# بذج (ب-ذ-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B0%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ذ - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والذال والباء معهما
ج ذ ب، ج ب ذ، ب ذ ج مستعملات
جذب:
الجَذبُ مَدَّك الشَّيء، ومنه التَّجاذُبُ، وانجذبوا في سيرهم، وانجذَبَ بهم سيرٌ.
وإذا خطب الرجل امرأةً فردته، قيل: جَذَبته وجَبَذَته، كأنه من قولك جاذَبته فَجَذَبته أي غلبته، فبان منها مغلوباً.
والجَذَبُ: جُمّارُ النخل، الواحدة جَذَبة، وهي الشَّحمة تكون في رأسِ النخلةِ تُكشَطُ عنها فتؤكل.
والجَذبَةُ: البعدُ، وفلانٌ مِنّا جَذَبَةٌ أي بعيدٌ.
جبذ:
الجَبذُ لغةٌ في الجَذبِ.
بذج:
البَذَجُ: الحملُ، يجمع على البِذجان، وهو أضعف ما يكون، قال:
إن تَجُع تأكلُ عَنقوداً أو بَذَج

##### Türkçe

باب **الجيم** و**الذال** و**الباء** معهما
**ج ذ ب**، **ج ب ذ**، **ب ذ ج** مستعملات

**جذب**:
**الجَذبُ**: senin şeyi çekip uzatmandır; ondan **التَّجاذُبُ** (karşılıklı çekişme) vardır. “Yürüyüşlerinde çekiştiler” denir; ve “onlarla bir yürüyüş çekip götürdü” denir.
Bir adam bir kadına talip olup da kadın onu geri çevirirse: “Onu **جَذَبته** ve **جَبَذَته**” denir; sanki senin “Onu **جاذَبته** de onu **فَجَذَبته**” sözündendir; yani ona galip geldin; böylece ondan mağlup olarak ayrıldı.
Ve **الجَذَبُ**: hurma ağacının göbeğidir; bir tanesi **جَذَبة**’dir; o, hurma ağacının başında bulunan bir iç yağdır; ondan kazınır da yenir.
Ve **الجَذبَةُ**: uzaklıktır; “Falan bizden **جَذَبَةٌ**” yani uzaktır.

**جبذ**:
**الجَبذُ** **الجَذبِ**’de bir lugattır.

**بذج**:
**البَذَجُ**: yüktür; **البِذجان** üzerine cem‘ olunur; ve o, olduğu şeyin en zayıfıdır. Dedi ki:
“Eğer acıkırsan bir salkım yahut **بَذَج** yersin.”

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%AC/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

البَذَجُ من أولاد الضَّأْنِ. وجمعه بذْجانٌ.

##### Türkçe

**البَذَجُ**, koyunun yavrularındandır. Onun çoğulu **بذْجانٌ**dur.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%AC/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ج ذ ب
جذب ، جبذ ، بذج : ( مستعملة ) .
جذب جبذ : قال الليث : الجَذْبُ : مدُّك الشّيءَ . والجَبْذُ : لُغةُ تميم :
قال : وإذا خَطب الرجلُ امرأَةً فردَّته ، قيل : جَذَبَتْه ، وجَبَذَتْه .
قال : وكأنَّه من قولك جاذَبْته فجذَبْته ، أي غَلَبتْه ، فبان منها مَغلوباً .
قال : ويقال : انْجَذَبَ الرجل في سيره ، وقد انجذب به السير .
وقال الأصمعيّ : جَذَبَ الشَّهْرُ يَجْذِبُ جَذْباً ، إذا مضى عامَّتُه ويقال للصبيِّ ، أو السَّخْلة إذا فُصِل : قد جُذِب .
وقال أبو النجم :
ثم جَذَبْناه فِطاماً نَفْصِلُه
ويقال للناقة إذا غَرَزَت وذَهب لبنُها : قد جَذَبَتْ ، فهي جاذب والجمعُ : جَواذب .
قال الهذلي :
بِطَعْن كرَمْح الشَّوْل أَمْست غوارِزا
جواذبُها تأْبَى على المتَغَبِّر
ويقال للرّجل إذا كَرِعَ في الإِناء نَفَساً أو نَفَسين : جَذَبَ نفساً أو نفسين .
عمرو ، عن أبيه ، يقال : ما اَغنى عَنِّي جِذِبّاناً ، وهو زِمامُ النَّعل ولا ضِمْناً ، وهو الشِّسْع .
ابن شُميل : بيننا وبين بني فلان نَبْذَةٌ وجَذْبَةٌ ، أي هُمْ مِنَّا قَريب .
والجَذْبُ : جُمَّارُ النّخل ، والواحدة جَذَبة ،
وهي الشَّحْمَةُ التي تكون في رأس النَّخْلة ، يُكْشَطُ عنها اللَّيفُ فتُؤكل ، وهو الكَثْرُ .
وجَذَبَ فلانٌ حَبْلَ وِصاله وجَذَمَه : إذا قَطَعَه .
وقال البعيث :
أَلاَ أَصْبَحَت خَنْساء جاذِمَة الْوَصْلِ
وقال اللِّحيانيّ : ناقَةٌ جاذِبٌ : إذا جَرَّتْ فزادتْ على وَقْت مضْرِبها .
وقال النَّضر : يقال تَجَذَّبَ اللَّبَن : إذا شَرِبَه .
وقال العُدَيْل :
دَعَتْ بالجِمالِ البُزْل للظَّعن بَعْدَمَا
تَجَذَّبَ راعي الإبْلِ ما قد تَحَلَّبا
بذج : رُوِي عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( يُؤْتَى بابْنِ آدمَ يوم القيامة كأَنَّه بذَجٌ من الذُّلِّ ) .
قال أبو عُبَيْد : قال الفرّاء : البَذَجُ : ولد الضَّأْنِ ، وجمعه بِذْجَان ، وأنشد :
قَدْ هَلكَتْ جارَتُنا من الْهَمَجَ
وإن تَجُعْ تأْكُلْ عَتُوداً أَوْ بَذَج
والعَتُودُ : من أَوْلاد المِعزَى .

##### Türkçe

ج ذ ب
**جذب** ، **جبذ** ، **بذج** : (kullanılan) .
**جذب** **جبذ** : Leys dedi: **الجَذْبُ**: senin bir şeyi uzatmandır. **الجَبْذُ**: Temîm’in bir lügatidir:
Dedi: Erkek bir kadına talip olup da o onu geri çevirirse, “**جَذَبَتْه**” ve “**جَبَذَتْه**” denilir.
Dedi: Sanki bu, “**جاذَبْته**” deyip de “**فجذَبْته**” demendendir; yani onu yendim; böylece ondan mağlup olarak ayrıldı.
Dedi: “Adam yürüyüşünde **انْجَذَبَ**” denilir; yürüyüş de onu çekmiş olarak **انجذب** olmuştur.
Asma‘î dedi: “Ay **جَذَبَ** **يَجْذِبُ** **جَذْباً**”; çoğu geçtiği zaman. Ve çocuğa yahut sütten kesildiğinde oğlağa: “**قد جُذِب**” denilir.
Ebû’n-Necm dedi:
Sonra onu sütten kesme olarak çektik; onu ayırırız
Ve deveye, iğne gibi batıp da sütü gidince: “**قد جَذَبَتْ**” denilir; o **جاذب**tir; çoğulu: **جَواذب**.
Hüzelî dedi:
Şevl mızrağı gibi bir saplamayla, batıcılar olarak akşamladı;
Onun **جواذب**leri, tozlanmış olana karşı (süt vermeyi) reddeder
Ve adama, kapta bir nefes yahut iki nefes içtiğinde: “Bir nefes yahut iki nefes **جَذَبَ**” denilir.
Amr, babasından: “Bana **جِذِبّاناً** hiçbir şey fayda vermedi” denilir; o, nalının kayışı (zimâmı)dır; “ve **ضِمْناً** da (fayda vermedi)” denilir; o da **الشِّسْع**tır.
İbn Şümeyl: “Bizimle falan oğulları arasında bir **نَبْذَةٌ** ve bir **جَذْبَةٌ** vardır”; yani onlar bize yakındır.
Ve **الجَذْبُ**: hurmanın göbeği (cummâr)dır; teki **جَذَبة**dir,
o, hurma ağacının başında bulunan yağ parçasıdır; ondan lif sıyrılır da yenir; o **الكَثْرُ**dür.
Ve falan kimse, yakınlığının ipini **جَذَبَ** ve onu **جَذَمَه**: onu kestiği zaman.
Buaîs dedi:
Dikkat edin, Hansa yakınlığı kesen olarak sabahladı
Lihyânî dedi: **ناقةٌ جاذِبٌ**: çekip de sağım vaktinin üzerine arttığı zaman.
Nadr dedi: “Süt **تَجَذَّبَ**” denilir; onu içtiği zaman.
Udeyl dedi:
Göç için, artık
Deve çobanı sağılmış olanı içip bitirdikten sonra, iri develerle çağırdı

**بذج** : Peygamber’den (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) rivayet olundu: şöyle dedi: “(Kıyamet günü Âdemoğlu getirilir; sanki zilletden bir **بذَجٌ** gibidir.)”
Ebû Ubeyd dedi: Ferrâ dedi: **البَذَجُ**: koyunun yavrusudur; çoğulu **بِذْجَان**dır. Ve şu beyti okudu:
Komşumuz **الْهَمَجَ** yüzünden helâk oldu;
Acıkırsa bir **عَتُوداً** yahut bir **بَذَج** yer
Ve **العَتُودُ**: keçinin yavrularındandır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%AC/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الباء والذال وما يثلثهما في الثلاثي)
(بذر) الباء والذال والراء أصلٌ واحد، وهو نَثْرُ الشيءِ وتفريقُه. يقال بذرْتُ البَذْرَ أبْذُرُهُ بَذْراً، وبذَّرت المالَ أبَذِّرُه تبذيراً. قال الله تعالى: ﴿وَلا تُبَذِّرْ تَبْذِيراً. إنَّ المُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّياطِينِ﴾.[الإسراء 26- 27]. والبُذُر القومُ لا يكتمُون حديثاً ولا يحفَظُون ألسِنتَهم. قال عليٌّ عليه السلام: "أُولئك مَصابيحُ الدُّجَى، ليسوا بالمَسَاييح ولا المَذَايِيع البُذُر" فالمذاييع الذين يُذيعون، والبُذُر الذين ذكرناهم([1]). وبَذَّرُ مكانٌ، ولعلّه أن يكون مشتقّاً من الأصل الذي تقدَّم. قال الشاعر:([2])
سَقى اللهُ أمواهاً عَرَفْتُ مَكَانَها  *** جُرَاباً ومَلكوماً وبَذَّرَ والغَمْرَا([3])(بذع) الباء والذال والعين، كلمةٌ واحدة فيها نظرٌ ولا يقاسُ عليها، يقولون بَذَعْتُه وأبْذَعْتُه إذا أفزَعْتَه.
(بذل) الباء والذال واللام كلمة واحدة، وهو تركُ صِيانةِ الشيء، يقال بذَلْتُ الشيءَ بَذْلاً، فأنا باذلٌ وهو مبذول، وابتذلْتُه ابْتِذالاً. وجاء فلانٌ في مَباذِلهِ، وهي ثيابه التي يَبْتذِلُها. ويقال لها مَعَاوِزُ، وقد ذُكِرَتْ في بابها.
(بذأ) الباء والذال والهمزة أصلٌ واحد، وهو خروج الشيء عن طريقةِ الإحْماد، تقول: هو بذِيءُ اللِّسان، وقد بَذَأْتُ على فلانٍ أبْذَأُ بُذاءً. ويقال بَذَأت المكانَ أبذَؤُه، إذا أتيتَه فلم تُحْمِدْه.
(بذج) الباء والذال والجيم أصلٌ واحد ليس من كلام العرب، بل هي كلمةٌ مُعَرَّبة، وهي البَذَجُ من وُلْدِ الضَّأن، والجمع بِذْجانٌ([4]). قال الشاعر([5]):
قد هلكَتْ جارتُنا من الهَمَج *** وإنْ تَجُعْ تأكُلْ عَتُوداً أوْ بَذَجْ
(بذح) الباء والذال والحاء أصلٌ واحد، وهو الشّقّ والتّشْريح وما قارَبَ ذلك. قال أبو عليّ الأصفهانيّ: قال العامريّ: بَذَحْتُ اللَّحْمَ إذا شَرَّحْتَه. قال: والبَذْح الشقُّ ويقال: أصابه بَذْحٌ في رِجْلهِ، أي شُقاقٌ. وأنشد:
لأَعْلِطَنَّ حَرْزَماً بِعَلْطِ([6])*** ثلاثةً عندَ بُذُوحِ الشَّرْط([7])قال أبو عُبيدٍ: بَذَحْتُ لِسَانَ الفَصيلِ بَذْحاً، وذلك عند التفليك([8]) والإجرار. وما يقاربُ هذا البابَ قولُهم لسَحَج الفَخِذَين مَذحٌ.
(بذخ) الباء والذال والخاء أصلٌ واحد، وهو العلُوّ والتعظُّم. يقال بَذَخَ إذا تَعَظَّمَ، وفلانٌ [في] باذخٍ من الشَّرف أي عالٍ.
 ---------------------
([1]) وأما المساييح فجمع مسياح، وهو الذي يسيح في الأرض بالنميمة والشر. والبذر: جمع بذور وبذير، كصبور وصبر ونذير ونذر.
([2]) هوكثير عزة، كما في اللسان (بذر). وأنشده ياقوت في (بذر، جراب، ملكوم) ولم ينسبه.
([3]) هذه كلها آبار بمكة. وفي الأصل: "ملكوكا"، تحريف.
([4]) لم أجد من نص على تعريبه إلا ابن دريد في الجمهرة (1: 207) والجواليقي في المعرب 58. والبذجان بكسر الباء، كما نص عليه في القاموس، وكما ضبط في اللسان، ونبه على الكسر أيضاً ابن دريد في الجمهرة (3: 512). وضبط في الأصل هنا وفي نسخة من المعرب بضم الباء، ولا سند له.
([5]) هو أبو محرز عبيد المحاربي، كما في اللسان (بذج) وأنشده الجواليقي والجاحظ في الحيوان (5: 501) وثعلب في مجالسه 585 والميداني (1: 261) بدون نسبة.
([6]) حرزم، بتقديم الراء: جمل معروف. وفي الأصل: "حزرما" صوابه في اللسان (حرزم، يذج) حيث أنشد البيتين.
 ([7])رواية اللسان في الموضعين: "بليته". والليت، بالكسر: صفحة العنق.
([8]) التفليك: أن يجعل الراعي من الشعر مثل فلكة المغزل، ثم يثقب لسان الفصيل فيجعله فيه لئلا يرضع أمه. ومثله الإجرار. وفي الأصل: "التقليل"، محرف.
ـ

##### Türkçe

(باب **الباء** ve **الذال** ve üçlüde onları üçleyen şeyler)

(**بذر**) **الباء** ve **الذال** ve **الراء** tek bir asıldır; o da şeyin saçılması ve dağıtılmasıdır. Denir: **بذرْتُ البَذْرَ** onu **أبْذُرُهُ** **بَذْراً** (saçtım/saçarım/saçma olarak); ve **وبذَّرت المالَ** onu **أبَذِّرُه** **تبذيراً** (malı saçıp savurdum/saçıp savururum/saçıp savurma olarak). Allah Teâlâ dedi: ﴿وَلا تُبَذِّرْ تَبْذِيراً. إنَّ المُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّياطِينِ﴾.[الإسراء 26- 27]. Ve **البُذُر** (büzür) kavimdir; bir sözü gizlemezler ve dillerini korumazlar. Ali عليه السلام dedi: "أُولئك مَصابيحُ الدُّجَى، ليسوا بالمَسَاييح ولا المَذَايِيع البُذُر" ; artık **فالمذاييع** (mezâyî‘) yayan kimselerdir, ve **والبُذُر** (büzür) zikrettiğimiz kimselerdir([1]). Ve **وبَذَّرُ** bir yerdir; ve umulur ki, önce geçen asıldan türemiş olsun. Şair dedi:([2])
سَقى اللهُ أمواهاً عَرَفْتُ مَكَانَها  *** جُرَاباً ومَلكوماً وبَذَّرَ والغَمْرَا([3])

(**بذع**) **الباء** ve **الذال** ve **العين**; onda nazar bulunan tek bir kelimedir ve ona kıyas edilmez; derler: **بَذَعْتُه** ve **أبْذَعْتُه**; onu korkuttuğun zaman.

(**بذل**) **الباء** ve **الذال** ve **اللام** tek bir kelimedir; o da şeyin korunmasını terk etmektir. Denir: **بذَلْتُ الشيءَ** **بَذْلاً**; artık ben **باذلٌ** (bâzil)im ve o **مبذول** (mebzûl)dür; ve **وابتذلْتُه** **ابْتِذالاً** (onu bayağılaştırdım/bayağılaştırma olarak). Ve falan kimse **في مَباذِلهِ** geldi; o, onun **ثيابه** (elbiseleri)dir ki onları **يَبْتذِلُها** (bayağılaştırır/kullanır). Ve ona **مَعَاوِزُ** denir; ve kendi babında zikredilmiştir.

(**بذأ**) **الباء** ve **الذال** ve **الهمزة** tek bir asıldır; o da şeyin **الإحْماد** yolundan çıkmasıdır. Dersin: o **بذِيءُ اللِّسان** (dili kötü/sövgülü)dür; ve **وقد بَذَأْتُ على فلانٍ** onu **أبْذَأُ** **بُذاءً** (falana karşı kötü söz söyledim/söylerim/kötü söz olarak). Ve denir: **بَذَأت المكانَ** onu **أبذَؤُه**; ona geldiğin ve onu övmediğin zaman.

(**بذج**) **الباء** ve **الذال** ve **الجيم** tek bir asıldır; Arapların كلامından değildir; bilakis o, mu‘arreb bir kelimedir; o da koyun yavrusundan **البَذَجُ**dur; cem‘i **بِذْجانٌ**dur([4]). Şair dedi([5]):
قد هلكَتْ جارتُنا من الهَمَج *** وإنْ تَجُعْ تأكُلْ عَتُوداً أوْ بَذَجْ

(**بذح**) **الباء** ve **الذال** ve **الحاء** tek bir asıldır; o da yarma ve parçalama ve buna yakın olan şeydir. Ebû Ali el-İsfahânî dedi: el-Âmirî dedi: **بَذَحْتُ اللَّحْمَ** eti, onu parçaladığım zaman. Dedi: ve **والبَذْح** yarıktır; ve denir: **أصابه بَذْحٌ في رِجْلهِ**; yani yarıklar. Ve inşad etti:
لأَعْلِطَنَّ حَرْزَماً بِعَلْطِ([6])*** ثلاثةً عندَ بُذُوحِ الشَّرْط([7])
Ebû Ubeyd dedi: **بَذَحْتُ لِسَانَ الفَصيلِ** **بَذْحاً**; bu, **التفليك**([8]) ve **الإجرار** sırasında olur. Ve bu babın yakını, onların iki uyluğun sıyrılmasına **مَذحٌ** demeleridir.

(**بذخ**) **الباء** ve **الذال** ve **الخاء** tek bir asıldır; o da yükseklik ve büyüklük taslamadır. Denir: **بَذَخَ**; büyüklük tasladığı zaman. Ve falan kimse şereften **[في] باذخٍ** içindedir; yani yüksek.

---------------------
([1]) **المساييح** ise **مسياح**ın cem‘idir; o, yeryüzünde kovculuk ve şer ile dolaşan kimsedir. Ve **البذر**: **بذور** ve **بذير**in cem‘idir; **صبور** ve **صبر** ve **نذير** ve **نذر** gibi.
([2]) O, **كثير عزة**’dir; **اللسان** (بذر)’de olduğu gibi. Ve onu Yakut (بذر، جراب، ملكوم)’da inşad etti ve ona nisbet etmedi.
([3]) Bunların hepsi Mekke’de kuyulardır. Ve asılda: "ملكوكا"; tahriftir.
([4]) Onun ta‘rîb edildiğine dair İbn Düreyd’in **الجمهرة** (1: 207)’de ve el-Cevâlikî’nin **المعرب** 58’de olanı dışında birini bulmadım. Ve **البذجان** **الباء**’ın kesriyledir; **القاموس**’ta ona nassedildiği gibi ve **اللسان**’da ضبط edildiği gibi; ve kesreye İbn Düreyd de **الجمهرة** (3: 512)’de dikkat çekti. Ve burada asılda ve **المعرب**’ın bir nüshasında **الباء**’ın zammıyla ضبط edildi; ve onun için bir sened yoktur.
([5]) O, Ebû Muhrez Ubeyd el-Muhâribî’dir; **اللسان** (بذج)’de olduğu gibi. Ve onu el-Cevâlikî ve el-Câhız **الحيوان** (5: 501)’de ve Sa‘leb **مجالسه** 585’te ve el-Meydânî (1: 261)’de nisbet olmaksızın inşad etti.
([6]) **حرزم**; **الراء**’ın öne alınmasıyla: bilinen bir devedir. Ve asılda: "حزرما"; doğrusu **اللسان** (حرزم، يذج)’dedir; orada iki beyti inşad etti.
([7]) **اللسان**’ın iki yerdeki rivayeti: "بليته". Ve **الليت**; kesreyle: boynun yanı.
([8]) **التفليك**: çobanın kıldan iğ fırdöndüsünün fülkesi gibi bir şey yapması, sonra annesini emmesin diye yavrunun dilini delip onu onun içine koymasıdır. Bunun benzeri **الإجرار**dır. Ve asılda: "التقليل"; tahrif edilmiştir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

البَذَجُ: الحَمَلُ؛ وقيل: هو أَضعَف ما يكون من الحُمْلان، والجمع بِذْجانٌ. وفي الحديث: يُؤْتَى بابن آدمَ يوم القيامة كأَنه بَذَجٌ من الذُّلِّ؛ الفراء: البَذَجُ من أَولاد الضأْنِ، بمنزلة العَتُودِ من أَولاد المعز؛ وأَنشد لأَبي مُحْرِزٍ المحاربي، واسمه عبيد: قد هَلَكَتْ جارَتُنا من الهَمَجْ،
وإِنْ تَجُعْ تأْكُلْ عَتُوداً أَو بَذَجْ
قال ابن خالويه: الهَمَجُ هنا الجُوعُ؛ قال: وبه سمي البَعُوض لأَنه إِذا جاع عاش، وإِذا شبع مات.

##### Türkçe

**البَذَجُ**: kuzu; ve denildi ki: o, kuzuların en zayıf olduğu hâlidir; çoğulu **بِذْجانٌ**’dır. Ve hadiste: “Kıyamet günü Âdemoğlu getirilir; sanki zillet sebebiyle bir **بَذَجٌ** gibidir.” el-Ferrâ: **البَذَجُ**, koyun yavrularındandır; keçi yavrularından **العَتُودِ**’un konumu gibidir. Ebû Muhriz el-Muhâribî’ye—adı Ubeyd’dir—ait olarak şu şiir okundu:

Komşumuz **الهَمَجْ** yüzünden helâk oldu,
Acıkırsa bir **عَتُوداً** yahut bir **بَذَجْ** yer.

İbn Hâlaveyh dedi ki: **الهَمَجُ** burada açlıktır; dedi ki: ve bununla sivrisinek adlandırıldı; çünkü o acıkınca yaşar, doyunca ölür.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

البذج، محركة  : الحمل، وقيل: هو أضعف ما يكون من الحملان، وفي الحديث:  يؤتى بابن آدم يوم القيامة كأنه بذج، من الذل  . الفراء: البذج  : ولد الضأن، كالعتود من  أولاد  المعز  وأنشد لأبي محرز المحاربي، واسمه عبيد:
  قد هلكت جارتنا من الهمج
  وإن تجع تأكل عتودا وبذج قال ابن خالويه: الهمج هنا: الجوع، قال: وبه سمى البعوض، لأنه إذا جاع عاش، وإذا شبع مات  ج بذجان بالكسر  .

##### Türkçe

**البذج**، harekeli: kuzu; ve denildi ki: o, kuzuların en zayıfı olanıdır. Ve hadiste: “Kıyamet günü Âdemoğlu getirilir; sanki o bir **بذج** gibidir; zillet sebebiyle.” el-Ferrâ: **البذج**: koyunun yavrusu; keçi yavrularından **العتود** gibi. Ve Ebû Mihrez el-Muhâribî’ye—adı Ubeyd’dir—ait olarak inşad etti:

قد هلكت جارتنا من الهمج
وإن تجع تأكل عتودا وبذج

İbn Hâlaveyh dedi: **الهمج** burada: açlıktır. Dedi: ve onunla sivrisinek adlandırıldı; çünkü o acıkınca yaşar, doyunca ölür. Çoğulu: **بذجان** (kesre ile).
