# برأل (ب-ر-أ-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%A3%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%A3%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ر - أ - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%A3%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الرّاء والّلام
ف ر ف ل، ر أ ب ل، ب ر أ ل مستعملات
فرفل:
الفرافل: سَوِيق ينبوت عُمان.
رأبل:
الرِّئبال: من أسماء الأسد والذِّئب.
برأل:
البُرائل: ما استدار من رِيش الطّائر حَوْلَ عُنُقه، والجميع: البَرائل، وقد بَرْأَلَ الدِّيك وتَبَرْأَلَ.

##### Türkçe

**الرّاء** ve **الّلام**
ف ر ف ل، ر أ ب ل، ب ر أ ل kullanımdadır.

فرفل:
**الفرافل**: Umân’da biten bir **سَوِيق**.

رأبل:
**الرِّئبال**: aslanın ve kurdun adlarındandır.

برأل:
**البُرائل**: kuşun boynu etrafında tüyünden yuvarlaklaşmış olan şey; hepsi: **البَرائل**. Ve horoz **بَرْأَلَ** ve **تَبَرْأَلَ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%A3%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

البُرائِلُ: عُفْرَةُ الديكِ والحُبارى وغيرهما، وهو الريش الذي يستدير في عُنقه. وقد بَرْأَلَ الديكُ بَرْأَلَةً، إذا نفش بُرائِلَهُ.

##### Türkçe

**البُرائِلُ**: horozun, hubaranın ve başkalarının boynunun çevresinde yuvarlaklaşan tüylerinin sarılığıdır; o, boynunda yuvarlaklaşan tüydür. Ve horoz **بَرْأَلَ** **بَرْأَلَةً**, eğer **بُرائِلَهُ**’nu kabarttıysa.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%A3%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

البُرَائل: الذي ارتفع من ريش الطائر فيستدير في عُنُقه؛ قال حُمَيْد الأَرْقط:
ولا يَزَال خَرَبٌ مُقَنَّعُ
بُرَائِلاهُ، والجَنَاحُ يَلْمَعُ
قال ابن بري: الرجز منصوب والمعروف في رجزه:
فلا يَزَالُ خَرَبٌ مُقَنَّعَا
بُرَائِلَيْه، وَجَنَاحاً مُضْجعَا
أَطارَ عنه الزَّغَبَ المُنَزَّعا،
يَنْزِعُ حَبَّاتِ القلوب اللُّمَّعا
ابن سيده: البُرَائِل ما استدار من ريش الطائر حول عنقه، وهو البُرْؤُلة، وخص اللحياني به عُرْفَ الحُبَارَى فإِذا نَفَشَه للقتال قيل بَرْأَلَ، وقيل: هو الريش السَّبْط الطويل لا عِرْضَ له على عُنُق الديك، فإِذا نفشه للقتال قيل: قد ابْرَأَلَّ الديك وتَبَرْأَلَ، قال: وهو البُرَائِل للدِّيك خاصة. قال الجوهري: قد بَرْأَل الديك بَرْأَلة إِذا نَفَشَ بُرَائِلَه، والبُرَائِل: عُفْرَة الدِّيك والحُبَارَى وغيرهما، وهو الريش الذي يستدير في عُنُقه. وأَبو بَرائِل: كنية الديك. وتَبَرْأَلَ للشرِّ أَي (*هنا بياض بالأصل). . . نافشاً عُرْفَه فذلك دليل من قوله إِن البُرَائل يكون للإِنسان. وابْرَأَلّ: تَهَيَّأَ للشر، وهو من ذلك.

##### Türkçe

**البُرَائل**: kuşun tüyünden yükselen, sonra boynunda yuvarlaklaşan şey; dedi
Hümeyd el-Arkat:
Ve hâlâ kalır bir **خَرَبٌ** örtünmüş,
iki **بُرَائِلاهُ** (ile), ve kanat parıldar.

İbn Berrî dedi: recez mansuptur; onun recezinde bilinen (şudur):
Artık hâlâ kalır bir **خَرَبٌ** örtünmüş,
iki **بُرَائِلَيْه** (ile), ve bir kanat yatırılmış,
ondan koparılmış **الزَّغَبَ**’ı uçurdu,
parlak **القلوب** tanelerini koparır.

İbn Sîde: **البُرَائِل** kuşun tüyünden boynu etrafında yuvarlaklaşan şeydir; o da
**البُرْؤُلة**’dir. Lihyânî onu **عُرْفَ الحُبَارَى**’ya tahsis etti; onu savaş için kabarttığında “**بَرْأَلَ**” denir.
Ve denildi ki: o, horozun boynunda eni olmayan uzun düz yumuşak tüydür; onu
savaş için kabarttığında “horoz **ابْرَأَلَّ** etti ve **تَبَرْأَلَ** etti” denir. Dedi ki: o, **البُرَائِل**
özellikle horoz içindir. Cevherî dedi: horoz **بَرْأَل** etti, bir **بَرْأَلة** (ile), **بُرَائِلَه**’ini kabarttığında; ve **البُرَائِل**: horozun ve **الحُبَارَى**’nın ve başkalarının **عُفْرَة**’sidir; o, boynunda yuvarlaklaşan tüydür. Ve **أَبو بَرائِل**: horozun künyesidir. Ve **تَبَرْأَلَ** şer için, yani
(*aslında burada boşluk). . . **عُرْفَه**’ini kabartarak; bu da, “**البُرَائل** insanda da olur” sözünden bir delildir. Ve **ابْرَأَلّ**: şerre hazırlandı; o da bundandır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%A3%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

البرائل، كعلابط، والبرائلى، مقصورا الأخيرة عن الصاغاني: اسم ما استدار من ريش الطائر حول عنقه يقال: نفش برائلاه، وقال غيلان بن حريث:
  فلا يزال خرب مقنعا
  برائليه وجناحا مضجعا أو خاص بعرف الحبارى والديك فإذا نفشه للقتال، قيل: برأل وتبرأل وابرأل الأخيرة عن اللحياني. والبرائلي بياء النسبة والبرائل بحذفها وأبو برائل هو الديك هكذا في النسخ، ونص التكملة: والبرائلى: البرائل، وأبو برائل: الديك. ومعناه أن المقصورة لغة في البرائل، وقد تم الكلام، ثم استأنف وقال: وأبو برائل: الديك. وهذا في سياق المصنف غير صحيح، لأن البرائلى مقصورا، لغة في البرائل، قد ذكره في أول المادة، فهذا تكرار، وكذا ما في نسخنا بياء النسبة غلط، فتأمل. من المجاز: برائل الأرض: عشبها يقال: أخرجت الأرض زهرتها وأخالت برائلها، أي في كثرة عشبها وطيبه. من المجاز: هو مبرئل للشر: أي متهيئ له متنفش للقتال، عن ابن عباد. وعبد الباقي بن محمد بن برآل، بالضم، محدث أندلسي، قلت: كنيته أبو بكر، والصواب في جده: بريال، بالياء، كما ضبطه الحافظ وغيره، حدث عن أبي عمرو أحمد بن عبد الله المعافري الطلمنكي، وعنه أبو العباس بن العريف.
 ومما يستدرك عليه: بريلى، بفتح فكسر. مدينة عظيمة بالهند، وقد نسب إليها بعض العلماء. وبريل، بكسر فسكون وفتح الياء واللام مشددة: مدينة بالأندلس، منها أبو القاسم خلف البريلي، مولى يوسف بن البهلول، سكن بلنسية واختصر المدونة، وقربه على طالبيه، فقيل: من أراد أن يكون فقيها من ليلته، فعليه بكتاب البريلي. توفي سنة 443. ومحمد بن عيسى البريلي، رحل إلى المشرق وسمع، وقتل بعقبة البقر في سنة 400. وبريل الشهالي، كزبير، ذكره ابن منده في الصحابة، وقيل بالنون والزاي.

##### Türkçe

**البرائل**; **كعلابط**. Ve **البرائلى**; sonuncusu maksûr olarak; **عن الصاغاني**: Kuşun boynu etrafında tüyünden yuvarlaklaşan şeyin adıdır; denilir: “**نفش برائلاه**”. Ve **غيلان بن حريث** dedi:

  “Artık durmadan, başı örtülü bir harap (kuş)
  iki **برائليه**’ini ve yere serilmiş bir kanadı (ile) (kalır).”

Veya **الحبارى** ve horozun ibiğine mahsustur; onu savaş için kabarttığında, “**برأل**” ve “**تبرأل**” ve “**ابرأل**” denilir; sonuncusu **عن اللحياني**. Ve **البرائلي** nisbet **ياء**’sı iledir; **البرائل** ise onu hazfetmekledir. Ve **أبو برائل** horozdur; nüshalarda böyle. Ve **نص التكملة**: “Ve **البرائلى**: **البرائل**; ve **أبو برائل**: horoz.” Manası: maksûr olan, **البرائل**’de bir lugattır; söz tamam olmuştur; sonra yeniden başlayıp dedi ki: “Ve **أبو برائل**: horoz.” Bu, musannifin siyakında doğru değildir; çünkü **البرائلى** maksûr olarak, **البرائل**’de bir lugat olarak, onu maddenin başında zikretmiştir; bu ise tekrardır. Keza nüshalarımızda nisbet **ياء**’sı ile olan da yanlıştır; öyleyse düşün.

Mecazdan: **برائل الأرض**: onun otu; denilir: “Yer çiçeğini çıkardı ve **أخالت برائلها**”; yani otunun çokluğu ve hoşluğu içinde.

Mecazdan: O, şer için **مبرئل**’dir: yani ona hazırlanmış, savaş için kabarmış; **عن ابن عباد**.

Ve **عبد الباقي بن محمد بن برآل**; **بالضم**; Endülüsî bir muhaddis. Dedim: künyesi **أبو بكر**’dir. Ve dedesinde doğrusu: **بريال**; **بالياء**; hâfız ve başkaları onu böyle ضبط etti. **أبي عمرو أحمد بن عبد الله المعافري الطلمنكي**’den hadis rivayet etti; ondan da **أبو العباس بن العريف** (rivayet etti).

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **بريلى**; fetha sonra kesra ile. Hind’de büyük bir şehir; bazı âlimler ona nisbet edilmiştir.

Ve **بريل**; kesra sonra sükûn ve **الياء**’nın fethası ve **اللام** müşedded: Endülüs’te bir şehir. Ondandır: **أبو القاسم خلف البريلي**; **يوسف بن البهلول**’ün mevlâsı. Belensiye’de oturdu ve **المدونة**’yi ihtisar etti ve onu talebelerine yaklaştırdı; bunun üzerine denildi: “Kim gecesinden fakih olmak isterse, ona **كتاب البريلي** gerekir.” 443 senesinde vefat etti.

Ve **محمد بن عيسى البريلي**; Maşrık’a yolculuk etti ve semâ‘ etti; 400 senesinde **عقبة البقر**’da öldürüldü.

Ve **بريل الشهالي**; **كزبير**; onu **ابن منده** sahâbede zikretti; ve **بالنون والزاي** (diye) söylendi.
