# بذذ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%B0/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B0%D8%B0/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [بذذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0%D8%B0.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: بذذ

بَذِذْتَ تَبَذُّ بَذَذاً
(* قوله «بذذاً» كذا بالأصل وفي القاموس
بذاذا.) وبَذاذةً وبُذُوذَةً: رثَّت هيئتُك وساءت حالتك. وفي الحديث عن النبي، صلى الله عليه وسلم: البَذاذةُ من الإِيمان؛ البذاذة: رثاثة الهيئة؛ قال الكسائي: هو أَن يكون الرجلُ مَتَقَهِّلاً رثَّ الهيئة، يقال منه: رجل باذّ الهيئة وفي هيئته بذاذة. وقال ابن الأَعرابي: البَذّ الرجل المُتَقَهِّل الفقير، قال: والبذاذة أَن يكون يوماً متزيناً ويوماً شَعِثاً. ويقال: هو ترك مداومة الزينة. وحال بَذَّة أَي سيئة. وقد بَذِذتَ بعدي، بالكسر، فأَنت باذُّ الهيئة أَي ورثُها بَيِّن البذاذة والبُذوذة. قال ابن الأَثير: أَي رثّ اللِّبْسَة، أَراد التواضعَ في اللباس وتركَ التَّبَجُّجِ به. وهيئة بَذَّةٌ: صفة، ورجل بَذُّ البخت: سيئُه رديئه؛ عن كراع.وبَذَّ القومَ يَبُذُّهم بذّاً: سبقهم وغلبهم، وكل غالب باذٌّ. والعرب تقول: بَذَّ فلان فلاناً يَبُذُّه بذاً إِذا ما علاه وفاقه في حسن أَو عمل كائناً ما كان. أَبو عمرو: البَذْبَذَة التقشُّف. وفي الحديث: بَذَّ القائلين أَي سبقهم وغلبهم يَبُذُّهم بَذًّا؛ ومنه صفة مشيه، صلى الله عليه وسلم: يَمْشِي الهُوُيْنا يَبُذُّ القوم إِذا سارع إِلى خير أَو مشى إِليه.
وتمَربَذٌّ: مُتَفَرِّق لا يَلْزَقُ بعضه ببعض كَفَذٍّ؛ عن ابن الأَعرابي. والبَذُّ: موضع، أُراه أَعجميّاً. والبَذُّ: اسم كُورةٍ من كُوَر بابَكَ الخُرَّمِي.

### Türkçe

**بَذِذْتَ** **تَبَذُّ** **بَذَذاً**
(*Onun “**بذذاً**” sözü: asılda böyle; ve el-Kāmûs’ta **بذاذا**.) Ve **بَذاذةً** ve **بُذُوذَةً**: görünüşün eskidi ve hâlin kötüleşti. Hadiste Peygamber’den, sallallahu aleyhi ve sellem: “**البَذاذةُ** imandandır”; **البذاذة**: görünüşün eskiliği; el-Kisâî dedi: o, erkeğin **مَتَقَهِّلاً** (bakımsız) eskimiş görünüşlü olmasıdır; ondan denir: **رجل باذّ الهيئة** ve görünüşünde **بذاذة** vardır. İbnü’l-A‘râbî dedi: **البَذّ** adam, **المُتَقَهِّل** fakirdir; dedi: ve **البذاذة** bir gün süslenmiş, bir gün dağınık olmasıdır. Ve denir: o, süse devam etmeyi terk etmektir. Ve **حال بَذَّة** yani kötü. Ve benden sonra **بَذِذتَ** (kesre ile), artık sen **باذُّ الهيئة** yani onun eskiliği, **البذاذة** ve **البُذوذة**si açık. İbnü’l-Esîr dedi: yani elbiseyi eskitti; elbisede tevazuu ve onunla **التَّبَجُّجِ**i (böbürlenmeyi) terk etmeyi istedi. Ve **هيئة بَذَّةٌ**: bir sıfat; ve **رجل بَذُّ البخت**: onun kötüsü, onun düşüğü; Kurâ‘dan. Ve **بَذَّ القومَ** **يَبُذُّهم** **بذّاً**: onları geçti ve onlara galip geldi; ve her galip **باذٌّ**dur. Ve Araplar der: **بَذَّ فلان فلاناً** **يَبُذُّه بذاً**; onu aştığı ve güzellikte yahut işte—her ne olursa olsun—ona üstün geldiği zaman. Ebû Amr: **البَذْبَذَة** çileciliktir. Hadiste: “**بَذَّ القائلين**” yani onları geçti ve onlara galip geldi; **يَبُذُّهم بَذًّا**; ve ondan, onun yürüyüşünün sıfatı, sallallahu aleyhi ve sellem: “**يَمْشِي الهُوُيْنا** **يَبُذُّ القوم**” yani bir hayra acele ettiğinde yahut ona yürüdüğünde onları geçer.

Ve **تمَربَذٌّ**: dağınık, bir kısmı bir kısmına yapışmayan, **كَفَذٍّ** gibi; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **البَذُّ**: bir yer; onu Acemî görüyorum. Ve **البَذُّ**: **بابَكَ الخُرَّمِي**’nin kûrelerinden bir kûrenin adıdır.
