# بدي — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D9%8A/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%AF%D9%8A/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D9%8A.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: بدو

بَدَا
1 بَدَا بد بدا , (T, S, M, &c.,) aor. يَبْدُو, (S, Msb,) inf. n. بُدُوٌّ (S, M, Msb, K) and بَدْوٌ and بَدَآءٌ (M, K) and بَدَآءَةٌ (K) and بَدًا, (M, on the authority of Sb,) for which last we find, in [some of] the copies of the K, بُدُوٌّ, a repetition, (TA,) or بُدُوْءٌ, (so in other copies of the K,) It appeared; it became apparent, open, manifest, plain, or evident: (T, S, M, Msb, K:) and ↓ تبدّى [signifies the same; or he showed himself, or it showed itself; (see an ex. in art. جيش, voce جَاشَ, last sentence;) or] he, or it, came in sight, or within sight. (KL.) ― -b2- بَدَا لَهُ فِى الأَمْرِ, (T, M, Msb, K, and Har p. 665,) inf. n. بَدْوٌ (M, K) and بَدًا (M, and so in a copy of the K) and بَدَآءٌ, (T, M, and so in the CK,) or بَدَآءَةٌ and بَدَاةٌ; (as in some copies of the K;) or ↓ بَدَا لَهُ فِى الأَمْرِ بَدَآءٌ, (S, IB,) the last word being in the nom. case because it is the agent; (IB, TA;) An opinion presented itself, or occurred, to him, or arose in his mind, syn. نَشَأَ, (S, K, and Har ubi suprà,) or appeared to him, (M,) [respecting the affair, or case,] different from his first opinion, so that it turned him therefrom: (Har ubi suprà:) or there appeared to him, respecting the affair, or case, what did not appear at first: (Msb:) accord. to Fr, ↓ بَدَا لِى بَدَآءٌ means another opinion appeared to me: accord. to Az, بَدَا لِى بَدًا means my opinion changed from what it was. (TA.) Esh-Shemmàkh says,
لَعَلَّكَ وَ المَوْعُودُ حَقٌّ وَفَاؤُهُ
بَدَا لَكَ فِى تِلْكَ القَلُوصِ بَدَآءُ
[May-be (but it is right that the promise be fulfilled) an opinion different from thy first opinion hath arisen in thy mind respecting that youthful she-camel]. (M, TA.) ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا رَأَوُا الْآيَاتِ لَيَسْجُنَنَّهُ, in the Kur [xii.35], means بَدَا وَقَالُوا لَيَسْجُنُنَّهُ ↓ لَهُمْ بَدَآءٌ, [i.e. Then an opinion arose in their minds, after they had seen the signs of his innocence, and they said that they should certainly imprison him,] because ليسجننّه, being a proposition, cannot be the agent: so says Sb. (M.) بَدَا لِلّهِ أَنْ يَقْتُلَهُمْ, occurring in a trad., means (tropical:) God determined that He would slay them: for, as IAth says, بَدَآءٌ signifies the deeming to be right a thing that is known after its having been not known; and this may not be attributed to God: but as is said by Suh, in the R, one may say, [of God,] بَدَا لَهُ أَنْ يَفْعَلَ كَذَا, [properly signifying It occurred to him, or appeared to him, that he should do such a thing,] as meaning (tropical:) He desired to do such a thing; [as also بَدَا لَهُ فِى فِعْلِ كَذَا;] and thus the phrase in the trad., here mentioned, has been explained. (TA.) [One says also, اِفْعَلْ كَذَا مَا بَدَا لَكَ Do thou thus as long as it seems fit to thee: see, a verse of El-Ahmar cited voce جَلَّ.] ― -b3- بَدَا القَوْمُ, (T, S, M, K,) inf. n. بَدْوٌ, (S,) or بَدَآءٌ; (M, K;) [the latter of which is said in the TA to be the right;] or بَدَا اـِلَى البَادِيَةِ, inf. n. بَدَاوَةٌ and بِدَاوَةٌ; (Msb;) The people, or company of men, went forth to the بَادِيَة [or desert]: (M, Msb, K:) or, the former, went forth to their بَادِيَة: (S:) or went forth from the region, or district, of towns or villages or of cultivated land, to the pasturingplaces in the deserts: (T:) [ISd says,] بَدْوٌ may be used as meaning بِدَاوَةٌ, which is the contr. of حِضَارَةٌ: (M:) [J says,] بَدَاوَةٌ and بِدَاوَةٌ signify the dwelling, or abiding, in the بَادِيَة [or desert]; the contr. of حِضَارَةٌ: but Th says, I know not بَدَاوَةٌ, with fet-h, except on the authority of AZ alone: (S:) As says that بداوة and حضارة are with kesr to the ب and fet-h to the ح; but AZ says the reverse, i. e. with fet-h to the ب and kesr to the ح: (T:) both are also explained as signifying the going forth to the بَادِيَة: and some mention بُدَاوَةٌ, with damm; but this is not known: (TA:) ↓ تبدّى like wise signifies he went forth from the constant sources of water to the places where herbage was to be sought [in the desert]; (T;) or he dwelt, or abode, in the بَادِيَة. (S, K.) It is said in a trad., مَنْ بَدَا جَفَا, i. e. He who abides in the desert becomes rude, rough, coarse, or uncivil, like the desert-Arabs. (S.) And in another, كَانَ يَبْدُو اـِلَى هٰذِهِ التِّلَاعِ [He used to go forth to these water-courses in the desert, or these high grounds,  or low grounds, &c.]. (TA.)― -b4- [Hence,] بَدَا He voided his excrement, or ordure; (M, K;) as also ↓ ابدى (T, K) [and ابدأ]: because he who does so goes forth from the tents or houses into the open country. (T.) -A2- بَدَانِى بِكَذَا, aor. يَبْدُو, is like بَدَأَنِى [i. e. He began with me by doing such a thing]. (M, TA.) -A3- بَدِيَتِ الأَرْضُ The land produced, or abounded with, بَدَاة, i. e. truffles: (K, * TA:) or had in it truffles. (TK.) ― -b2- And The land had in it بَدَاة, meaning dust, or earth. (K, * TK.)

بدّى
2 بدّى بد بدى بدي , inf. n. تَبْدِيَةٌ, He showed, or made apparent, a want that occurred, or presented itself, to him. (TA.) [See بدَآءَةٌ.] ― -b2- He sent forth a horse [or beast] to the place of pasture [app. in the بَادِيَة, or desert]. (TA, from a trad.)

مُبَادَاةٌ
3 مُبَادَاةٌ مباداه مباداة The going, or coming, out, or forth, in the field, to encounter another in battle, or war. (TA.) ― -b2- And [more commonly] The showing open enmity, or hostility, with any one: (KL, TA:) [a meaning more fully expressed by the phrase مُبَادَاةٌ بِالعَدَاوَةِ: for you say,] بَادَى بِالعَدَاوَةِ He showed open enmity, or hostility, [with another;] syn. جَاهَرَ بِهَا; (S, K; *) as also ↓ تبادى: (K:) or you say, بالعدواة ↓ تبادوا they showed open enmity, or hostility, one with another; syn. تَجَاهَرُوا بِهَا. (S.) You say also, بادى النَّاسَ بِأَمْرِهِ He showed, or revealed, to the people, or to men, his affair, or case. (TA.) [Thus, باداهُ بِالأَمْرِ and لَهُ الأَمْرَ ↓ ابدى signify the same; i. e. He showed, or revealed, to him the affair, or case.] ― -b3- And بادى بَيْنَهُمَا He measured, or compared, them both together, each with the other. (A, TA.)

ابداهُ
4 ابداهُ أبد أبداه أبدى ابداه ابداة He made it apparent, open, manifest, plain, or evident; he showed, exhibited, manifested, evinced, discovered, or revealed, it; (S, M, Msb, K;) and it has been said [correctly, as will be seen below,] that ابدى عَنْهُ signifies the same. (MF, TA.) It is said in a trad., مَنْ يُبْدِ لَنَا صَفْحَتَهُ نَقَمَ عَلَيْهِ كِتَابُ اللّٰهِ, i. e. (tropical:) Whoso showeth, or revealeth, to us his deed [or crime] which he was concealing, [the book of God shall execute vengeance upon him, meaning] we will inflict upon him the punishment ordained by the book of God. (TA.) ابدى لَهُ صَفْحَتَهُ also means (tropical:) He showed open enmity, or hostility, with him. (A and TA in art. صفح.) And ابدى عَنْ قَعْرِهِ, said of water, means It showed its bottom, by reason of its clearness. (L in art. مكد.) See also 3. ― -b2- أَبْدَيْتَ فِى مَنْطِقِكَ Thou deviatedst, or hast deviated, from the right way in thy speech. (S.) ― -b3- See also 1.

تبدّى
5 تبدّى أبدى بد بدا تبدى تبدي : see 1, in two places. -A2- In the common dial. of the people of El-Yemen, it signifies He ate the morning-meal; syn. تَغَدَّى. (TA.)

تبادى
6 تبادى أباد بادى تبادى تبادي : see 3, in two places. ― -b2- Also He affected to be like, or imitated, the people of the بَادِيَة [or desert]. (S, K.)

بَدٍ
بَدٍ بد : see بَدْوٌ, in two places.

بَدًا
بَدًا بد بدا The excrement from the anus (M, K *) of a man. (M.) [And بَدَآءٌ, from أَبْدَأَ, signifies the same.] ― -b2- A joint (مَفْصِل) of a man; (AA, M, K;) as also بَدْءٌ: (AA, M:) pl. أَبْدَآءٌ. (AA, M, K.) -A2- بَدَا for بَدًا: see بَدْوٌ, in two places.

بَدْوٌ
بَدْوٌ بدو بدوي : see بَادِيَةٌ: -A2- and see also بَادٍ. -A3- Also The first of a thing; originally [بَدْءٌ,] with hemzeh: (Har p. 583:) and ↓ بَدِىٌّ, also, [originally بَدِىْءٌ,] signifies the first: (TA:) [and ↓ بَدٍ and ↓ بَدَا, the latter for بَدًا, are used for بَدْءٍ. Hence,] one says, ↓ اِفْعَلْ ذٰلِكَ بَادِى بَدٍ, (S,) or بَادِىَ بَدٍ, (M, K,) and ↓ بَادِى بَدِى, (Fr, S, M,) or بَادِىَ بَدِى, (as in some copies of the K,) or ↓ بادى بَدِىٍ, (as in other copies of the K and in the TA,) and ↓ بَادَىَ بَدًا, (M, K,) mentioned by Sb, who says that it is without tenween, though analogy does not forbid its being with tenween, (M,) meaning Do thou that first; (S, TA;) or, the first thing: (Fr, TA:) originally [بَادِئَ بَدْءٍ, &c.,] with hemz. (S, K. [See بَدْءٌ.]) Hence also the phrase, ↓ الحَمْدُلِلٰهِ بَدِيًّا [Praise be to God in the first place]. (TA.)

بَدِي
بَدِي بد بدى بدي for بَدٍ: see بَدْوٌ.

بَدَاةٌ
بَدَاةٌ بد بداه بداة بدوي داهي : see بَدَآءٌ: ― -b2- and see also بَادِيَةٌ. -A2- Also, (K, TA,) like قَطَاةٌ, (TA, [but in the CK بَدْأَة, q. v.,]) Truffles; syn. كَمْأَةٌ. (K.) ― -b2- And Dust, or earth. (K.)

بَدْوَةٌ
بَدْوَةٌ بد بدا بدوه بدوة بدوي Either side of a valley. (AHn, M, K.)

بَدَوِىٌّ
بَدَوِىٌّ بدوى بدوي دواية دوى دوي [Of, or belonging to, or relating to, the بَدْو, or desert: and, used as a subst., a man, and particularly an Arab, of the desert:] a rel. n. from بَدْوٌ, (S, M, K,) extr. [with respect to rule], (M, K,) for by rule it should be بَدْوِىٌّ; (ElTebreezee, TA;) or it is an irregular rel. n. from بَادِيَةٌ: (Msb:) and ↓ بَدَاوِىٌّ and ↓ بِدَاوِىٌّ are similar rel. ns., (M, K,) from بَدَاوَةٌ and بِدَاوَةٌ, as syn. with بَدْوٌ and بَادِيَةٌ, agreeably with rule; or the former of these two may be a rel. n. from بَدْوٌ and بَادِيَةٌ, and therefore extr. [with respect to rule]; but it is said that when a rel. n. may be regarded as regular or irregular, it is more proper to regard it as regular; (M;) or the former is a rel. n. signifying of, or belonging to, or relating to, البَدَاوَة as meaning the dwelling, or abiding, in the desert, (S, TA,) accord. to the opinion of AZ; and the latter is a rel. n. from البِدَاوَة accord. to the opinion of As and others; and is held by Th to be the chaste form: (TA:) but بَدَوِىٌّ is the only one of these rel. ns. that is known to the common people: (M:) it is opposed to a townsman or villager. (TA.) [The pl. is بَدَاوَى, and vulg. بِدْوَانٌ. See also بَادٍ, often applied to a man as syn. with بَدَوِىٌّ.]

بَدَوَاتٌ
بَدَوَاتٌ بداة بدوات : see بَدَآءٌ, in three places.

بَدَآءٌ
بَدَآءٌ بدآء [An opinion that occurs to one, or arises in the mind; and particularly one that is different from a former opinion;] a subst. from بَدَا in the phrase بَدَا لَهُ فِى الأَمْرِ. (Msb.) See 1, in four places. One says also, ↓ هُوَ ذُو بَدَوَاتٍ He is one who has various opinions occurring to him, or arising in his mind, (IDrd, S, * K, * and Har p. 665,) of which he chooses some and rejects others: (IDrd, TA:) it is said in praise, (IDrd, TA, and Kzz in Har ubi suprà,) and sometimes in dispraise: (Kzz in Har ubi suprà:) بَدَوَاتٌ is pl. of ↓ بَداةٌ, [which is therefore syn. with بَدَآءٌ,] like as قَطَوَاتٌ is pl. of قَطَاةٌ. (IDrd, TA, and Har ubi supra.) One says likewise ↓ أَبُو البَدَوَاتِ, meaning The father [i. e. originator] of opinions that present themselves to him. (IDrd, TA.) And ↓ السُّلْطَانُ ذُو عَدَوَاتٍ وَذُو بَدَوَاتٍ (S, [in which the context indicates it to mean The Sultلn is characterized by deviations from the right way:] but accord. to SM, it is) a trad., meaning the Sultلn ceases not to have some new opinion presenting itself to him. (TA.)

بِدَآءٌ
بِدَآءٌ بدآء , in the common dial. of the people of ElYemen, signifies The morning-meal; syn. غَدَآءٌ. (TA.)

بَدِىٌ
بَدِىٌ بد بدى بدي : see بَادِيَةٌ: ― -b2- and see بَدْوٌ, in three places. ― -b3- Also, [or بِئْرٌ بَدِىٌّ,] originally بَدِىْءٌ, q. v. in art. بدأ, (TA,) A well: (T:) or a well that is not ancient: (TA:) pl. بُودَانٌ, formed by transposition from بُدْيَانٌ. (T.)

بَدَآءَةٌ
بَدَآءَةٌ بدآءه بدآءة What appears, or becomes apparent, of wants, or needful things: pl. بَدَاآتٌ; for which one may also say, بَدَاوَاتٌ. (T.) These two pls. also signify Wants that appear, or become apparent, to one. (TA.) [The latter of them is likewise pl. of what next follows.]

بَدَاوَةٌ
بَدَاوَةٌ بداوه بداوة and بِدَاوَةٌ: see بَادِيَةٌ. ― -b2- The former also signifies The first that appears, or becomes apparent, of a thing. (Lh, M, K.) [See بَدَآءَةٌ.]

بَدَاوِىٌّ
بَدَاوِىٌّ بداوى بداوي and بِدَاوِىٌّ: see بَدَوِىٌّ.

بَادٍ
بَادٍ اـد باـد باد بادي Appearing, or apparent; or becoming, or being, apparent, open, manifest, plain, or evident. (Msb.) [Hence,] بَادِىَ الرَّأْىِ At the [first] appearance of opinion; (Fr, Lh, M;) or according to the appearance of opinion; (Zj, S, K; *) which may mean either insincerely or inconsiderately: (Zj, TA:) so in the Kur xi. 29; (Zj, S;) where only AA read it with hemz: (TA:) if with hemz, it is from بَدَأْتُ, and means at first thought, or on the first opinion. (S; and Lh in M, art. بدأ: see بَدْءٌ.) For بَادِى بَدٍ, or بَادِىَ بَدٍ, and بَادِى بَدِى, &c., see بَدْوٌ, in four places. ― -b2- بَادِى بَدِى is sometimes used as a name for Calamity, or misfortune: it consists of two nouns made one, like مَعْدِىْ كَرِبَ. (S.) ― -b3- بَادٍ also signifies A man going forth to the بَادِيَة [or desert]: (M, * Msb, K, * TA:) or one who is in the بَادِيَة, dwelling in the tents, and not remaining in his place: (TA:) pl. بَادُونَ and بُدًّا [in the TA erroneously said to be بُدًى like هُدًى] and بُدَّآءٌ: (M, K:) and ↓ بَدْوٌ is a quasi-pl. n. of بَادٍ; (M, TA;) or is for أَهْلُ بَدْوٍ, meaning people who go forth to the desert; (M;) or it means dwellers in the desert, or people of the desert: (MF:) ↓ بَادِيَةٌ also signifies the same as بَادُونَ, i. e. people migrating from the constant sources of water, and going forth to the desert, seeking the vicinity of herbage; contr. of حَاضِرَةٌ; and بَوَادِى [or بَوَادٍ] is pl. of بَادِيَةٌ. (T.)

بَادَاةٌ
بَادَاةٌ أداة بأداة باد باداه باداة بادى : see what next follows.

بَادِيَةٌ
بَادِيَةٌ بادي باديه بادية (T, S, &c.) A desert; so called because of its being open, or uncovered; (TA;) contr. of حَضَرٌ; (M, K;) as also ↓ بَدْوٌ, (S, * M, Msb, K,) and ↓ بَادَاةٌ, (M, K,) or ↓ بَدَاةٌ, (TA, [thought by SM to be the correct form because found by him in the M, in which I find باداة,]) and ↓ بَدِىٌّ, said to be used as syn. with بَادِيَةٌ in a verse of Lebeed cited among the exs. of the preposition بِ, p. 142, (TA,) and ↓ بدَاوَةٌ (M, K) and ↓ بِدَاوَةٌ; (M;) [of which the last two and the second (namely, بَدْوٌ,) seem to be originally inf. ns.; see 1:] or a land in which are no towns or villages or cultivated soil: (Lth, T:) or the places to which people migrate from the constant sources of water, when they go forth to the desert, seeking the vicinity of herbage; also termed مَبَادٍ, which is syn. with مَنَاجِعُ, contr. of مَحَاضِرُ, and pl. of ↓ مَبْدًى, (T,) this last signifying the contr. of مَحْضَرٌ: (S:) the pl. of بَادِيَةٌ is بَوَادٍ. (T, Msb.) ― -b2- See also بَادٍ.

مَبْدًى
مَبْدًى مبدى مبدي مبديي : pl. مَبَادٍ: see بَادِيَةٌ.

رَكِىٌّ مُبْدٍ
رَكِىٌّ مُبْدٍ ١ Wells showing their water; having it uncovered by dust or earth; contr. of رَكِىٌ غَامِدٌ. (A in art. غمد.)

### Türkçe

**بَدَا**
1 **بَدَا** (T, S, M, vb.,) muzâri‘ı **يَبْدُو**, (S, Msb,) mastarı **بُدُوٌّ** (S, M, Msb, K) ve **بَدْوٌ** ve **بَدَآءٌ** (M, K) ve **بَدَآءَةٌ** (K) ve **بَدًا**, (M, Sb’den rivayetle,) ki bunun sonuncusu yerine K’nın [bazı] nüshalarında **بُدُوٌّ**, bir tekrar, (TA,) yahut **بُدُوْءٌ**, (K’nın başka nüshalarında böyle,) bulunur: Göründü; açık oldu, zahir oldu, belirgin oldu, apaçık oldu, belli oldu: (T, S, M, Msb, K:) ve ↓ **تبدّى** [aynı mânaya gelir; yahut kendini gösterdi, yahut o kendini gösterdi; (bk. art. **جيش**, **جَاشَ** maddesinde, son cümlede bir örnek;) yahut] o, yahut o şey, görüşe geldi, yahut görüş alanına girdi. (KL.) ― -b2- **بَدَا لَهُ فِى الأَمْرِ**, (T, M, Msb, K, ve Har s. 665,) mastarı **بَدْوٌ** (M, K) ve **بَدًا** (M, ve K’nın bir nüshasında da böyle) ve **بَدَآءٌ**, (T, M, ve CK’da da böyle,) yahut **بَدَآءَةٌ** ve **بَدَاةٌ**; (K’nın bazı nüshalarında olduğu üzere;) yahut ↓ **بَدَا لَهُ فِى الأَمْرِ بَدَآءٌ**, (S, IB,) son kelime merfû‘ hâlde olup bunun sebebi onun fâil olmasıdır; (IB, TA;) Ona bir görüş arz olundu, yahut ona vâki oldu, yahut zihninde doğdu; eş anlamlısı **نَشَأَ**, (S, K, ve Har mezkûr yerde,) yahut ona göründü, (M,) [iş hakkında, yahut mesele hakkında,] ilk görüşünden farklı olarak; öyle ki onu ondan çevirdi: (Har mezkûr yerde:) yahut iş hakkında, yahut mesele hakkında, ilk başta görünmeyen şey ona göründü: (Msb:) Fr’ye göre, ↓ **بَدَا لِى بَدَآءٌ** “bana başka bir görüş göründü” demektir: Az’a göre, **بَدَا لِى بَدًا** “görüşüm, olduğu şeyden değişti” demektir. (TA.) Eş-Şemmâh der ki,
لَعَلَّكَ وَ المَوْعُودُ حَقٌّ وَفَاؤُهُ
بَدَا لَكَ فِى تِلْكَ القَلُوصِ بَدَآءُ
[Belki (fakat va‘din yerine getirilmesi haktır) o genç dişi deve hakkında, ilk görüşünden farklı bir görüş zihninde doğdu]. (M, TA.) Kur’ân’da [xii.35] geçen **ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا رَأَوُا الْآيَاتِ لَيَسْجُنَنَّهُ**, şu mânaya gelir: **بَدَا** ve **وَقَالُوا لَيَسْجُنُنَّهُ** ↓ **لَهُمْ بَدَآءٌ**, [yani: Sonra, onun suçsuzluğunun delillerini gördükten sonra, zihinlerinde bir görüş doğdu ve onu mutlaka hapse atacaklarını söylediler,] çünkü **ليسجننّه**, bir önerme olduğundan, fâil olamaz: Sb böyle der. (M.) Bir hadiste vârid olan **بَدَا لِلّهِ أَنْ يَقْتُلَهُمْ**, (mecazen:) Allah onların öldürülmesini takdir etti, demektir: zira IAth’ın dediği gibi, **بَدَآءٌ**, bilinmez olduktan sonra bilinen bir şeyi doğru saymak mânasına gelir; bu ise Allah’a nisbet edilemez: fakat Suh’un R’de dediği üzere, [Allah hakkında] **بَدَا لَهُ أَنْ يَفْعَلَ كَذَا**, [aslî mânası: ona, böyle bir şeyi yapması gerektiği vâki oldu, yahut göründü,] denebilir; (mecazen:) böyle bir şeyi murad etti mânasında; [aynı şekilde **بَدَا لَهُ فِى فِعْلِ كَذَا** da;] ve böylece burada zikredilen hadisteki ibare açıklanmıştır. (TA.) [Şöyle de denir: **اِفْعَلْ كَذَا مَا بَدَا لَكَ** “Sana uygun göründüğü müddetçe böyle yap”: bk. **جَلَّ** maddesinde zikredilen El-Ahmar’ın bir beyti.] ― -b3- **بَدَا القَوْمُ**, (T, S, M, K,) mastarı **بَدْوٌ**, (S,) yahut **بَدَآءٌ**; (M, K;) [TA’da bunun (yani ikincisinin) doğru olduğu söylenir;] yahut **بَدَا اـِلَى البَادِيَةِ**, mastarı **بَدَاوَةٌ** ve **بِدَاوَةٌ**; (Msb;) Kavim, yahut erkekler topluluğu, **بَادِيَة**’ye [yahut çöle] çıktı: (M, Msb, K:) yahut birincisi, kendi **بَادِيَة**’lerine çıktı: (S:) yahut şehirlerin yahut köylerin yahut ekili arazinin bölgesinden, çöllerdeki otlaklara çıktı: (T:) [ISd der ki,] **بَدْوٌ**, **بِدَاوَةٌ** mânasında kullanılabilir; bu, **حِضَارَةٌ**’nın zıddıdır: (M:) [J der ki,] **بَدَاوَةٌ** ve **بِدَاوَةٌ**, **بَادِيَة**’de [yahut çölde] ikamet etmeyi, yahut kalmayı ifade eder; **حِضَارَةٌ**’nın zıddıdır: fakat Th der ki, AZ’dan başka birinin rivayetiyle, fetḥalı **بَدَاوَةٌ**’yı bilmem: (S:) As der ki, **بداوة** ve **حضارة**, **ب**’ye kesra ve **ح**’ya fetḥa iledir; fakat AZ bunun tersini söyler; yani **ب**’ye fetḥa ve **ح**’ya kesra ile: (T:) ikisi de **بَادِيَة**’ye çıkmak mânasıyla da açıklanır: ve bazıları dammeli **بُدَاوَةٌ**’yı zikreder; fakat bu bilinmez: (TA:) ↓ **تبدّى** de aynı şekilde, sürekli su kaynaklarından, [çölde] ot aranacak yerlere çıktı mânasına gelir; (T;) yahut **بَادِيَة**’de ikamet etti, yahut kaldı. (S, K.) Bir hadiste şöyle denmiştir: **مَنْ بَدَا جَفَا**, yani: Çölde ikamet eden kimse, çöl Arapları gibi kaba, sert, katı, yahut görgüsüz olur. (S.) Ve bir diğerinde: **كَانَ يَبْدُو اـِلَى هٰذِهِ التِّلَاعِ** [O, çölde bu su yataklarına, yahut bu yüksek yerlere, yahut alçak yerlere, vb. çıkardı]. (TA.)― -b4- [Bundan dolayı,] **بَدَا**: Dışkısını, yahut pisliğini yaptı; (M, K;) bunun gibi ↓ **ابدى** (T, K) [ve **ابدأ**]: çünkü bunu yapan kimse, çadırların yahut evlerin dışına, açık araziye çıkar. (T.) -A2- **بَدَانِى بِكَذَا**, muzâri‘ı **يَبْدُو**, **بَدَأَنِى** gibidir [yani: O, benimle, böyle bir şeyi yaparak başladı]. (M, TA.) -A3- **بَدِيَتِ الأَرْضُ**: Yer, yahut arazi, **بَدَاة** üretti, yahut **بَدَاة** ile bol oldu; yani: domalan mantarları: (K, * TA:) yahut içinde domalan mantarları vardı. (TK.) ― -b2- Ve yerin içinde **بَدَاة** vardı; burada mânası: toz, yahut toprak. (K, * TK.)

**بدّى**
2 **بدّى**, mastarı **تَبْدِيَةٌ**: Ona vâki olan, yahut ona arz olan bir ihtiyacı gösterdi, yahut açık etti. (TA.) [Bk. **بدَآءَةٌ**.] ― -b2- Bir atı [yahut hayvanı], otlak yerine [görünüşe göre **بَادِيَة**’de, yahut çölde] gönderdi. (TA, bir hadisten.)

**مُبَادَاةٌ**
3 **مُبَادَاةٌ**: Savaşta, yahut harpte, bir başkasıyla karşılaşmak için, meydanda dışarı çıkma, yahut ileri çıkma. (TA.) ― -b2- Ve [daha yaygın olarak] herhangi biriyle açık düşmanlık, yahut husumet gösterme: (KL, TA:) [bu mânayı daha tam olarak **مُبَادَاةٌ بِالعَدَاوَةِ** ibaresi ifade eder: zira şöyle dersin:] **بَادَى بِالعَدَاوَةِ**: Açık düşmanlık, yahut husumet gösterdi, [bir başkasıyla;] eş anlamlısı **جَاهَرَ بِهَا**; (S, K; *) bunun gibi ↓ **تبادى**: (K:) yahut şöyle dersin: **بالعدواة** ↓ **تبادوا**: Birbirlerine açık düşmanlık, yahut husumet gösterdiler; eş anlamlısı **تَجَاهَرُوا بِهَا**. (S.) Şöyle de dersin: **بادى النَّاسَ بِأَمْرِهِ**: İnsanlara, yahut halka, işini, yahut hâlini gösterdi, yahut açıkladı. (TA.) [Böylece, **باداهُ بِالأَمْرِ** ve **لَهُ الأَمْرَ** ↓ **ابدى** aynı mânaya gelir; yani: Ona işi, yahut hâli gösterdi, yahut açıkladı.] ― -b3- Ve **بادى بَيْنَهُمَا**: İkisini birlikte ölçtü, yahut karşılaştırdı; her birini diğeriyle. (A, TA.)

**ابداهُ**
4 **ابداهُ**: Onu açık etti, zahir etti, belirgin kıldı, apaçık kıldı, belli kıldı; onu gösterdi, sergiledi, izhar etti, delillendirdi, ortaya çıkardı, yahut ifşa etti; (S, M, Msb, K;) ve aşağıda görüleceği üzere, **ابدى عَنْهُ**’nun da aynı mânaya geldiği [doğru olarak] söylenmiştir. (MF, TA.) Bir hadiste şöyle denmiştir: **مَنْ يُبْدِ لَنَا صَفْحَتَهُ نَقَمَ عَلَيْهِ كِتَابُ اللّٰهِ**, yani: (mecazen:) Kim bize, gizlemekte olduğu fiilini [yahut suçunu] gösterir, yahut açığa vurursa, [Allah’ın kitabı ona karşı intikam alır; yani] Allah’ın kitabının belirlediği cezayı ona uygularız. (TA.) **ابدى لَهُ صَفْحَتَهُ** ayrıca (mecazen:) Onunla açık düşmanlık, yahut husumet gösterdi, demektir. (A ve TA, art. **صفح**’ta.) Ve su hakkında söylenen **ابدى عَنْ قَعْرِهِ**: Berraklığından dolayı dibini gösterdi, demektir. (L, art. **مكد**’da.) 3’e de bak. ― -b2- **أَبْدَيْتَ فِى مَنْطِقِكَ**: Konuşmanda doğru yoldan saptın, yahut sapmış oldun. (S.) ― -b3- 1’e de bak.

**تبدّى**
5 **تبدّى**: 1’e bak, iki yerde. -A2- Yemen halkının umumî lehçesinde, “sabah yemeğini yedi” mânasınadır; eş anlamlısı **تَغَدَّى**. (TA.)

**تبادى**
6 **تبادى**: 3’e bak, iki yerde. ― -b2- Ayrıca: **بَادِيَة** halkı gibi olmaya öykündü, yahut onları taklit etti. (S, K.)

**بَدٍ**
**بَدٍ**: **بَدْوٌ**’a bak, iki yerde.

**بَدًا**
**بَدًا**: İnsanın anüsünden çıkan dışkı (M, K *) . (M.) [Ve **بَدَآءٌ**, **أَبْدَأَ**’dan, aynı mânaya gelir.] ― -b2- İnsanın bir eklemi (**مَفْصِل**); (AA, M, K;) bunun gibi **بَدْءٌ**: (AA, M:) çoğulu **أَبْدَآءٌ**. (AA, M, K.) -A2- **بَدَا**, **بَدًا** yerine: **بَدْوٌ**’a bak, iki yerde.

**بَدْوٌ**
**بَدْوٌ**: **بَادِيَةٌ**’ye bak: -A2- ve ayrıca **بَادٍ**’ye de bak. -A3- Ayrıca: Bir şeyin ilki; aslında [**بَدْءٌ**], hemzeli: (Har s. 583:) ve ↓ **بَدِىٌّ** de, [aslında **بَدِىْءٌ**], ilk mânasına gelir: (TA:) [ve ↓ **بَدٍ** ve ↓ **بَدَا**, ikincisi **بَدًا** yerine, **بَدْءٍ** yerine kullanılır. Bundan dolayı,] şöyle denir: ↓ **اِفْعَلْ ذٰلِكَ بَادِى بَدٍ**, (S,) yahut **بَادِىَ بَدٍ**, (M, K,) ve ↓ **بَادِى بَدِى**, (Fr, S, M,) yahut **بَادِىَ بَدِى**, (K’nın bazı nüshalarında olduğu üzere,) yahut ↓ **بادى بَدِىٍ**, (K’nın başka nüshalarında ve TA’da olduğu üzere,) ve ↓ **بَادَىَ بَدًا**, (M, K,) Sb’nin zikrettiği; o, bunun tenvinsiz olduğunu söyler, her ne kadar kıyas onun tenvinli olmasını yasaklamasa da, (M,) mânası: Onu önce yap; (S, TA;) yahut: ilk şey olarak: (Fr, TA:) aslında [**بَادِئَ بَدْءٍ**, vb.,] hemzeli. (S, K. [Bk. **بَدْءٌ**.]) Bundan dolayı ayrıca şu ibare: ↓ **الحَمْدُلِلٰهِ بَدِيًّا** [İlk olarak Allah’a hamd]. (TA.)

**بَدِي**
**بَدِي**: **بَدٍ** yerine: **بَدْوٌ**’a bak.

**بَدَاةٌ**
**بَدَاةٌ**: **بَدَآءٌ**’a bak: ― -b2- ve ayrıca **بَادِيَةٌ**’ye de bak. -A2- Ayrıca, (K, TA,) **قَطَاةٌ** gibi, (TA, [fakat CK’da **بَدْأَة**, bk. o,]) Domalan mantarları; eş anlamlısı **كَمْأَةٌ**. (K.) ― -b2- Ve toz, yahut toprak. (K.)

**بَدْوَةٌ**
**بَدْوَةٌ**: Bir vadinin iki yanından biri. (AHn, M, K.)

**بَدَوِىٌّ**
**بَدَوِىٌّ**: **بَدْوٌ**’dan nisbet ismidir; (S, M, K,) [kaideye] aykırı (M, K), çünkü kaideye göre **بَدْوِىٌّ** olması gerekirdi; (ElTebreezee, TA;) yahut **بَادِيَةٌ**’den düzensiz bir nisbet ismidir: (Msb:) ve ↓ **بَدَاوِىٌّ** ve ↓ **بِدَاوِىٌّ** de benzer nisbet isimleridir, (M, K,) **بَدَاوَةٌ** ve **بِدَاوَةٌ**’den; bunlar **بَدْوٌ** ve **بَادِيَةٌ** ile eş anlamlı olarak, kaideye uygun biçimdedir; yahut bu ikisinden birincisi, **بَدْوٌ** ve **بَادِيَةٌ**’den bir nisbet ismi olabilir ve bu sebeple [kaideye] aykırıdır; fakat nisbet ismi hem kaideye uygun hem aykırı olarak düşünülebilirse, onu kaideye uygun saymak daha yerindedir, denmiştir; (M;) yahut birincisi, AZ’ın görüşüne göre, çölde ikamet etmek mânasındaki **البَدَاوَة**’ye nisbet ismidir; (S, TA,) ve ikincisi, As ve başkalarının görüşüne göre **البِدَاوَة**’den nisbet ismidir; ve Th tarafından fasih şekil kabul edilir: (TA:) fakat bu nisbet isimlerinden halkın bildiği yalnız **بَدَوِىٌّ**’dir: (M:) şehirli yahut köylünün karşıtıdır. (TA.) [Çoğulu **بَدَاوَى**’dır; ve avamca **بِدْوَانٌ**. Ayrıca **بَادٍ**’ye de bak; çoğu kez bir adama **بَدَوِىٌّ** ile eş anlamlı olarak uygulanır.]

**بَدَوَاتٌ**
**بَدَوَاتٌ**: **بَدَآءٌ**’a bak, üç yerde.

**بَدَآءٌ**
**بَدَآءٌ**: **بَدَا**’dan, **بَدَا لَهُ فِى الأَمْرِ** ibaresinde, bir kimseye vâki olan, yahut zihinde doğan görüş; ve özellikle önceki bir görüşten farklı olan; (Msb.) 1’e bak, dört yerde. Şöyle de denir: ↓ **هُوَ ذُو بَدَوَاتٍ**: O, kendisine çeşitli görüşler vâki olan, yahut zihninde doğan kimsedir, (IDrd, S, * K, * ve Har s. 665,) bunlardan bazılarını seçer ve bazılarını reddeder: (IDrd, TA:) övgüde söylenir, (IDrd, TA, ve Kzz, Har mezkûr yerde,) ve bazen yergide: (Kzz, Har mezkûr yerde:) **بَدَوَاتٌ**, ↓ **بَداةٌ**’nın çoğuludur, [dolayısıyla o, **بَدَآءٌ** ile eş anlamlıdır,] tıpkı **قَطَوَاتٌ**’ın **قَطَاةٌ**’nın çoğulu olması gibi. (IDrd, TA, ve Har mezkûr yerde.) Şöyle de denir: ↓ **أَبُو البَدَوَاتِ**: Kendisine arz olan görüşlerin babası [yani: ortaya koyucusu] mânasında. (IDrd, TA.) Ve ↓ **السُّلْطَانُ ذُو عَدَوَاتٍ وَذُو بَدَوَاتٍ** (S, [bağlamın, “Sultan doğru yoldan sapmalarla nitelenir” mânasına geldiğini gösterdiği yerde:] fakat SM’ye göre, bu) bir hadistir; mânası: Sultan, kendisine arz olan yeni bir görüşe sahip olmaktan geri durmaz. (TA.)

**بِدَآءٌ**
**بِدَآءٌ**, Yemen halkının umumî lehçesinde, sabah yemeği mânasınadır; eş anlamlısı **غَدَآءٌ**. (TA.)

**بَدِىٌ**
**بَدِىٌ**: **بَادِيَةٌ**’ye bak: ― -b2- ve **بَدْوٌ**’a da bak, üç yerde. ― -b3- Ayrıca, [yahut **بِئْرٌ بَدِىٌّ**,] aslında **بَدِىْءٌ**, art. **بدأ**’da, bk. o, (TA,) Bir kuyu: (T:) yahut eski olmayan bir kuyu: (TA:) çoğulu **بُودَانٌ**, **بُدْيَانٌ**’dan yer değiştirme ile yapılmıştır. (T.)

**بَدَآءَةٌ**
**بَدَآءَةٌ**: İhtiyaçlardan, yahut gerekli şeylerden, görünen, yahut belirginleşen şey: çoğulu **بَدَاآتٌ**; bunun için ayrıca **بَدَاوَاتٌ** da denebilir. (T.) Bu iki çoğul ayrıca, bir kimseye görünen, yahut belirginleşen ihtiyaçlar mânasına gelir. (TA.) [Bunların ikincisi, bir sonraki kelimenin de çoğuludur.]

**بَدَاوَةٌ**
**بَدَاوَةٌ** ve **بِدَاوَةٌ**: **بَادِيَةٌ**’ye bak. ― -b2- Birincisi ayrıca: Bir şeyin görünen, yahut belirginleşen ilk kısmı mânasına gelir. (Lh, M, K.) [Bk. **بَدَآءَةٌ**.]

**بَدَاوِىٌّ**
**بَدَاوِىٌّ** ve **بِدَاوِىٌّ**: **بَدَوِىٌّ**’ye bak.

**بَادٍ**
**بَادٍ**: Görünen, yahut belirgin; yahut belirginleşen, açık, zahir, apaçık, belli. (Msb.) [Bundan dolayı,] **بَادِىَ الرَّأْىِ**: Görüşün [ilk] görünüşünde; (Fr, Lh, M;) yahut görüşün görünüşüne göre; (Zj, S, K; *) bu, ya samimiyetsizce ya da düşüncesizce mânasına gelebilir: (Zj, TA:) Kur’ân xi. 29’da böyledir; (Zj, S;) orada yalnız AA onu hemzeli okumuştur: (TA:) hemzeli olursa, **بَدَأْتُ**’dandır ve “ilk düşüncede, yahut ilk görüşte” mânasına gelir. (S; ve Lh, M’de, art. **بدأ**: bk. **بَدْءٌ**.) **بَادِى بَدٍ**, yahut **بَادِىَ بَدٍ**, ve **بَادِى بَدِى**, vb. için, **بَدْوٌ**’a bak, dört yerde. ― -b2- **بَادِى بَدِى**, bazen felâket, yahut musibet için bir ad olarak kullanılır: iki isimden oluşup tek isim yapılmıştır; **مَعْدِىْ كَرِبَ** gibi. (S.) ― -b3- **بَادٍ** ayrıca: **بَادِيَة**’ye [yahut çöle] çıkan adam mânasına gelir: (M, * Msb, K, * TA:) yahut **بَادِيَة**’de bulunan, çadırlarda oturan ve yerinde durmayan kimse: (TA:) çoğulu **بَادُونَ** ve **بُدًّا** [TA’da yanlışlıkla **بُدًى** gibi **هُدًى** denmiştir] ve **بُدَّآءٌ**: (M, K:) ve ↓ **بَدْوٌ**, **بَادٍ**’ın şibh-çoğul ismidir; (M, TA;) yahut **أَهْلُ بَدْوٍ** yerinedir; mânası: çöle çıkan kimseler; (M;) yahut mânası: çölde oturanlar, yahut çöl halkı: (MF:) ↓ **بَادِيَةٌ** de **بَادُونَ** ile aynı mânaya gelir; yani sürekli su kaynaklarından göç eden, çöle çıkan, ot yakınını arayan kimseler; **حَاضِرَةٌ**’nin zıddı; ve **بَوَادِى** [yahut **بَوَادٍ**], **بَادِيَةٌ**’nin çoğuludur. (T.)

**بَادَاةٌ**
**بَادَاةٌ**: bir sonraki maddeye bak.

**بَادِيَةٌ**
**بَادِيَةٌ** (T, S, vb.) Çöl; açık, yahut örtüsüz olmasından dolayı böyle adlandırılmıştır; (TA;) **حَضَرٌ**’ın zıddı; (M, K;) bunun gibi ↓ **بَدْوٌ**, (S, * M, Msb, K,) ve ↓ **بَادَاةٌ**, (M, K,) yahut ↓ **بَدَاةٌ**, (TA, [SM’ye göre doğru şekil, çünkü M’de onu bulmuştur; bende **باداة** buluyorum,]) ve ↓ **بَدِىٌّ**, Lebîd’in, edat **بِ**’nin örnekleri arasında zikredilen bir beytinde **بَادِيَةٌ** ile eş anlamlı olarak kullanıldığı söylenir, s. 142, (TA,) ve ↓ **بدَاوَةٌ** (M, K) ve ↓ **بِدَاوَةٌ**; (M;) [bunların son ikisi ve ikincisi (yani **بَدْوٌ**) aslında mastar isimleri gibi görünür; bk. 1:] yahut içinde şehirler yahut köyler yahut ekili toprak bulunmayan arazi: (Lth, T:) yahut insanlar, çöle çıktıklarında, ot yakınını arayarak, sürekli su kaynaklarından göç ettikleri yerler; buna **مَبَادٍ** da denir; bu, **مَنَاجِعُ** ile eş anlamlıdır; **مَحَاضِرُ**’un zıddıdır; ve ↓ **مَبْدًى**’nın çoğuludur, (T,) bu sonuncu ise **مَحْضَرٌ**’un zıddını ifade eder: (S:) **بَادِيَةٌ**’nin çoğulu **بَوَادٍ**’dır. (T, Msb.) ― -b2- **بَادٍ**’a da bak.

**مَبْدًى**
**مَبْدًى**: çoğulu **مَبَادٍ**: **بَادِيَةٌ**’ye bak.

**رَكِىٌّ مُبْدٍ**
**رَكِىٌّ مُبْدٍ** ١: Suyu görünen kuyular; toz yahut toprak tarafından örtülmemiş olan; **رَكِىٌ غَامِدٌ**’in zıddı. (A, art. **غمد**’da.)

## Madde başı: بدى

١
1 بَدِيتُ بِالشَّىْءِ ذ and بَدَيْتُ بِهِ i. q. [بَدَأْتُ and] اِبْتَدَأْتُ [I began with the thing; or made it to have precedence, or to be first]; (M, K;) of the dial. of the Ansلr: (M:) the people of ElMedeeneh say, بَدَيْنَا, or بَدِينَا, [accord. to different copies of the S,] in the sense of بَدَأْنَا: (S:) [the right reading seems to be بَدَيْنَا; for] IKh says, none says بَدَيْتُ in the sense of بَدَأْتُ, except the Ansلr: all others say, بَدِيتُ and بَدَأْتُ; when the hemzeh is suppressed, the د is pronounced with kesr, and therefore the hemzeh is changed into ى. (IB, TA.) [See a verse of Ibn-Rawلhah cited voce بَدْءٌ.]

بِدَايَةٌ
بِدَايَةٌ ركي مبد , said by Mtr to be a vulgar word, and by IB to be erroneous, but by IKtt to be of the dial. of the Ansلr: see art. بدأ [voce بَدْءٌ, second sentence, in two places]. (TA.)

### Türkçe

١
1 **بَدِيتُ بِالشَّىْءِ** **ذ** ve **بَدَيْتُ بِهِ**: [**بَدَأْتُ** ve] **اِبْتَدَأْتُ** ile aynı mânâdadır [şeye başladım; yahut onu öne geçirilmiş, yahut ilk olacak kıldım]; (M, K;) Ensâr lehçesindendir: (M:) Medîne halkı, S’nin farklı nüshalarına göre, **بَدَيْنَا** yahut **بَدِينَا** der; **بَدَأْنَا** mânâsında: (S:) [doğru okunuşun **بَدَيْنَا** olması gerekir; zira] İKh der ki: Ensâr’dan başka hiç kimse **بَدَيْتُ**’ü **بَدَأْتُ** mânâsında söylemez: diğerlerinin hepsi **بَدِيتُ** ve **بَدَأْتُ** der; hemze düşürüldüğünde **د** kesre ile telaffuz edilir, bu sebeple hemze **ى**’ye çevrilir. (IB, TA.) [**بَدْءٌ** maddesinde zikredilen İbn-Rawâhah’ın bir beytine bak.]

**بِدَايَةٌ**
**بِدَايَةٌ** ركي مبد , Mtr tarafından bunun avamca bir kelime olduğu, IB tarafından hatalı olduğu, fakat IKtt tarafından Ensâr lehçesinden olduğu söylenmiştir: **بدأ** maddesine bak [**بَدْءٌ** lafzı altında, ikinci cümle, iki yerde]. (TA.)
