# بذذ — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%B0/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B0%D8%B0/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بذذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%B0.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: بذذ

باب الذّال والباء
ب ذ، ذ ب يستعملان
بذ:
تقول العربُ بَذَّ يَبُذُّ بَذّاً إذا خَرَجَ شيءٌ على الآخر في حُسْن أو عَمَل كائنا ما كانَ.
والبَذاذةُ: سُوءُ الهَيْئة، ورجلٌ باذُّ الهَيئة، ولقد بَذِد وأَبَذَّهُ غَيْرُهُ.
ذب:
ذبَّ يَذِبُّ ذُبُوباً وهو يُبْسُ الشَّفَةِ، وقد ذَبَّتْ شَفَتاه وهما ذابَّتان، والجميع الذَّوابّ.
وهو يَذُبُّ في الحَرْبِ عن حَريمه وأصحابه، أي يدفَع عنهم ذَبّاً.
والمِذَبَّةُ التي تَذُبُّ بها الذُّبابُ، والذُّبابُ اسمٌ واحدٌ للذكَّر والأنثى، والغالب في الكلام التذكير كما أنّ الغالب في العُقاب التأنيث فلا يقولون أبداً إلاّ: هذه عُقابٌ، وانقَضَّتْ عُقاب.
ويجمع الذُّبابُ على أذِبَّةٍ، فإِنْ كَثُرَ فهو الذِّبّان.
وذُباب السَّيف: رأسُه الذي فيه ظُبَتُه.
وجاء في الحديث: "كثَمَرة السَّوْط يتبَعُهما ذُباب السيف"، وثَمَرة السَّوْطِ: طَرَفه.
والذَّبْذَبةُ: تردُّدُ شيءٍ في الهواء معلَّقٍ.
والذَّباذِبُ: أشياءُ تُعَلَّق من الهَوادج، أوّل رأسِ البعير للزِّينةِ، الواحدُ ذُبْذُب، ورجلٌ مُذَبْذَبٌ ومُتَذَبْذِب أي مُتَرَدِّدٌ بين أمرَيْن وبين رَجُلَيْن لا يثبُتُ على صَحابته لأحَدٍ.
والذُّباذِبُ: ذَكَرُ الرجل لأنَّه يَتَذَبْذَبُ أي يترَدَّدُ.

### Türkçe

باب **الذّال** و**الباء**
**ب ذ**، **ذ ب** kullanılırlar.

**بذ**:
Araplar der ki: **بَذَّ يَبُذُّ بَذّاً**; bir şey, her ne olursa olsun, güzellikte veya işte bir başkasının üzerine çıktığı zaman.
Ve **البَذاذةُ**: görünüşün kötülüğü; ve görünüşü kötü olan adam: **باذُّ الهَيئة**. Ve andolsun ki **بَذِد** ve başkası onu **أَبَذَّهُ**.

**ذب**:
**ذبَّ يَذِبُّ ذُبُوباً**: dudağın kurumasıdır; ve iki dudağı **ذَبَّتْ**; ikisi **ذابَّتان**dır; çoğulu **الذَّوابّ**.
Ve o, savaşta mahremi ve arkadaşları adına **يَذُبُّ**; yani onları bir **ذَبّاً** ile savar.
Ve **المِذَبَّةُ**: onunla **الذُّبابُ**un savulduğu şeydir; ve **الذُّبابُ** erkek ve dişi için tek bir isimdir; sözde galip olan müzekkerliktir; tıpkı **العُقاب**da galip olan müenneslik olduğu gibi; bu yüzden onlar asla ancak şöyle derler: “bu bir **عُقابٌ**dır” ve “bir **عُقاب** saldırdı: **انقَضَّتْ عُقاب**”.
Ve **الذُّبابُ**, **أذِبَّةٍ** üzerine cem‘ edilir; eğer çok olursa o **الذِّبّان**dır.
Ve **ذُباب السَّيف**: onun başıdır; onda **ظُبَتُه** bulunan (kısım).
Ve hadiste geldi: “**كثَمَرة السَّوْط يتبَعُهما ذُباب السيف**”; ve **ثَمَرة السَّوْطِ**: onun ucudur.
Ve **الذَّبْذَبةُ**: havada asılı bir şeyin tereddüdüdür.
Ve **الذَّباذِبُ**: hevdaclardan asılan şeylerdir; yahut süs için devenin başının evveli; teki **ذُبْذُب**dur. Ve **مُذَبْذَبٌ** ve **مُتَذَبْذِب** adam: yani iki iş arasında ve iki adam arasında tereddüt eden; hiç kimse için onun arkadaşlığı üzerinde sebat etmeyen.
Ve **الذُّباذِبُ**: erkeğin zekeri; çünkü o **يَتَذَبْذَبُ**; yani tereddüt eder.
