# بدع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AF%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بدع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: بدع

البديع: المبتدع، وهو من أسماء الله الحسنى، لإبداعه الأشياء وإحداثه إياها، وهو البديع الأول قبل كل شيء. وقال أبو عدنان: المبتدع: الذي يأتي أمرا على شبه لم يكن ابتداه إياه. قال الله جل شأنه:  بديع السموات والأرض  أي مبتدعها ومبتدئها لا على مثال سبق. قال أبو إسحاق: يعني أنه أنشأها على غير حذاء ولا مثال، إلا أن بديعا من بدع لا من أبدع، وأبدع أكثر في الكلام من بدع، ولو استعمل بدع لم يكن خطأ، فبديع فعيل بمعنى فاعل، مثل قدير بمعنى قادر، وهو صفة من صفاته تعالى لأنه بدأ الخلق على ما أراد على غير مثال تقدمه، وروي أن اسم الله الأعظم يا بديع السموات والأرض، ياذا الجلال والإكرام.
 والبديع أيضا: المبتدع. يقال: جئت بأمر بديع، أي محدث عجيب، لم يعرف قبل ذلك.
 والبديع: حبل ابتدئ فتله ولم يكن حبلا فنكث ثم غزل ثم أعيد فتله، ومنه قول الشماخ يصف جملا:
  كأن الكور والأنساع مـنـه                      على علج رعى أنف الربيع
  أطار عقيقه عنـه نـسـالا                      وأدمج دمج ذي شطن بديع وقال أبو حنيفة: حبل بديع، أي جديد. قال الأزهري: فعيل بمعنى مفعول.
 والبديع: الزق الجديد، والسقاء الجديد، صفة غالبة، كالحية والعجوز، ومنه الحديث أن النبي صلى الله عليه وسلم قال:  تهامة كبديع العسل حلو أوله، حلو آخره  . شبهها بزق العسل، لأنه لا يتغير هواؤها، فأوله طيب وآخره طيب، وكذلك العسل لا يتغير وليس كذلك اللبن، فإنه يتغير.
 والبديع: الرجل السمين، وقد بدع، كفرح، عن الأصمعي، فهو مثل سمن يسمن فهو سمين، وأنشد لبشير بن النكث:
  فبدعت أرنبه وخـرنـقـه                      وغمل الثعلب غملا شبرقه أي طال الشبرق حتى غمل الثعلب، أي غطاه، ومعنى بدعت: سمنت.
 ج: بدع، بالضم. وبديع: بناء عظيم للمتوكل العباسي، بسر من رأى، قاله الحازمي. وقال السكوني: بديع: ماء عليه نخيل وعيون جارية قرب وادي القرى، كما في العباب والمعجم. ويقال: بديع، بالياء التحتية، وهو قول الحازمي، وسيأتي في موضعه أنه موضع بين فدك وخيبر. وبديعة، كسفينة: ماء بحسمى، وحسمى: جبل بالشام، كذا في المعجم.
 والبدع، بالكسر: الأمر الذي يكون أولا، وكذلك البديع، ومنه قوله تعالى:  قل ما كنت بدعا من الرسل  ، أي ما كنت أول من أرسل، قد أرسل قبلي رسل كثير. ويقال: فلان بدع في هذا الأمر، أي أول لم يسبقه أحد.
 والبدع: الغمر من الرجال، عن ابن الأعرابي. والبدن البدع: الممتلئ، والبدع: الغاية في كل شيء يقال: رجل بدع، وامرأة بدعة، وذلك إذا كان عالما، أو شجاعا، أو شريفا وقال الكسائي: البدع يكون في الخير والشر. الجوهري: ابداع، يقال: رجال أبداع، وقوم أبداع، عن الأخفش، وبدع، كعنق، وهي بدعة، كسدرة، ج: بدع، كعنب. ويقال أيضا: نساء أبداع كما في اللسان.
 وقد بدع، ككرم، بداعة وبدوعا، قاله الكسائي، أي صار غاية في وصه، خيرا كان أو شرا.

  والبدعة، بالكسر: الحدث في الدين بعد الإكمال، ومنه الحديث: إياكم ومحدثات الأمور، فإن كل محدثة بدعة، وكل بدعة ضلالة. أو هي ما استحدث بعد النبي صلى الله عليه وسلم من الأهواء والأعمال، وهذا قول الليث. قال: و الجوهري: بدع، كعنب، وأنشد:
  ما زال طعن الأعادي والوشاة بناوالطعن أمر من الواشين لا بدع وقال ابن السكيت: البدعة: كل محدثة. وفي حديث قيام رمضان نعمت البدعة هذه وقال ابن الأثير: البدعة بدعتان: بدعة هدى، وبدعة ضلال، فما كان في خلاف ما أمر الله به فهو في حيز الذم والإنكار، وما كان واقعا تحت عموم ما ندب الله إليه، وحض عليه، أو رسوله، فهو في حيز المدح، وما لم يكن له مثال موجود كنوع من الجود والسخاء، وفعل المعروف، فهو من الأفعال المحمودة، ولا يجوز أن يكون ذلك في خلاف ما ورد الشرع به، لأن النبي صلى الله عليه وسلم قد جعل له في ذلك ثوابا، فقال:من سن سنة حسنة كان له أجرها وأجر من عمل بها. وقال في ضده: من سن سنة سيئة كان عليه وزرها ووزر من عمل بها، وذلك إذا كان في خلاف ما أمر الله به ورسله، قال: ومن هذا النوع قول عمر رضي الله تعالى عنه: نعمت البدعة هذه لما كانت من أفعال الخير، وداخلة في حيز المدح سماها بدعة ومدحها، لأن النبي صلى الله عليه وسلم لم يسنها لهم، وإنما صلاها ليالي ثم تركها، ولم يحافظ عليها، ولا جمع الناس لها، ولا كانت في زمن أبي بكر رضي الله عنه، وإنما عمر جمع الناس عليها وندبهم إليها، فبهذا سماها بدعة، وهي على الحقيقة سنة لقوله صلى الله عليه وسلم:  عليكم بسنتي وسنة الخلفاء الراشدين من بعدي  . وقوله صلى الله عليه وسلم:  اقتدوا باللذين من بعدي: أبي بكر عمر. وعلى هذا التأويل يحمل الحديث الآخر: كل محدثة بدعة إنما يريد ما خالف أصول الشريعة ولم يوافق السنة، وأكثر ما يستعمل المبتدع عرفا في الذم.
 ومبدوع: فرس الحارث بن ضرار ابن عمرو بن مالك الضبي. كذا في العباب، ووقع في التكملة: فرس عبد الحارث، وهو الصواب، وهو القائل فيه:
  تشكى الغزو مبدوع وأضحى                      كأشلاء اللحام به جـروح
  فلا تجزع من الحدثان إنـي                      أكر الغزو إذ جلب القروح وقال زويهر بن عبد الحارث:
  فقلت لسـعـد لا أبـا لأبـيكـم                      ألم تعلموا أني ابن فارس مبدوع وهذا يؤيد ما في التكملة، وسيأتي ذلك للجوهري في ي د ع.
 وبدع، كفرح: سمن، عن الأصمعي، وزنا ومعنى، وقد تقدم.
 وبدع الشيء كمنعه بدعا: أنشأه وبدأه، كابتدعه، ومنه البديع في أسمائه تعالى، كما سبق.
 وقال ابن دريد: بدع الركية بدعا: استنبطها وأحدثها، وأبدع وأبدأ بمعنى واحد، ومنه البديع في أسمائه تعالى، وهو أكثر من بدع، كما يقال: البدئ، وقد تقدم.
 وأبدع الشاعر: أتى بالبديع من القول المخترع على غير مثال سابق.

  وأبدعت الراحلة: كلت وعطبت، عن الكسائي، أو أبدعت به: ظلعت أو بركت في الطريق من هزال أو داء، أو لا يكون الإبداع إلا بظلع، كما قاله بعض الأعراب. وقال أبو عبيدة: ليس هذا باختلاف، وبعضه شبيه بعض.
 قلت: وفي حديث الهدي إن هي أبدعت أي انقطعت عن السير بكلال أو ظلع، كأنه جعل انقطاعها عما كانت مستمرة عليه من مادة السير إبداعا، أي إنشاء أمر خارج عما اعتيد منها.
 وقال اللحياني: يقال: أبدع: فلان بفلان، إذا فظع به، وخذله، ولم يقم بحاجته، ولم يكن عند ظنه به، وهو مجاز. ومن المجاز: قال أبو سعيد: أبدعت حجته، أي بطلت، وفي الأساس: ضعفت.
 وقال غيره: أبدع بره بشكري، وقصده وإيجابه بوصفي، كذا في العباب. وفي اللسان: فضله وإيجابه بوصفي: إذا شكره على إحسانه إليه، معترفا بأن شكره لا يفي بإحسانه.
 ومن المجاز: أبدع، بالضم، أي مبنيا للمفعول: أبطل. قال أبو سعيد: يقال: أبدعت حجته، أي أبطلت. وأبدع بفلان: عطبت ركابه أوكلت وبقي منقطعا به وحسر عليه ظهره، أو قام به، أي وقف. ومنه الحديث أن رجلا أتى النبي صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله، إني أبدع بي فاحملني أي انقطع بي، لكلال راحلتي. قال ابن بري: وشاهده قول حميد الأرقط:
  لا يقدر الحمس على جبابه                      إلا بطول السير وانجذابه
  وترك ما أبدع من ركابه وبدعه تبديعا: نسبه غلى البدعة، كما في الصحاح.
 واستبدعه: عده بديعا، كما في الصحاح أيضا. وتبدع الرجل: تحول مبتدعا، كما في العباب، قال رؤبة:
  إن كنت لله التقي الأطوعا                      فليس وجه الحق أن تبدعا ومما يستدرك عليه: ركي بديعة حديثه الحفر. ويقال: ما هو ببديع، كما يقال: ببدع.
 وأبدع الرجل، وابتدع: أتى ببدعة. ومن الأخير قوله تعالى:  ورهبانية ابتدعوها  .
 وزمام بديع: جديد. وفي المثل: إذا طلبت الباطل أبدع بك.
 وأبدعوا به: ضربوه. وأبدع يمينا: أوجبها، عن ابن الأعرابي.
 وأبدع بالحج وبالسفر: عزم عليه. وأمر بادع: بديع. والبدائع: موضع في قول كثير:
  بكى إنه سهل الدموع كما بكى                      عشية جاوزنا بحار البـدائع والبديع: لقب أبي الفضل أحمد بن الحسين بن يحيى بن سعيد الهمذاني، أحد الفصحاء صاحب المقامات التي حذا عليها الحريري، روى عن ابن فارس اللغوي، وعيسى بن هشام الأخباري، وعنه القاضي أبو محمد عبد الله بن الحسين النيسابوري، ومات بهراة مسموما سنة ثلاثمائة وثمانية وتسعين. وأيضا لقب عبد الصمد بن الحسين بن عبد الغفار الريحاني الواعظ الصوفي، سمع زاهر بن طاهر، وأبا الحصين، وصحب أبا النجيب، توفي سنة خمسمائة وإحدى وثمانين.

### Türkçe

**البديع**: **المبتدع**; ve o, Allah’ın güzel isimlerindendir; eşyayı icat etmesi ve onları meydana getirmesi sebebiyle; ve o, her şeyden önce ilk **البديع**’dir. Ebû Adnân dedi ki: **المبتدع**: kendisine onu başlatmadığı bir benzerlik üzere bir işi getiren kimsedir. Allah, şanı yüce, dedi ki: **بديع السموات والأرض**; yani onların **مبتدع**’ı ve **مبتدئ**’i; daha önce geçmiş bir örnek üzere olmaksızın. Ebû İshâk dedi ki: yani o, onları bir hizâ ve bir örnek üzere olmaksızın inşa etti; ancak **بديعا** **بدع**’dan, **أبدع**’dan değil; ve **أبدع** sözde **بدع**’dan daha çoktur; eğer **بدع** kullanılsaydı hata olmazdı; öyleyse **بديع** fâil manasında **فعيل**’dir; **قدير**’in **قادر** manasında olması gibi; ve o, O’nun (yüce) sıfatlarındandır; çünkü yaratmayı, önünde bir örnek bulunmaksızın, dilediği üzere başlattı. Ve rivayet olundu ki Allah’ın en büyük ismi: “Ey **بديع السموات والأرض**; ey celâl ve ikram sahibi.”

Ve **البديع** ayrıca: **المبتدع**. Denir: **جئت بأمر بديع**; yani daha önce bilinmemiş, yeni, şaşırtıcı.

Ve **البديع**: bükümü başlatılmış bir ip; ip değilken çözülüp sonra eğrilip sonra bükümü yeniden iade edilmiş değildir; ve ondan, eş-Şemmâh’ın bir deveyi vasfederken sözü:
  كأن الكور والأنساع مـنـه                      على علج رعى أنف الربيع
  أطار عقيقه عنـه نـسـالا                      وأدمج دمج ذي شطن بديع
Ebû Hanîfe dedi ki: **حبل بديع**; yani yeni. Ezherî dedi ki: **فعيل** mef‘ûl manasındadır.

Ve **البديع**: yeni tulum; yeni su kırbası; galip bir sıfat; **الحية** ve **العجوز** gibi. Ve ondan hadis: Peygamber (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) dedi ki: “**تهامة** bal tulumu gibi: başı tatlı, sonu tatlı.” Onu bal tulumuna benzetti; çünkü havası değişmez; başı hoş, sonu hoş; bal da değişmez; süt böyle değildir; çünkü o değişir.

Ve **البديع**: şişman adam; ve **بدع** etti; **فرح** gibi; Asma‘î’den; o hâlde o, “şişmanladı, şişmandır” gibi bir misaldir. Ve Beşîr b. en-Nekth’e ait olarak şu okundu:
  فبدعت أرنبه وخـرنـقـه                      وغمل الثعلب غملا شبرقه
Yani **الشبرق** uzadı da tilkiyi **غمل** etti; yani onu örttü; ve **بدعت**’ın manası: şişmanladım.

Çoğulu: **بدع**; damme ile. Ve **بديع**: Abbâsî Mütevekkil’in “Serrâ men raâ”da büyük bir binasıdır; Hâzimî söyledi. Sükûnî dedi ki: **بديع**: üzerinde hurmalıklar ve akan pınarlar bulunan bir su (yeri); Vâdî’l-Kurâ yakınında; **العباب** ve **المعجم**’da olduğu gibi. Ve denir: **بديع**; alttaki **الياء** ile; bu, Hâzimî’nin sözüdür; ve yerinde gelecektir ki o, Fedek ile Hayber arasında bir yerdir. Ve **بديعة**, **سفينة** gibi: Hismâ’da bir su (yeri); ve Hismâ: Şam’da bir dağ; **المعجم**’da böyle.

Ve **البدع**, kesre ile: ilkin olan iş; ve aynı şekilde **البديع**; ve ondan, O’nun (yüce) sözü: **قل ما كنت بدعا من الرسل**; yani gönderilenlerin ilki olmadım; benden önce birçok resul gönderildi. Ve denir: falan kimse bu işte **بدع**’dır; yani ilk, kendisinden önce kimse geçmemiştir.

Ve **البدع**: erkeklerden **الغمر**; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **البدن البدع**: dolu (tıkabasa). Ve **البدع**: her şeyde nihayet; denir: **رجل بدع** ve **امرأة بدعة**; bu, âlim, yahut cesur, yahut şerefli olduğu zaman. Kisâî dedi ki: **البدع** hayırda da şerde de olur. Cevherî: **ابداع**; denir: **رجال أبداع** ve **قوم أبداع**; Ahfeş’ten. Ve **بدع**, **عنق** gibi; ve o, **بدعة**, **سدرة** gibi; çoğulu: **بدع**, **عنب** gibi. Ve ayrıca denir: **نساء أبداع**; **اللسان**’da olduğu gibi.

Ve **بدع** etti; **كرم** gibi; **بداعة** ve **بدوعا** (olarak); Kisâî söyledi; yani vasfında nihayet oldu; hayır da olsa şer de olsa.

Ve **البدعة**, kesre ile: tamamlanmadan sonra dinde meydana gelen şey; ve ondan hadis: “İşlerin sonradan çıkarılanlarından sakının; çünkü her sonradan çıkarılan **بدعة**’dır; ve her **بدعة** sapıklıktır.” Yahut o, Peygamber’den (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) sonra heveslerden ve amellerden sonradan ortaya çıkarılandır; bu, Leys’in sözüdür. Dedi ki: ve Cevherî: **بدع**, **عنب** gibi; ve şu beyiti okudu:
  ما زال طعن الأعادي والوشاة بناوالطعن أمر من الواشين لا بدع
İbnü’s-Sikkît dedi ki: **البدعة**: her sonradan olan. Ramazan kıyamı hadîsinde: “Bu ne güzel **البدعة**.” İbnü’l-Esîr dedi ki: **البدعة** iki **بدعة**’dır: hidayet **بدعة**’sı ve sapıklık **بدعة**’sı. Allah’ın emrettiğine aykırı olan, yerme ve inkâr alanındadır; Allah’ın ve Resûlü’nün teşvik ettiği ve üzerine özendirdiği şeyin umumunun altına giren ise, övme alanındadır. Ve mevcut bir örneği olmayan—cömertlik ve sehâ türünden, iyilik yapma fiili gibi—şeyler, övülen fiillerdendir; bunun şeriatın getirdiğine aykırı olması caiz değildir; çünkü Peygamber (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) buna sevap kılmıştır; şöyle dedi: “Kim güzel bir sünnet koyarsa, onun ecri ve onunla amel edenin ecri vardır.” Ve zıddında dedi ki: “Kim kötü bir sünnet koyarsa, onun günah yükü ve onunla amel edenin günah yükü vardır.” Bu, Allah’ın ve resullerinin emrettiğine aykırı olduğu zaman böyledir. Dedi ki: ve bu türdendir Ömer’in (Allah Teâlâ ondan razı olsun) sözü: “Bu ne güzel **البدعة**”; hayır fiillerinden olduğu ve övme alanına girdiği için ona **بدعة** adını verdi ve onu övdü; çünkü Peygamber (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) onu onlar için sünnet kılmadı; ancak birkaç gece kıldı sonra bıraktı; ona devam etmedi; insanlar için onu toplamadı; Ebû Bekir’in (Allah Teâlâ ondan razı olsun) zamanında da değildi; ancak Ömer insanları onun üzerine topladı ve onları ona teşvik etti; bununla ona **بدعة** adını verdi; hâlbuki hakikatte o, sünnettir; Peygamber’in (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) sözü sebebiyle: “Sünnetime ve benden sonra râşid halifelerin sünnetine sarılın.” Ve Peygamber’in (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) sözü: “Benden sonra şu ikisine uyun: Ebû Bekir, Ömer.” Ve bu te’vil üzere taşınır diğer hadis: “Her sonradan olan **بدعة**’dır”; bununla ancak şeriatın asıllarına aykırı olan ve sünnete uymayanı kasteder. Ve örfen **المبتدع** çoğu kez zemde kullanılır.

Ve **مبدوع**: ed-Dabbî Hâris b. Dırâr b. Amr b. Mâlik’in atı. **العباب**’da böyle; ve **التكملة**’de “Abdülhâris’in atı” vâki oldu; doğru olan budur; ve onun hakkında söyleyen odur:
  تشكى الغزو مبدوع وأضحى                      كأشلاء اللحام به جـروح
  فلا تجزع من الحدثان إنـي                      أكر الغزو إذ جلب القروح
Ve Züveyhir b. Abdülhâris dedi ki:
  فقلت لسـعـد لا أبـا لأبـيكـم                      ألم تعلموا أني ابن فارس مبدوع
Bu, **التكملة**’de olanı teyit eder; ve bu, Cevherî için **ي د ع**’da gelecektir.

Ve **بدع**, **فرح** gibi: şişmanladı; Asma‘î’den; vezin ve mana bakımından; ve geçti.

Ve **بدع** bir şeyi, **منعه** gibi, **بدعا**: onu inşa etti ve başlattı; **ابتدعه** gibi; ve ondan, O’nun (yüce) isimlerinde **البديع**; daha önce geçtiği üzere.

İbn Düreyd dedi ki: **بدع الركية بدعا**: onu çıkardı (kuyu açıp suyu buldu) ve onu ihdas etti. Ve **أبدع** ve **أبدأ** bir manadadır; ve ondan, O’nun (yüce) isimlerinde **البديع**; ve o, **بدع**’dan daha çoktur; “**البدئ**” denildiği gibi; ve geçti.

Ve şair **أبدع** etti: daha önce geçmiş bir örnek olmaksızın, uydurulmuş sözden **البديع**’i getirdi.

Ve **أبدعت** binek: yoruldu ve sakatlandı; el-Kisâî’den; yahut **أبدعت به**: topalladı veya yolda, zayıflıktan yahut hastalıktan çöktü; yahut **الإبداع** ancak topallama ile olur, bazı bedevîlerin dediği gibi. Ebû Ubeyde dedi: Bu bir ihtilaf değildir; bazısı bazısına benzer.

Dedim: Ve **الهدي** hadîsinde: “Eğer **أبدعت**” yani yürümeden, yorgunluk yahut topallık ile kesildi; sanki onun, sürüp gittiği yürüyüş maddesinden kesilmesini **إبداع** kıldı; yani ondan alışılmışın dışında bir işin inşâsı.

El-Lihyânî dedi: Denir ki: **أبدع**: falan, falan ile; ona ağır bir iş yaptıysa, onu yüzüstü bıraktıysa, ihtiyacını görmediyse ve onun hakkında kendisinden umduğu üzere olmadıysa; bu mecazdır. Mecazdan: Ebû Saîd dedi: **أبدعت حجته**, yani bâtıl oldu; ve **الأساس**’ta: zayıfladı.

Başkası dedi: **أبدع بره بشكري، وقصده وإيجابه بوصفي**; **العباب**’da böyle. **اللسان**’da: **فضله وإيجابه بوصفي**: ona yaptığı iyilikten dolayı şükrettiği zaman; şükrünün onun iyiliğini karşılamadığını itiraf ederek.

Mecazdan: **أبدع** (damme ile), yani meçhûl bina: iptal etti. Ebû Saîd dedi: Denir ki: **أبدعت حجته**, yani iptal edildi. Ve **أبدع بفلان**: binekleri sakatlandı yahut yoruldu ve onunla kesik kaldı ve sırtı onun üzerinde yara oldu; yahut onunla durdu, yani durdu. Ondan hadîs: Bir adam Peygamber’e (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) geldi de dedi: “Ey Allah’ın Resûlü, bana **أبدع** oldu; beni bindir” yani bana kesildi; bineğimin yorgunluğundan. İbn Berrî dedi: Bunun şahidi Humeyd el-Arkat’ın sözü:
  لا يقدر الحمس على جبابه                      إلا بطول السير وانجذابه
  وترك ما أبدع من ركابه

Ve **بدعه تبديعا**: onu bid‘ate nisbet etti; **الصحاح**’ta olduğu gibi.

Ve **استبدعه**: onu **بديعا** saydı; yine **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve adam **تبدع** etti: bid‘atçı olarak dönüştü; **العباب**’da olduğu gibi; Ru’be dedi:
  إن كنت لله التقي الأطوعا                      فليس وجه الحق أن تبدعا

Ve üzerine istidrâk edilenlerdendir: **ركي بديعة**: kazması yeni olan kuyu. Ve denir: **ما هو ببديع**; denildiği gibi: **ببدع**.

Ve adam **أبدع** etti, ve **ابتدع**: bir bid‘at getirdi. Sonuncusundan Yüce Allah’ın sözü: **ورهبانية ابتدعوها**.

Ve **زمام بديع**: yeni. Meselde: “Eğer bâtılı istersen, seni **أبدع** eder.”

Ve **أبدعوا به**: onu dövdüler. Ve **أبدع يمينا**: onu gerekli kıldı; İbnü’l-A‘râbî’den.

Ve **أبدع بالحج وبالسفر**: ona azmetti. Ve **أمر بادع**: **بديع**. Ve **البدائع**: Kesîr’in sözünde bir yer:
  بكى إنه سهل الدموع كما بكى                      عشية جاوزنا بحار البـدائع

Ve **البديع**: Ebü’l-Fazl Ahmed b. el-Hüseyn b. Yahyâ b. Sa‘îd el-Hemedânî’nin lakabıdır; fasihlerden biridir; Harîrî’nin kendisine uyduğu **المقامات**’ın sahibidir; lugavî İbn Fâris’ten ve ahbârî Îsâ b. Hişâm’dan rivayet etti; ondan da kadı Ebû Muhammed Abdullah b. el-Hüseyn en-Nîsâbûrî rivayet etti; Herat’ta zehirlenmiş olarak üç yüz doksan sekiz yılında öldü. Ve ayrıca, sûfî vâiz er-Reyhânî Abdüssamed b. el-Hüseyn b. Abdülgaffâr’ın lakabıdır; Zâhir b. Tâhir’i ve Ebü’l-Husayn’ı dinledi; Ebü’n-Necîb ile sohbet etti; beş yüz seksen bir yılında vefat etti.
