنْ مَضَى،
تَنْمِي به في سَعْيِه أَوْ تُبْدِعُ
وفي حديث الهَدْي: فأَزْحَفَت عليه بالطريق فَعَيَّ لشأْنها إِن هي أَبدَعَتْ أَي انْقَطَعَت عن السير بكَلال أَو ظَلَع، كأَنه جعل انقطاعها عما كانت مستمرّة عليه من عادة السير إِبْداعاً أَي إِنشاء أَمر خارج عما اعْتِيدَ منها؛ ومنه الحديث: كيف أَصْنَعُ بما أَبْدَعَ عليَّ منها؟ وبعضهم يرويه: أُبْدِعَت وأُبْدِعَ، على ما لم يسمّ فاعله، وقال: هكذا يستعمل، والأَول أَوجه وأَقيس. وفي المثل: إِذا طَلَبْتَ الباطِلَ أُبْدِع بك. قال أَبو سعيد: أُبْدِعت حُجّة فلان أَي أُبْطِلت حجّته أَي بطَلَت. وقال غيره: أَبْدَعَ بِرُّ فلان بشُكْري وأَبْدَعَ فضْلُه وإِيجابه بوصفي إِذا شكره على إِحسانه إِليه واعترَف بأَنَّ شكره لا يَفِي بإِحسانه. قال الأَصمعي: بَدِعَ يَبَدَعُ فهو بَدِيعٌ إِذا سَمِن؛ وأَنشد لبَشِير ابن النِّكْث:
فبَدِعَتْ أَرْنَبُه وخِرْنِقُهْ
أَي سَمِنت. وأَبْدَعُوا به: ضربوه. وأَبدَع يميناً: أَوجَبها؛ عن ابن الأَعرابي.وأَبدَع بالسفر وبالحج: عزَم عليه.

### Türkçe

**بدَع** şeyi, onu **يَبْدَعُه** diye **بَدْعاً** (olarak) ve onu **ابْتَدَعَه**: onu inşa etti ve onu başlattı. Ve **بدَع**
kuyuyu (**الرَّكِيّة**): onu yerden çıkardı ve onu ortaya çıkardı. Ve **رَكِيٌّ بَدِيعٌ**: kazısı yeni
olan. Ve **البَدِيعُ** ve **البِدْعُ**: ilkin olan şey. Ve tenzilde: **قُل ما كنتُ بِدْعاً من الرُّسُل**; yani ben gönderilenlerin ilki değildim, benden önce
çok resuller gönderilmiştir.

Ve **البِدْعةُ**: olay ve tamamlanmadan sonra dinden **ابْتُدِعَ** edilen şey. İbn
es-Sikkît: **البِدْعةُ** her **مُحْدَثةٍ**dir. Ömer’in, Allah ondan razı olsun, Ramazan
kıyamı hakkında hadisinde: **نِعْمتِ البِدْعةُ هذه**. İbnü’l-Esîr: **البِدْعةُ** iki **بدْعة**dır: **بدعةُ هُدى**
ve **بدْعة ضلال**; Allah’ın ve Resulünün, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, emrettiğine aykırı olan şey, kınama ve inkâr
sahasındadır; Allah’ın teşvik ettiği ve üzerine sevk ettiği yahut Resulünün (teşvik ettiği) şeyin umumunun altına giren şey ise övgü sahasındadır; ve kendisi için mevcut bir örnek bulunmayan, cömertlik ve sehâ türünden ve iyilik yapma gibi bir tür ise, o övülen fiillerdendir; ve bunun şeriatın getirdiğine aykırı olması caiz değildir; çünkü Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, buna sevap kılmıştır da şöyle demiştir: “Kim güzel bir sünnet koyarsa onun ecri ve onunla amel edenin ecri vardır”; ve zıddı hakkında demiştir: “Kim kötü bir sünnet koyarsa onun günahı ve onunla amel edenin günahı vardır”; bu, Allah’ın ve Resulünün emrettiğine aykırı olduğu zaman (böyledir). Dedi ki: Bu türdendir Ömer’in, Allah ondan razı olsun, sözü: **نعمتِ البِدْعةُ هذه**; hayır fiillerinden olup övgü sahasına girdiği için ona **بدعة** adını verdi ve onu övdü; çünkü Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, onu onlar için sünnet kılmamıştı; ancak onu birkaç gece kılmış sonra bırakmış, ona devam etmemiş, insanları onun için toplamamıştı; Ebû Bekir zamanında da olmamıştı; ancak Ömer, Allah ikisinden de razı olsun, insanları onun üzerine topladı ve onları ona teşvik etti; bununla ona **بدعة** adını verdi; o ise hakikatte sünnettir; onun, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, “Sünnetime ve benden sonra raşid halifelerin sünnetine sarılın” sözü ve onun, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, “Benden sonra olan iki kişiye uyun: Ebû Bekir ve Ömer” sözü sebebiyle. Ve bu te’vil üzere taşınır diğer hadis: “Her **مُحْدَثةٍ** bir **بدعة**dır”; ancak şeriatın asıllarına aykırı olan ve sünnete uymayanı kasteder; ve örfte **المُبْتَدِعُ** en çok zemde kullanılır. Ebû
Adnân dedi: **المبتَدِع**; benzeri üzere bir iş getirendir; onu kendisine (daha önce) başlatmış değildi. Ve falan bu işte **بِدْعٍ**dır; yani kendisinden önce kimse geçmemiş ilk kişidir. Ve denir: o benden **بِدْعٍ** ve **بَديعً** değildir. el-Ahvas dedi ki:
فَخَرَتْ فانْتَمَتْ فقلتُ: انْظُرِيني،
ليس جَهْلٌ أَتَيْته ببدِيعِ

Ve **أَبْدَعَ** ve **ابْتَدَعَ** ve **تَبَدَّع**: bir **بدْعةٍ** getirdi. Allah Teâlâ dedi ki:
**ورَهْبانِيَّةً ابْتَدَعوها**; ve Ru’be dedi ki:
إِنْ كُنْتَ للهِ التَّقِيَّ الأَطْوعا،
فليس وجْهَ الحَقِّ أَن تَبَدَّعا

Ve **بَدَّعه**: onu **البِدْعةِ**ye nispet etti. Ve **اسْتَبْدَعَه**: onu **بَديعاً** saydı.
Ve **البَدِيعُ**: yeni ortaya çıkan acayip. Ve **البَدِيعُ**: **المُبْدِعُ**. Ve “şeyi **أَبدعْتُ**”: onu örneksiz icat ettim. Ve **البَديع**: Allah Teâlâ’nın isimlerindendir; eşyayı **إِبْداعِ** etmesi ve onları **إِحْداثِ** etmesi sebebiyle; ve o, her şeyden önce ilk **البديع**dir. Ve “**مُبدِع**” manasında olması caizdir yahut “yaratmayı **بَدَع** etti” yani onu başlattı (manasında) olabilir. Ve Allah Teâlâ, سبحانه, dediği gibi: **بَدِيعُ السمواتِ والأَرض**; yani onların yaratıcısı ve onları **مُبْدِعُ** edendir; o, سبحانه, önceki bir örnek olmaksızın yaratan, icat edendir. Ebû İshak dedi: yani onları bir hizâ ve bir örnek üzere olmaksızın inşa etti; ancak **بديعاً**, **أَبْدع**dan değil **بَدَع**dandır. Ve **أَبدعَ**: sözde **بَدَع**dan daha çoktur; eğer **بدَع** kullanılsaydı hata olmazdı. Öyleyse **بَدِيعٌ** “**فَعِيلٌ**”dir, “fail” manasında; “**قدير**”in “**قادر**” manasında olması gibi. Ve o, Allah Teâlâ’nın sıfatlarındandır; çünkü yaratmayı, önünde bir örnek olmaksızın, dilediği üzere başlattı. Leys dedi: “**بديعَ السمواتِ والأَرضِ**” diye de okunmuştur; müşriklerin söylediklerine karşı, “Söylediğiniz ne **بِدْعاً**dır ve deldiğiniz ne **بَدِيعاً**dır” manasında, taaccüb vechiyle nasb ile; onu taaccüb için nasb etti. Dedi: Allah daha iyi bilir, bu mudur değil midir. Ama umumun kıraati ref‘ iledir; ve derler ki o, Allah سبحانه’nın isimlerindendir. Ezherî dedi: Kurrâdan hiç kimsenin **بديعَ**ı nasb ile okuduğunu bilmedim; ve onda taaccüb caiz değildir; her ne kadar benzeri sözde gelse de onu medih için nasb eder; sanki “**بديع السموات والأَرض**’i zikrediyorum” demiş gibi. Ve **سِقاء بَديع**: yeni; aynı şekilde **زِمام بديع**. İbnü’l-A‘râbî, kırba için Ebû Muhammed el-Fak‘asî’den şu beyti rivayet etti:
يَنْصَحْنَ ماء البَدَنِ المُسَرَّى،
نَضْحَ البَدِيعِ الصَّفَقَ المُصْفَرّا
**الصَّفَقُ**: yeni kırbada yapılan ilk şey. Ezherî dedi: Öyleyse **البديعُ**, kırba ve ip manasında, “**فَعِيلٌ**”dir “mef‘ûl” manasında. Ve **حَبلٌ بَديع**: yine yeni; bunu Ebû Hanîfe nakletti. Ve iplerden **البديع**: bükümü ilk başlatılan; daha önce ip olup sonra çözülüp eğrilmiş ve bükümü iade edilmiş olmayan (ip). Ondandır Şemmâh’ın sözü:
وأَدْمَجَ دَمْج ذي شَطَنٍ بَدِيعِ

Ve **البديعُ**: yeni tulum ve yeni kırba. Ve hadiste: Peygamberin, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, şöyle dediği: “**تِهامةُ كَبَدِيعِ العَسَلِ حُلْو أَوّلُه حُلْو آخِرُه**”; onu bal tulumuna benzetti; çünkü onun havası değişmez; böylece başı hoş, sonu hoş olur; bal da değişmez; süt böyle değildir, çünkü o değişir. Ve Tihâme, senenin bütün mevsimlerinde, sabahları ve geceleri, gecelerin en hoşudur; aşırı bir sıcakla ve eziyet veren bir soğukla eziyet etmez. Ondandır Araplardan bir kadının, kocasını vasfederken sözü: “Kocam Tihâme gecesi gibidir: ne sıcak ne soğuk; ne korku ne bıkkınlık.” Ve **البديعُ**: **المُبْتَدِع** ve **المُبْتَدَع**. Ve **شيء بِدْعٌ**, kesre ile: yani **مُبتدَع**. Ve şair **أَبدْعَ**: **البديعِ** ile geldi. Kisâî: **البِدْعُ** hayırda ve şerde (olur). Ve **بَدُعَ** **بَداعةً** ve **بُدوعاً** (oldu). Ve erkek **بِدْعٌ** ve kadın **بدْعة**: her şeyde nihayet (derece) olduğu zaman; âlim yahut şerif yahut cesur (olsa). Ve iş **بَدُعَ** **بدْعاً** (oldu) ve onu **بَدَعُوه** ve **ابْتَدَعُوه**. Ve erkekler **أَبْداع** ve kadınlar **بِدَعٌ** ve **أَبداع**. Ve erkek **بِدْع غُمْر**. Ve falan bu işte **بِدْعٌ**dır; yani **بَدِيع**. Ve kavim **أَبداع**; Ahfeş’ten.

Ve develer **أُبْدِعتِ**: yolda zayıflıktan yahut hastalıktan yahut yorgunluktan çöktürüldü. Ve onlar **أَبْدَعت**: yoruldu yahut sakatlandı. Ve denildi: **الإِبْداع** ancak topallıkla olur. Denir: bineği onunla **أَبْدَعَت**; topalladığı zaman. Ve **أُبْدِعَ** ve onunla **أُبْدِعَ** ve **أَبْدَعَ**: bineği yoruldu yahut sakatlandı ve onunla kesik kaldı; ve sırtı onun üzerinde yoruldu yahut onunla durdu, yani onunla durakladı. İbn Berrî dedi: şahidi Humeyd el-Arkat’ın sözü:
لا يَقْدِرُ الحُمْسُ على جِبابِه
إِلاَّ بطُولِ السيْرِ وانْجِذابِه،
وتَرْكِ ما أَبْدَعَ من رِكابِه

Ve hadiste: bir adam Peygambere, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, geldi de dedi: “Ya Resûlallah, benimle **أُبْدِعَ** olundu; beni bindir”; yani bineğimin yorgunluğu sebebiyle benimle yol kesildi. Lihyânî dedi: “Falan, falanla **أَبدَع** etti” denir; onunla (yolu) kestiği, onu yüzüstü bıraktığı, ihtiyacını görmediği ve onun hakkındaki zannına uygun olmadığı zaman. Ve “sırtı onunla **أَبدَعَ** etti”; el-Afveh dedi ki:
ولكلِّ ساعٍ سُنَّةٌ، مِمَّنْ مَضَى،
تَنْمِي به في سَعْيِه أَوْ تُبْدِعُ

Ve hedy hadîsinde: yolda onun üzerine **فأَزْحَفَت** etti de, eğer **أَبدَعَتْ** ederse, yani yorgunluk yahut topallıkla yürüyüşten kesilirse, onun işi ona güç geldi; sanki onu, yürüyüş âdetinden süreklilik üzere olduğu şeyden kesilmesini **إِبْداعاً** kıldı; yani ondan alışılmışın dışında bir iş inşa etmek. Ondandır hadis: “Onlardan bana **أَبْدَعَ** edenle ne yapayım?” Bazıları onu “**أُبْدِعَت** ve **أُبْدِعَ**” diye, faili adlandırılmayan üzere rivayet eder. Ve dedi: böyle kullanılır; birincisi daha uygun ve daha kıyasîdir. Ve meselde: “Batılı talep edersen, seninle **أُبْدِع** edilir.” Ebû Saîd dedi: “Falanın hücceti **أُبْدِعت**”; yani hücceti iptal edildi, yani bâtıl oldu. Başkası dedi: “Falanın iyiliği, benim şükrümle **أَبْدَعَ** etti; ve onun fazlı ve icabı, benim vasfımla **أَبْدَعَ** etti”; ona ihsanı üzerine şükrettiği ve şükrünün ihsanına vefa etmeyeceğini itiraf ettiği zaman. Asmaî dedi: **بَدِعَ** **يَبَدَعُ**; o **بَدِيعٌ**dur: semirdiği zaman. Beşîr b. en-Niks’ten şu beyit okundu:
فبَدِعَتْ أَرْنَبُه وخِرْنِقُهْ
yani semirdi. Ve onunla **أَبْدَعُوا**: onu dövdüler. Ve “yemin **أَبدَعَ** etti”: onu vacip kıldı; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve seferle ve hacla **أَبدَعَ**: ona azmetti.
