# بذأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B0%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بذأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بذأ

بَذَأْتُ الرَّجلَ بَذْءاً: إِذا رأَيْتُ منه حالاً كرِهْتُها. وبَذَأَتْهُ عَيْني تَبْذَؤُهُ بَذاءً وبذاءة: ازْدَرَتْهُ واحْتَقَرَتْهُ، ولم تَقْبَله، ولم تُعْجِبْكَ مَرْآتُه. وبَذَأْتُهُ أَبْذَؤُهُ بَذْءأً: إِذا ذَمــمْتُهُ. أَبو زيدٍ، يُقال: بَذَأَتْهُ عَيْني بَذْءاً إِذا أُطرِيَ لكَ وعندَكَ الشيُ ثم لم ترَهُ كذلك، فإِذا رأَيتهُ كما وُصِفَ لكَ قلت: ما تَبْذَؤُهُ العَيْنُ.
وبَذَأَ الشيءَ: ذَمَّه. وبُذئَ الرَّجُلُ: إِذا ازْدُرِيَ. وبَذَأَ الأَرضَ: ذَمَّ مَرْعاها. قال:
أُزِّيَ مُسْتَهنئٌ في البَدِيءِ، *  فَيَرْمَأُ فيهِ ولا يَبْذَؤُهْ ويروى: في البَدِيِّ؛ وكذلِك الـمَوْضِع إِذا لم تَحْمَدْه. وأَرضٌ بَذِيئَةٌ على مِثالِ فَعِيلة: لا مَرْعى بها.
وباذَأْتُ الرَّجلَ: إِذا خاصَمْته.
وقال الشَّعْبي: إِذا عَظُمَتِ الحَلْقَةُ فإِنما هي بِذاءٌ ونِجاءٌ. وقِيلَ البِذاءُ: الـمُباذأَةُ وهي الـمُفاحَشة. يُقال باذَأْتُهُ بِذاءً ومُباذأَةً؛ والنِّجاءُ: الـمُناجاة.
وقال شمِرٌ في تفسيرِ قولِهِ: إِنَّكَ ما عَلِمْتُ لَبَذيءٌ مُغْرِقٌ. قال: البَذِيءُ: الفاحِشُ القَوْلِ، ورَجُلٌ بَذِيءٌ مِن قَوْمٍ أَبْذِياءَ، والبَذِيءُ: الفاحِشُ مِن الرِّجالِ، والأُنثى بَذِيئةٌ. وقد بَذُؤَ يَبْذُؤُ بذاءً وبَذاءة، وبعضهم يقول: بَذِئَ يَبْذَأُ بَذْءاً. قال أَبو النجم:
فاليَومُ يَوْمُ تَفاضُلٍ وبَذاء،
وامرأَةٌ بَذِيئةٌ ورَجُلٌ بَذيءٌ مِنْ قَوْمٍ أَبْذِياءَ: بَيِّنُ البَذاءة. وأَنشَدَ: هَذْرَ البَذِيئةِ، لَيْلَها، لم تَهْجَعِ
وامرأَةُ بَذِيَّةٌ. وسنذكر في المعتلِّ ما يتعلق بذلك.
\<ص:31>

### Türkçe

**بَذَأْتُ** adamı **بَذْءاً**: ondan hoşlanmadığım bir hâl gördüğüm zaman.

Ve gözüm onu **تَبْذَؤُهُ بَذاءً وبذاءة** ile **بَذَأَتْهُ**: onu küçümsedi
ve hakir gördü; onu kabul etmedi; ve onun görünüşü sana hoş gelmedi. Ve onu **أَبْذَؤُهُ**
**بَذْءأً** ile **بَذَأْتُهُ**: onu yerdiğim zaman. Ebû Zeyd: denilir ki: gözüm onu **بَذْءاً** ile **بَذَأَتْهُ**: sana övülür de senin yanında o şey (hakkında övgü) olur, sonra onu öyle görmezsin; onu sana vasfedildiği gibi gördüğün zaman: “Göz onu **تَبْذَؤُهُ** (küçümsemez)” dersin.

Ve **بَذَأَ** şeyi: onu yerdi. Ve **بُذئَ الرَّجُلُ**: küçümsendiği zaman. Ve **بَذَأَ**
yeri: onun otlağını yerdi. Dedi ki:
أُزِّيَ مُسْتَهنئٌ في البَدِيءِ، *  فَيَرْمَأُ فيهِ ولا يَبْذَؤُهْ
Ve “**في البَدِيِّ**” diye rivayet edilir; ve aynı şekilde, bir yer de onu övmediğin zaman (böyledir).

Ve **أَرضٌ بَذِيئَةٌ** **فَعِيلة** vezni üzere: onda otlak yoktur.

Ve adamla **باذَأْتُ**: onunla çekiştiğim zaman.

Şa‘bî dedi: halka büyüdüğü zaman, ancak o **بِذاءٌ** ve **نِجاءٌ**dur.

Ve denildi ki: **البِذاءُ**: **الـمُباذأَةُ**dır; o da **الـمُفاحَشة**dır. Denilir: onunla **بِذاءً**
ve **مُباذأَةً** ile **باذَأْتُهُ**; ve **النِّجاءُ**: **الـمُناجاة**dır.

Ve Şemir, onun sözü: “إِنَّكَ ما عَلِمْتُ لَبَذيءٌ مُغْرِقٌ”ün tefsirinde dedi:
Dedi: **البَذِيءُ**: sözde çirkin olan; ve **رَجُلٌ بَذِيءٌ** **أَبْذِياءَ** kavminden; ve **البَذِيءُ**: erkeklerden çirkin olan; dişisi **بَذِيئةٌ**dir. Ve **بَذُؤَ**
**يَبْذُؤُ** **بذاءً وبَذاءة** (oldu). Ve bazısı der ki: **بَذِئَ يَبْذَأُ بَذْءاً**. Ebû’n-Necm dedi:
فاليَومُ يَوْمُ تَفاضُلٍ وبَذاء،
Ve **امرأَةٌ بَذِيئةٌ** ve **رَجُلٌ بَذِيءٌ** **أَبْذِياءَ** kavminden: **البَذاءة**sı apaçık (olan). Ve inşâd etti:
هَذْرَ البَذِيئةِ، لَيْلَها، لم تَهْجَعِ
Ve **امرأَةُ بَذِيَّةٌ**. Ve bununla ilgili olanı mu‘tel bahsinde zikredeceğiz.
\<ص:31>
