# بذ (ب-ذ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B0

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ذ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الذَّال والباء
ذب ، بذ .
ذب : يقال : فلان يَذُبُّ عن حَريمه ذبّاً ، أي يَدْفع عنهم ، والذَّبُّ الطّرْدُ والمِذيّة هَنَةٌ تُسوَّى من هُلْبِ الفَرس يُذَبُّ بها الذِّبَّان .
وقال الليث وغيره : ذبَّتْ شفتُه تَذِبُّ ذبُوباً إذا يَبِسَتْ .
أبو العباس عن ابن الأعرابي : ذَبَّ الغَدِير يَذِبُّ إذا جَفَّ في آخر الحِرِّ ، وأنشد :
مَدارينُ إن جاعوا وأَذْعرُ مَن مَشى
إذ الرَّوْضةُ الخضراءُ ذَبَّ غَدِيرُها
مدارين من الدَّرن ؛ وهو الوَسخ .
أبو عبيد عن أبي زيد : الذُّبابة بَقيةُ الشيء وكذلك قال الأصمعي ، وقال ذو الرمة :
لَحِقْنَا فَراجَعْنا الحمولَ وإنما
يُتلَّى ذُباباتِ الوَدَاع المُراجِعُ
يقول : إنما يُدرِك بقايا الحوائج مَن راجع فيها ، والذُّبابة أيضاً : البقية من مياه الآبار ، والذباب الطاعون ، والذباب الجنون ، وقد ذُبَّ الرجل إذا جُنَّ وأنشد شمر :
وفي النّصريِّ أحياناً سماحٌ
وفي النصريِّ أحياناً ذُبابُ
ثعلب عن ابن الأعرابي : أصابَ فلاناً من فلان ذباب لاذع أي شر .
سلمة عن الفراء : أنه رَوَى حديثاً عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه رأى رجلاً طويل الشَّعَر فقال : ذُباب ، أي هو شُؤْمٌ ، قال ورجل ذُبابيٌّ مأخوذ من الذُّباب وهو الشؤم .
حدثنا السعدي قال : حدثنا الرمادي قال : حدثنا معاوية بن هشام القَصَّار ، قال : حدثنا سفيان عن عاصم عن كليب عن أبيه عن وائل بن حجر قال : أتيت النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ولي شَعَر طويل فقال : ذبابٌ فظننتُ إنه يَعْنيني فرجعت فأخذت من شَعَرِي فقال النبي ( صلى الله عليه وسلم ) إني لم أَعْنِكَ وهذا حسن .
وقال ابن هانىء : ذَبَّ الرجلُ يَذِبُّ ذبّاً إذا شَحُبَ لَوْنُه .
أبو زيد : ذبابُ السَّيف حَدُّ طرفه الذي بَين شَفْرَتَيه ؛ وما حَوله من حَدَّيه ظُبتاه ، والعَيْرُ الناتىء في وَسطه من باطن وظاهر ؛ وله غِراران لكل واحد منهما ما بين العَير وبين إحْدى الظبتين من ظاهرِ السيف وما قُبالَةَ ذلك من باطن ؛ وكل واحد من الغِرارين من باطنِ السيفِ وظاهره .
وقال أبو عبيد : ذبابُ السيف : طَرَف حَدِّه الذي يَخْرِقُ به وغِرارُه حدُّه الذي يضرب به وحسامه مثله . قال : وَحَدُّ كل شيء ذبابُهُ .
وقال ابن شميل : ذبابُ السيف طَرَفه الذي يخرق به ، وغِراره حَدُّه الذي يضرب به .
وقال الله جلّ وعزَّ في صفة المنافقين : ( مُّذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذالِكَ لاَ إِلَى هَاؤُلا ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ءِ وَلاَ إِلَى هَاؤُلا ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ءِ ) ( النساء : 143 ) المعنى مُطَرَّدين مُدَفَّعين عن هؤلاء وعن هؤلاء .
وقال الليث : الذَّبْذَبةُ تردُّدُ شيء مُعلَّقٍ في الهواء ، والذَّباذِبُ أشياء تُعَلَّق بهودج أو رأس بَعير للزينة .
والواحد ذُبذُبٌ والرجل المُذَبْذَبُ المتردِّدُ بين أَمرين ، أو بينَ رَجُلين ، لا تَثْبُتُ صَحَابتُه لواحدٍ منهما ، والذَّباذِبُ ذَكَرُ الرجلِ ، لأنه يَتذَبذَبُ أي يَتردَّدُ .
وقال أبو عبيد : في أُذَنَي الفرس ذباباها وهما ما حدَّ من أطراف الأذنين .
أبو عبيد عن أبي زيد : ذبابُ العين إنسانها ، ويقال للثور الوحشي : ذَبُّ الرِّيادِ ، جاء في شعر ابن مُقبل وغيره .
وقال أبو سعيد : إنما قيل له : ذَبُّ الرِّيادِ لأن رِيادَه أتَانُهُ التي تَرودُ معه ، وإن شِئتَ جعلتَ الرِّيادَ رَعْيَه الكلأ ، وقال غيره : يقال له ذَبُّ الرِّيادِ لأنه لا يَثبتُ في رَعْيه في مكان واحد ، ولا يُوطِنُ مَرعًى واحداً .
وقال أبو عمرو : رجل ذَبُّ الريادِ إذا كانَ زَوَّاراً للنساء ، وقال بعض الشعراء :
ما لِلْكواعِبِ يا عيساءُ قد جَعلتْ
تُزْوَرُّ عني وتُثْنَى دُوني الحُجُرُ
قد كنتُ فَتَّاحَ أَبْوَابٍ مُغلَّقةٍ
ذَبَّ الرِّياد إذا ما خُولِسَ النّظَرُ
وسَمَّى مزاحمُ العُقيلي الثور الوحشيّ الأذبَّ فقال :
بِلاداً بها تلقَى الأذَبَّ كَأَنه
بها سابِريٌّ لاحَ منه البنائِقُ
أَراد تلقى الذَّبَّ فقال الأذَبَّ ، قاله الأصمعيّ ، قال أبو وجزة يصف عَيْراً :
وشَقّه طَرَدُ العانات فَهْوَ به
لوحان من ظَمإِ ذَبَ ومن عَضْبِ
أراد بالظمأ الذَّبِّ اليابِس ؛ وأذبُّ البعيرِ : نَابُهُ ، وقال الراجز :
كأَنَّ صَوْتَ نَابِهِ الأذَبِّ
صَرِيفُ خُطَّافٍ بِقَعْوٍ قَبِّ
وقال ابن السكيت : يقال جَاءَنا رَاكِبٌ مُذَبِّبٌ وهو العَجِلُ المُنْفَرِدُ ، وظِمْءٌ مُذَبِّبٌ طويل يُسَار فيه إلى الماء مِنْ بُعْدٍ فَيُعَجَّلُ بالسير ، وخمس مُذبِّب : لا فتور فيه .
عمرو عن أبيه : ذَبْذَبَ الرجلُ إذا مَنَع الجِوارَ والأهلَ وحَماهم ، وذَبْذَبَ أيضاً إذا آذى .
وفي الحديث : ( مَن وُقِيَ شَرَّ ذبْذَبِهِ وقَبْقَبِهِ ذبذبه فرجُه ، وقبقبه بطنُه .
ثعلب عن ابن الأعرابي : ذبَّ إذا مَنَع ، قال : والذَّبِّيُّ الجِلْوَازُ ، وواحد الذِّبَّان ذُبابٌ بِغَيْر هاء ، ولا يقال : ذُبَانَةٌ والعددُ أَذِبَّةٌ ، وقال زياد :
ضَرَّابَةٌ بالمِشْفَرِ الأذبَّهْ
بذ : روي عن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أنه قال : ( البَذَاذَةُ من الإيمان ) .
قال أبو عبيد : قال الكسائي : هو أن يكون الرجلُ مُتَقَهِّلا رَثَّ الهَيْئةِ ، يقال : منه رجلٌ باذُّ الهَيْئَةِ ، وفي هَيْئته بَذَاذَة وبَذَّةٌ ، وبَذٌ .
وقال ابن الأعرابي : البَذُّ الرجلُ المتَقَهِّلُ الفقيرُ ، قال : والبَذَاذة أن يكون يوماً مُتَزَيِّنا ويوماً شَعِثاً ، ويقال : هو تَركُ مُداومةِ الزينة .
عمرو عن أبيه ، قال : البَذْبَذةُ : التَّقَشُفُ .
والعرب تقول : بَذَّ فلان فلاناً يَبُذُّهُ إذا ما علاه وَفَاقَه في حُسْنٍ أو عملٍ كائناً ما كان ، وبَذَّهُ غَلَبَه .

##### Türkçe

باب **الذَّال** و**الباء**
**ذب** ، **بذ** .
**ذب** : denilir: falan kimse, **حَريمه**’i hakkında **ذبّاً** eder; yani onları savar; ve **الذَّبُّ** kovmadır; ve **المِذيّة**: atın yelesinden düzleştirilen bir şeydir; onunla **الذِّبَّان** kovulur.
Ve **الليث** ve başkaları dedi: **ذبَّتْ** onun dudağı **تَذِبُّ ذبُوباً**; kuruduğu zaman.
**أبو العباس**’tan, **ابن الأعرابي**’den: **ذَبَّ الغَدِير** **يَذِبُّ**; şiddetli sıcağın sonunda kuruduğu zaman; ve inşad etti:
مَدارينُ إن جاعوا وأَذْعرُ مَن مَشى
إذ الرَّوْضةُ الخضراءُ ذَبَّ غَدِيرُها
**مدارين**: **الدَّرن**’dendir; o da pistir.
**أبو عبيد**’den, **أبي زيد**’den: **الذُّبابة** şeyin artığıdır; **الأصمعي** de böyle dedi; ve **ذو الرمة** dedi:
لَحِقْنَا فَراجَعْنا الحمولَ وإنما
يُتلَّى ذُباباتِ الوَدَاع المُراجِعُ
Der ki: ancak ihtiyaçların kalıntılarına, onlarda geri dönen kimse yetişir; ve **الذُّبابة** ayrıca: kuyuların sularından artıktır; ve **الذباب** taun’dur; ve **الذباب** deliliktir; ve adam **ذُبَّ** olundu; delirdiği zaman; ve **شمر** inşad etti:
وفي النّصريِّ أحياناً سماحٌ
وفي النصريِّ أحياناً ذُبابُ
**ثعلب**’den, **ابن الأعرابي**’den: falana, falandan **ذباب لاذع** isabet etti; yani şer.
**سلمة**’den, **الفراء**’dan: Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) bir hadis rivayet etti: uzun saçlı bir adam gördü de dedi: **ذُباب**; yani o uğursuzluktur; dedi: ve **ذُبابيٌّ** adam, **الذُّباب**’dan alınmıştır; o da uğursuzluktur.
Bize **السعدي** haber verdi, dedi: bize **الرمادي** haber verdi, dedi: bize **معاوية بن هشام القَصَّار** haber verdi, dedi: bize **سفيان** **عاصم**’dan, o **كليب**’ten, o babasından, o **وائل بن حجر**’den haber verdi, dedi: Peygamber’e ( صلى الله عليه وسلم ) geldim, bende uzun saç vardı; dedi: **ذبابٌ**; ben de onun beni kastettiğini sandım; döndüm de saçımdan aldım; Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) dedi: “Ben seni kastetmedim”; ve bu güzeldir.
Ve **ابن هانىء** dedi: adam **ذَبَّ** **يَذِبُّ ذبّاً**; rengi solduğu zaman.
**أبو زيد**: **ذبابُ السَّيف** onun ucunun keskinliğidir; iki **شَفْرَتَيه** arasındaki; ve onun iki keskinliğinden çevresinde olan: onun iki **ظُبتاه**’ıdır; ve ortasında iç ve dıştan çıkıntılı olan **العَيْر**’dir; ve onun iki **غِراران**’ı vardır; her birinin, **العَير** ile iki **ظبتين**’den birisi arasındaki, kılıcın dışından olanı ve bunun karşısında içten olanı vardır; ve iki **الغِرارين**’den her biri, kılıcın içinden ve dışındandır.
Ve **أبو عبيد** dedi: **ذبابُ السيف**: onun keskinliğinin ucu; onunla deldiği; ve onun **غِرارُه**: onunla vurduğu keskinliğidir; ve **حسامه** da onun gibidir. Dedi: her şeyin keskinliği onun **ذبابُهُ**’dur.
Ve **ابن شميل** dedi: **ذبابُ السيف** onunla deldiği ucudur; ve onun **غِراره** onunla vurduğu keskinliğidir.
Ve Allah, celîl ve azîz, münafıkların sıfatında dedi: ( مُّذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذالِكَ لاَ إِلَى هَاؤُلا ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ءِ وَلاَ إِلَى هَاؤُلا ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ءِ ) ( النساء : 143 ) mana: bunlardan ve bunlardan kovulmuş, itilmişler.
Ve **الليث** dedi: **الذَّبْذَبةُ** havada asılı bir şeyin gidip gelmesidir; ve **الذَّباذِبُ**: süs için bir **هودج**’a veya bir devenin başına asılan şeylerdir.
Ve tekili **ذُبذُبٌ**’dur; ve **المُذَبْذَبُ** adam: iki iş arasında, yahut iki adam arasında gidip gelen; onlardan birine dostluğu sabit olmaz; ve **الذَّباذِبُ**: adamın erkeklik uzvudur; çünkü **يَتذَبذَبُ**; yani gidip gelir.
Ve **أبو عبيد** dedi: atın iki kulağında onun iki **ذباباها**’sı vardır; ikisi de kulakların uçlarından sivri olan şeydir.
**أبو عبيد**’den, **أبي زيد**’den: **ذبابُ العين** onun **إنسانها**’sıdır; ve yaban öküzüne **ذَبُّ الرِّيادِ** denilir; **ابن مُقبل**’in ve başkasının şiirinde geldi.
Ve **أبو سعيد** dedi: ona ancak **ذَبُّ الرِّيادِ** denildi; çünkü onun **رِيادَه**’ı, onunla birlikte dolaşan dişi eşeğidir; ve istersen **الرِّيادَ**’ı, otlağı otlatması kılarsın; ve başkası dedi: ona **ذَبُّ الرِّيادِ** denilir; çünkü otlamasında bir yerde sabit durmaz; tek bir merayı yurt edinmez.
Ve **أبو عمرو** dedi: kadınları ziyaret eden olursa, adam **ذَبُّ الريادِ**’dır; ve bazı şairler dedi:
ما لِلْكواعِبِ يا عيساءُ قد جَعلتْ
تُزْوَرُّ عني وتُثْنَى دُوني الحُجُرُ
قد كنتُ فَتَّاحَ أَبْوَابٍ مُغلَّقةٍ
ذَبَّ الرِّياد إذا ما خُولِسَ النّظَرُ
Ve **مزاحمُ العُقيلي** yaban öküzünü **الأذبَّ** diye adlandırdı; dedi ki:
بِلاداً بها تلقَى الأذَبَّ كَأَنه
بها سابِريٌّ لاحَ منه البنائِقُ
**الذَّبَّ**’i kastetti de **الأذَبَّ** dedi; bunu **الأصمعيّ** söyledi. **أبو وجزة** bir yaban eşeğini vasfederek dedi:
وشَقّه طَرَدُ العانات فَهْوَ به
لوحان من ظَمإِ ذَبَ ومن عَضْبِ
**الظمأ** ile, kuru olan **الذَّبِّ**’i kastetti; ve devenin **أذبُّ**’ü: onun azı dişidir; ve **الراجز** dedi:
كأَنَّ صَوْتَ نَابِهِ الأذَبِّ
صَرِيفُ خُطَّافٍ بِقَعْوٍ قَبِّ
Ve **ابن السكيت** dedi: denilir: bize **مُذَبِّبٌ** bir binici geldi; o, acele eden tek başına olandır; ve **ظِمْءٌ مُذَبِّبٌ**: uzun bir susuzluk; uzaktan suya gidilir de yürüyüşte acele edilir; ve **خمس مُذبِّب**: onda gevşeklik yoktur.
**عمرو**’dan, babasından: adam **ذَبْذَبَ** etti; komşuluk hakkını ve ehli men ettiği ve onları koruduğu zaman; ve **ذَبْذَبَ** ayrıca; eziyet ettiği zaman.
Hadiste: ( Kim onun **ذبْذَبِهِ**’inin ve **قَبْقَبِهِ**’inin şerrinden korunursa ) onun **ذبذبه**’si ferci, ve onun **قبقبه**’si karnıdır.
**ثعلب**’den, **ابن الأعرابي**’den: **ذبَّ**; men ettiği zaman. Dedi: ve **الذَّبِّيُّ**: çevik olan; ve **الذِّبَّان**’ın bir teki, **ذُبابٌ**’dur, **هاء** olmaksızın; ve **ذُبَانَةٌ** denilmez; ve sayısı **أَذِبَّةٌ**’dir; ve **زياد** dedi:
ضَرَّابَةٌ بالمِشْفَرِ الأذبَّهْ
**بذ** : Peygamber’den ( صلى الله عليه وسلم ) rivayet olundu: dedi ki: ( **البَذَاذَةُ** imandandır ).
**أبو عبيد** dedi: **الكسائي** dedi: o, adamın **مُتَقَهِّلا**; görünüşü perişan olmasıdır; denilir: ondan, görünüşü **باذُّ الهَيْئَةِ** bir adam; ve onun görünüşünde **بَذَاذَة** ve **بَذَّةٌ** ve **بَذٌ** vardır.
Ve **ابن الأعرابي** dedi: **البَذُّ**: **المتَقَهِّلُ** fakir adamdır. Dedi: ve **البَذَاذة**: bir gün süslenmiş, bir gün dağınık olmasıdır; ve denilir: o, süse devam etmeyi terk etmektir.
**عمرو**’dan, babasından, dedi: **البَذْبَذةُ**: zühdî sertliktir.
Ve Araplar der: falan, falanı **بَذَّ** eder, onu **يَبُذُّهُ**; ona üstün geldiği ve onu geçtiği zaman; güzellikte veya işte, her ne olursa olsun; ve onu **بَذَّهُ**: onu yendi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B0/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

بَذَّ
1 بَذَّ ذ , (M,) sec. pers. بَذِذْتَ, (S, Mgh, K,) aor. يَبَذُّ, (L, K,) inf. n. بَذَاذَةٌ (S, M, Mgh, K) and بُذُوذَةٌ (S, M, K) and بَذَذٌ (M, Mgh, K) and بَذَاذٌ, (K,) or بِذَاذٌ, with kesr, (TA,) [of all which, the third is the regular form,] He (a man) was, or became, threadbare, and shabby, or mean, in the state of his apparel, (Ks, S, M, Mgh, L,) and in an evil condition; (M, L, K;) slovenly with respect to his person: (Ks, M, L:) or he neglected the constant adornment of himself: or he adorned himself one day, and another day left his hair in a shaggy or dishevelled, or matted and dusty, state: (T, L:) or he was humble in his apparel, not taking pleasure therein. (IAth, L.) بَذَاذَة is said in a trad. to be a part of religion; (Ks, T, M, Mgh, L;) meaning, in this instance, The being humble in dress, and wearing that which is not conducive to self-conceit and pride. (Mgh.) -A2- بَذَّهُ, aor. يَبُذُّ, (T, S, M, L,) inf. n. بَذٌّ (S, M, L, K) and ↓ بَذِيذَةٌ, (K,) [or this may be a simple subst.,] He overcame him; (T, S, M, L, K;) he surpassed him in goodliness or beauty, or in any deed: (T, L:) he outstripped him. (M, L.) It is said in a trad., بَذَّ القَائِلِينَ He outstripped, or surpassed, and overcame, the speakers. (L.)

باذّهُ
3 باذّهُ ذ He hastened with him; made haste, or strove, to be, or get, before him: (K, * TA:) he vied with him in glory or excellence. (TA.)

ابتذّ حَقَّهُ
8 ابتذّ حَقَّهُ ذ He took his (i. e. his own) right, or due. (K.)

استبذّ بِالأَمْرِ
10 استبذّ بِالأَمْرِ ذ He was alone, with none to share, or participate, with him, in the affair; (K, * TA;) i. q. استبدّ (K) and استقلّ. (TA.)

بَذٌّ
بَذٌّ ذ [perhaps from the Persian بَدْ] A man slovenly with respect to his person, and poor. (IAar, T, L.) And بَذُّ الهَيْئَةِ, and الهَيْئَةِ ↓ بَاذُّ, A man threadbare, and shabby, or mean, in the state of his apparel; (Ks, T, * S, Mgh, L;) and in an evil condition with respect to it; (L, K;) slovenly with respect to his person: (Ks, L:) or one who neglects the constant adornment of his person: or who adorns himself one day, and another day leaves his hair in a shaggy or dishevelled, or matted and dusty, state: (T, L:) or humble in his apparel, not taking pleasure therein. (IAth, L.) ― -b2- بَذُّ البَخْتِ A man having evil fortune. (Kr, M, L.) ― -b3- هَيْئَةٌ بَذَّةٌ A threadbare, and shabby, or mean, state of apparel. (M.) ― -b4- حَالٌ بَذَّةٌ, (S,) and حَالَةٌ بَذَّةٌ, (TA,) An evil state or condition. (S, TA.) ― -b5- تَمْرٌ بَذٌّ Dates that are separate, each one from another, not sticking together; like فَذٌّ: (IAar, M:) or that are scattered. (K.) ― -b6- فَذٌّ بَذٌّ Single; sole; that is alone, or apart from others: (IAar, K:) and so أَحَذُّ ↓ أَبَذُّ. (K.)

فِى هَيْئَتِهِ بَذَّةٌ
فِى هَيْئَتِهِ بَذَّةٌ ذ , and بَذَاذَةٌ, [the latter an inf. n. (of بَذَّ) used as a simple subst.,] In his state of apparel is slovenliness, and threadbareness, and shabbiness, or meanness. (T.) ↓ بَذِيذَةٌ, also, (sometimes written ↓ بَذْبَذَةٌ, TA, and so in the TT but without vowel-signs,) signifies Slovenliness with respect to one's person; or neglect of cleanliness. (T, L, K.)

بَذِيذَةٌ
بَذِيذَةٌ ذ , or بَذْبَذَةٌ: see بَذَّةٌ. -A2- And for the former, see also بَذَّهُ.

بَاذٌّ
بَاذٌّ ذ : see بَذٌّ. -A2- Also Any one overcoming, or surpassing. (M, L.)

أَبَذٌّ
أَبَذٌّ ذ : see بَذٌّ.

##### Türkçe

**بَذَّ**
1 **بَذَّ** **ذ** , (M,) ikinci şahıs **بَذِذْتَ**, (S, Mgh, K,) muzâri‘ **يَبَذُّ**, (L, K,) mastar **بَذَاذَةٌ** (S, M, Mgh, K) ve **بُذُوذَةٌ** (S, M, K) ve **بَذَذٌ** (M, Mgh, K) ve **بَذَاذٌ**, (K,) yahut kesre ile **بِذَاذٌ**, (TA,) [bunların hepsinden üçüncüsü düzenli şekildir,] O (bir adam) elbisesinin hâlinde yıpranmış ve pejmürde, yahut bayağı oldu veya oldu; (Ks, S, M, Mgh, L,) ve kötü bir durumda; (M, L, K;) şahsı bakımından özensiz: (Ks, M, L:) yahut kendini sürekli süslemeyi ihmal etti: yahut bir gün süslendi, başka bir gün saçını kabarık veya dağınık, yahut keçeleşmiş ve tozlu bir hâlde bıraktı: (T, L:) yahut elbisesinde mütevazı idi, ondan zevk almıyordu. (IAth, L.) **بَذَاذَة** bir rivayette dinin bir parçası olarak söylenmiştir; (Ks, T, M, Mgh, L;) bu örnekte mânâsı, giyimde mütevazı olmak ve kendini beğenmeye ve kibre sevk etmeyen şeyi giymektir. (Mgh.) -A2- **بَذَّهُ**, muzâri‘ **يَبُذُّ**, (T, S, M, L,) mastar **بَذٌّ** (S, M, L, K) ve ↓ **بَذِيذَةٌ**, (K,) [yahut bu, basit bir isim olabilir,] Ona galip geldi; (T, S, M, L, K;) güzellikte veya herhangi bir işte onu geçti: (T, L:) onu geride bıraktı. (M, L.) Bir rivayette şöyle denir: **بَذَّ القَائِلِينَ** Konuşanları geride bıraktı, yahut geçti ve onlara galip geldi. (L.)

**باذّهُ**
3 **باذّهُ** **ذ** Onunla acele etti; ondan önce olmak veya ona yetişmek için acele etti, yahut çabaladı: (K, * TA:) şan veya fazilette onunla yarıştı. (TA.)

**ابتذّ حَقَّهُ**
8 **ابتذّ حَقَّهُ** **ذ** Kendi hakkını, yahut alacağını aldı. (K.)

**استبذّ بِالأَمْرِ**
10 **استبذّ بِالأَمْرِ** **ذ** İşte tek başına oldu; o işte onunla paylaşan veya ortak olan kimse olmaksızın: (K, * TA;) **استبدّ** (K) ve **استقلّ** ile aynı mânâdadır. (TA.)

**بَذٌّ**
**بَذٌّ** **ذ** [belki Farsça **بَدْ**’den] Şahsı bakımından özensiz ve fakir bir adam. (IAar, T, L.) Ve **بَذُّ الهَيْئَةِ**, ve **الهَيْئَةِ** ↓ **بَاذُّ**, Elbisesinin hâlinde yıpranmış ve pejmürde, yahut bayağı bir adam; (Ks, T, * S, Mgh, L;) ve onun bakımından kötü bir durumda; (L, K;) şahsı bakımından özensiz: (Ks, L:) yahut şahsının sürekli süslenmesini ihmal eden: yahut bir gün süslenip başka bir gün saçını kabarık veya dağınık, yahut keçeleşmiş ve tozlu bir hâlde bırakan: (T, L:) yahut elbisesinde mütevazı olup ondan zevk almayan. (IAth, L.) ― -b2- **بَذُّ البَخْتِ** Kötü talihli bir adam. (Kr, M, L.) ― -b3- **هَيْئَةٌ بَذَّةٌ** Yıpranmış ve pejmürde, yahut bayağı bir elbise hâli. (M.) ― -b4- **حَالٌ بَذَّةٌ**, (S,) ve **حَالَةٌ بَذَّةٌ**, (TA,) Kötü bir hâl veya durum. (S, TA.) ― -b5- **تَمْرٌ بَذٌّ** Birbirine yapışmayan, her biri ötekinden ayrı hurmalar; **فَذٌّ** gibi: (IAar, M:) yahut dağınık olan. (K.) ― -b6- **فَذٌّ بَذٌّ** Tek; yegâne; başkalarından ayrı olarak yalnız olan: (IAar, K:) ve bunun gibi ↓ **أَبَذُّ** **أَحَذُّ**. (K.)

**فِى هَيْئَتِهِ بَذَّةٌ**
**فِى هَيْئَتِهِ بَذَّةٌ** **ذ** , ve **بَذَاذَةٌ**, [ikincisi (**بَذَّ**’ın) mastarı olup basit isim olarak kullanılmıştır,] Elbise hâlinde özensizlik, ve yıpranmışlık, ve pejmürdelik, yahut bayağılık vardır. (T.) ↓ **بَذِيذَةٌ** de, (bazen ↓ **بَذْبَذَةٌ** diye yazılır, TA, ve TT’de de böyledir fakat harekesiz,) kişinin şahsı bakımından özensizlik; yahut temizliği ihmal mânâsına gelir. (T, L, K.)

**بَذِيذَةٌ**
**بَذِيذَةٌ** **ذ** , yahut **بَذْبَذَةٌ**: **بَذَّةٌ**’ye bak. -A2- Ve birincisi için, **بَذَّهُ**’ya da bak.

**بَاذٌّ**
**بَاذٌّ** **ذ** : **بَذٌّ**’e bak. -A2- Ayrıca galip gelen, yahut geçen herhangi biri. (M, L.)

**أَبَذٌّ**
**أَبَذٌّ** **ذ** : **بَذٌّ**’e bak.
