# برثن (ب-ر-ث-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AB%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%AB%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ر - ث - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AB%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الثّاء والرّاء
ث ر م ل، ب ر ث ن
ثرمل:
ثَرْمَلَ القَوْمُ من الطَّعامِ والشَّرابِ ما شاءوا، أي: أكلوا.
والثُّرْمُلَةُ: من أسماء الثّعالب.
برثن:
البَراثِنُ، وواحدها: البُرْثُنُ: مَخالِبُ الأَسَد. وقالوا: كأنَّ بَراثِنَهُ الأَشافي.

##### Türkçe

باب **الثّاء** و**الرّاء**
**ث ر م ل**، **ب ر ث ن**
**ثرمل**:
**ثَرْمَلَ القَوْمُ** yemekten ve içmekten dilediklerini yaptılar; yani: yediler.
**والثُّرْمُلَةُ**: tilkilerin adlarındandır.
**برثن**:
**البَراثِنُ** ve onun teki: **البُرْثُنُ**: aslanın pençeleri. Ve dediler: sanki onun **بَراثِنَهُ** **الأَشافي**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AB%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

قال الأصمعي: البَراثِنُ من السباع والطَير، هي بمنزلة الأصابع من الإنسان. قال: والمخلب ظُفر البُرْثُنِ. قال امرؤ القيس:
وتَرى الضَبَّ خَفِيَّاً ماهِراً		رافِعاً بُرْثُنَهَ ما يَنْعَفِـرْ
خفيّاً، أي استخرجَه المطر فهو يسبح.

##### Türkçe

قال الأصمعي: **البَراثِنُ** yırtıcı hayvanlardan ve kuşlardan olanlardandır; o, insandan **الأصابع** mertebesindedir. قال: ve **المخلب** **ظُفر** **البُرْثُنِ**’dür. قال امرؤ القيس:
وتَرى **الضَبَّ** خَفِيَّاً ماهِراً		رافِعاً **بُرْثُنَهَ** ما يَنْعَفِـرْ
خفيّاً: yani yağmur onu çıkarmıştır; o da yüzer.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AB%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

البُرْثُنُ: مِخْلَبُ الأَسَد، وقيل: هو للسبُع كالإصْبَع للإنسان، وقيل: البُرْثُنُ الكَفُّ بكمالها مع الأَصابع. الليث: البَراثِن أَظْفار مَخالِب الأَسَد، يقال: كأَنّ بَراثِنَه الأَشافي. وقال أَبو زيد: البُرْثُن مِثْلُ الإصْبع، والمِخْلَبُ ظُفُر البُرْثُن؛ قال امرؤ القيس:وتَرى الضّبَّ خفيفاً ماهِراً،
رَافعاً بُرْثُنَه ما يَنْعَفِرْ
والمشهور في شعر امرئ القيس: ثانياً برثنه، يصف مطراً كثيراً أَخرجَ الضَّبٍَّ من جُحْره، فعامَ في الماء ماهراً في سباحَته يَبْسُطُ بَراثْنه ويَثْنيها في سِباحَته، وقولُه ما يَنْعَفِر أَي لا يُصِيبُ بَراثنَه الترابُ، وهو العَفَرُ، والبَراثن للسباع كلها، وهي من السباعِ والطير بمَنْزلة الأَصابع من الإنسان؛ وقد تُستعارُ البَراثِنُ لأَصابع الإنسان كما قال ساعدةُ ابنُ جؤيّة يَذْكُرُ النَّحْلَ ومُشْتَار العَسَلِ: حتَّى أُشِبَّ لها، وطال أَبابُها،
ذو رُجْلَةٍ شَتْنُ البَراثِنِ جَحْنَبُ
والجَحْنَب: القَصير، وليس يَهْجوه وإنما أَراد أَنه مُجْتَمِعُ الخَلْق. وفي حديث القبائِلِ: سُئِلَ عن مُضَرَ فقال: تَميمٌ بُرْثُمَتُها وجُرْثُمَتُها؛ قال الخطابي: إنما هو بُرْثُنَتُها، بالنون، أَي مَخالِبُها، يريد شَوْكَتها وقُوَّتَها، والميمُ والنونُ يتَعاقبان، فيجوز أَن تكونَ الميمُ لغةً، ويجوز أَن تكونَ بدلاً لازْدِواج الكلام في الجُرْثومة كما قال الغَدايا والعَشايا. والبُرْثُن لما لم يَكنْ من سِباعِ الطير مثلُ الغراب والحمام، وقد يكونُ للضَّبِّ والفأْر واليَرْبوع. وبُرْثُنُ: قبيلة؛ أَنشد سيبويه لقَيْسِ ابنِ المُلَوَّح:
لَخُطَّابُ لَيْلى، يالَ بُرْثُنَ منكُمُ،
أَدَلُّ وأَمْضَى من سُلَيكِ المَقانِبِ
غيره: بُرْثُن حَيٌّ من بني أَسد؛ قال: وقال قُرّانٌ الأَسَديّ: لَزُوّارُ لَيْلى، منكُمُ آلَ بُرْثُن،
على الهَوْلِ أَمْضَى من سُلَيْكِ المَقانِب
تَزُورُونَها ولا أَزورُ نِساءَكم،
أَلَهْفي لأَولاد الإماءِ الحَوطِب
قال: والمشهور في الرواية الأَوّلُ، جَعَلَ اهتِداءَهم لِفَسادِ زوجتِه كاهْتِداء سُلَيْكِ بن السُّلَكةِ في سَيْره في الفَلَوات. وفي النهاية لابن الأَثير: بَرْثان، بفتح الباء وسكون الراء، واد في طريق رسول الله، صلى الله عليه وسلم، إلى بدر، قال: وقيل في ضبطه غيرُ ذلك. برذن: البِرْذَوْنُ: الدابة، معروف، وسَيْرَتُه البَرْذَنَةُ، والأُنثى بِرْذَوْنَةٌ، قال:
رأَيتُكَ، إذْ جالَتْ بكَ الخَيْلُ جَوْلةً،
وأَنتَ على بِرْذَوْنةٍ غير طائلِ
وجَمْعُه بَراذينُ. والبراذين من الخَيْلِ: ما كان من غير نِتاج العِرابِ. وبَرذَنَ الفرسُ: مَشَى مشيَ البَراذينِ. وبَرْذَنَ الرجلُ: ثَقُلَ؛ قال ابن دريد: وأَحسِبُ أَن البرْذَوْن مشتقّ من ذلك، قال: وهذا ليس بشيء، وحكي عن المؤرّج أَنه قال: سأَلتُ فلاناً عن كذا وكذا فبَرْذَنَ لي أَي أَعْيا ولم يُجِبْ فيه.

##### Türkçe

**البُرْثُنُ**: aslanın pençesi; ve denildi: o, yırtıcı hayvan için, insan için parmak gibi olandır; ve denildi: **البُرْثُنُ** parmaklarla birlikte tamamıyla avuçtur. el-Leys: **البَراثِن** aslanın pençelerinin tırnaklarıdır; denilir: sanki onun **بَراثِن**’i **الأَشافي**’dir. Ve Ebû Zeyd dedi: **البُرْثُن** parmak gibidir; ve **المِخْلَبُ** **البُرْثُن**’ün tırnağıdır; İmru’ul-Kays dedi:
وتَرى الضّبَّ خفيفاً ماهِراً،
رَافعاً بُرْثُنَه ما يَنْعَفِرْ

Ve İmru’ul-Kays’ın şiirinde meşhur olan: “ثانياً برثنه”dir; çok bir yağmuru vasfeder; **الضَّبَّ**’ı deliğinden çıkarmıştır; böylece suda yüzmede mahir olarak yüzdü; yüzmesinde **بَراثْنه**’ini yayar ve onları büker; ve onun “ما يَنْعَفِر” sözü, yani toprağın—ki o **العَفَرُ**’dir—onun **بَراثن**’ine isabet etmemesidir. Ve **البَراثن** bütün yırtıcılar içindir; ve o, yırtıcılardan ve kuşlardan, insanın parmakları menzilesindedir; ve **البَراثِن** insanın parmakları için de ödünç alınabilir; Sa‘ide b. Cu’eyye bal arısını ve balı çıkaranı anarak dediği gibi:
حتَّى أُشِبَّ لها، وطال أَبابُها،
ذو رُجْلَةٍ شَتْنُ البَراثِنِ جَحْنَبُ

Ve **الجَحْنَب**: kısa boylu; ve ona sövmüyor; ancak onun yaratılışı toplanık (derli toplu) olduğunu kastetti. Ve kabileler hadîsinde: **مُضَرَ** hakkında soruldu da dedi: Temîm onun **بُرْثُمَتُها**’sı ve onun **جُرْثُمَتُها**’sıdır; el-Hattâbî dedi: ancak o **بُرْثُنَتُها**’dır, **النون** ile; yani onun pençeleridir; onun dikenini ve kuvvetini kastediyor; ve **الميمُ** ile **النونُ** birbirinin yerine geçer; böylece **الميمُ**’in bir lehçe olması caiz olur; ve sözün **الجُرْثومة**’da ikizlenmesi için bir bedel olması da caiz olur; **الغَدايا** ve **العَشايا** dediği gibi. Ve **البُرْثُن** kuşların yırtıcılarından olmayan için—karga ve güvercin gibi—(bulunmaz); ve **الضَّبِّ** ve fare ve **اليَرْبوع** için olabilir. Ve **بُرْثُنُ**: bir kabile; Sîbeveyh, Kays b. el-Mulavvah’a ait olarak inşad etti:
لَخُطَّابُ لَيْلى، يالَ بُرْثُنَ منكُمُ،
أَدَلُّ وأَمْضَى من سُلَيكِ المَقانِبِ

Başkası: **بُرْثُن** Benî Esed’den bir oymaktır; dedi: ve Kurrân el-Esedî dedi:
لَزُوّارُ لَيْلى، منكُمُ آلَ بُرْثُن،
على الهَوْلِ أَمْضَى من سُلَيْكِ المَقانِب
تَزُورُونَها ولا أَزورُ نِساءَكم،
أَلَهْفي لأَولاد الإماءِ الحَوطِب

Dedi: rivayette meşhur olan birincisidir; onların, karısının fesadına (bozukluğuna) hidayet bulmasını, Sülَيْk b. es-Sülake’nin çöllerde yürüyüşündeki hidayet bulmasına benzetti. Ve İbnü’l-Esîr’in **النهاية**’sinde: **بَرْثان**—**الباء**’ın fethi ve **الراء**’ın sükûnu ile—Resûlullah’ın, صلى الله عليه وسلم, Bedir’e gidiş yolunda bir vadidir; dedi: ve onun ضبط’unda bunun dışında (başka) denildi.

برذن: **البِرْذَوْنُ**: binek hayvanı; bilinen (bir şey). Ve onun yürüyüşü **البَرْذَنَةُ**’dir; ve dişisi **بِرْذَوْنَةٌ**’dir; dedi:
رأَيتُكَ، إذْ جالَتْ بكَ الخَيْلُ جَوْلةً،
وأَنتَ على بِرْذَوْنةٍ غير طائلِ

Ve onun çoğulu **بَراذينُ**’dir. Ve atlardan **البراذين**: Arap atlarının doğumundan olmayan şeydir. Ve **بَرذَنَ** at: **البَراذين** yürüyüşüyle yürüdü. Ve **بَرْذَنَ** adam: ağırlaştı; İbn Düreyd dedi: ve zannederim ki **البرْذَوْن** bundan türemiştir; dedi: ve bu bir şey değildir. Ve el-Muarric’ten nakledildi ki dedi: falancaya şu ve şu hakkında sordum da bana **فبَرْذَنَ** etti; yani yoruldu ve onda cevap vermedi.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AB%D9%86/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ب ر ث ن * * البَراثِنُ * من السباع والطير كالأصابع من الإنسان والمخلب ظفر البرثن

##### Türkçe

* ب ر ث ن * * **البَراثِنُ** * yırtıcı hayvanlardan ve kuşlardan (olan şeydir); insandan (olan) parmaklar gibi; ve pençe, **البرثن**’in tırnağıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AB%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( البُرْثُنُ ، كقُنْفُذٍ : الكَفُّ ) بِكَمالِها ( مع الأصابِعِ .
( و ) قيلَ : هو ( مِخْلَبُ الأسَدِ أَو هو للسَّبُعِ كالإِصْبَعِ للإِنْسانِ ) .
( وقالَ الأصْمعيُّ : البَراثِنُ مِن السِّبَاعِ والطَّيْرِ بمنْزِلَةِ الأَصابِعِ مِن الإنْسانِ ؛ قالَ : والمِخْلَبُ ظُفُر البُرْثُنِ ؛ ومثْلُه قَوْلُ أَبي زيْدٍ .
وقالَ اللَّيْثُ : البَراثِنُ : أَظْفارُ مَخالِبِ الأسَدِ .
وأَنْشَدَ

الجوْهرِيُّ لامْرِىءِ القَيْسِ :
وتَرى الضَّبَّ حقيقاً ماهِراً رَافِعاً بُرْثُنَه ما يَنْعَفِرْوالرِّوايَةُ : ثانِياً بُرْثُنَه ، يَصِفُ مطراً كثيراً أَخْرَجَ الضَّبَّ من حُجْرِه ، فعامَ في الماءِ ماهِراً في سِباحَتِه يَبْسُطُ بَراثِنَه ويَثْنِيها في سِباحَتِه ، وقولُه : ما يَنْعَفِر أَي لا يُصِيبُ بَراثِنَه التُّرابُ .
وقد تُسْتعارُ البَراثِنُ لأَصابِعِ الإنْسانِ ، كما قالَ ساعِدَةُ بنُ جُؤَيَّة يَذْكُر النَّحْلَ ومُشْتَار العَسَلِ :
حتى أُشِبَّ لها وطالَ إيابُهاذُو رُجْلَةٍ شَثْنُ البَراثِنِ حَجْنَبُوفي حدِيثِ القبائِلِ : سُئِلَ عن مُضَرَ فقالَ : ( تَمِيمٌ بُرْثُمَتُها وجُرْثُمَتُها ) .
قالَ الخطابيُّ ، رحِمَه اللَّهُ تعالى : إنَّما هو بُرْثُنَتُها ، بالنّونِ ، أَي مَخالِبُها ، يُريدُ شَوْكَتَها وقُوَّتَها ، والميمُ والنُّونُ يَتَعاقَبَانِ ، فيجوزُ أَنْ تكونَ الميمُ لغةً ، ويجوزُ أنْ تكونَ بدلاً لازْدِواجِ الكَلامِ في الجُرْثُومَة .
( و ) بُرْثُنُ : ( قَبيلَةٌ ) مِن بَني أَسَدٍ ؛ أَنْشَدَ سِيْبَوَيْه لقَيْسِ بنِ المُلَوَّح :
لخُطَّابُ لَيْلى يالَ بُرْثُنَ منكُمُأَدَلُّ وأَمْضَى من سُلَيكِ المَقانِبِوأَنْشَدَه الجَوْهرِيُّ لقُرَّان الأَسَدِيّ ؛ وقالَ :
لَزُوَّارُ لَيْلى منكُمُ آلَ بُرْثُنعلى الهَوْلِ أَمْضَى من سُلَيْكِ المَقانِبِوالمَشْهورُ في الرِّوايَةِ الأوّلُ .
( وعبدُ الرَّحمنِ بنُ أُمِّ بُرْثُنٍ : تابِعِيٌّ ) ، هكذا في سائِرِ النُّسخِ ، والصَّوابُ : عبدُ الرحمنِ بنُ آدَمَ مَوْلَى أُمِّ بُرْثُنٍ .

ويقالُ أَيْضاً بالميمِ ، وقد ذَكَرَه المصنِّفُ هناك ، ونبَّهنا عليه .
( وبُرْثُنُ الأَسَدِ : سَيْفُ مَرْثَدِ بنِ عَلَسٍ ) على التَّشْبيه .
( و ) أَيْضاً : ( سِمَةٌ للإِبِلِ كالبِرْثامِ ، بالكسْرِ ) ، يكونُ على هَيْئةِ مِخْلَبِ الأَسَدِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
حكيمةُ بنْتُ بُرْثُنٍ ، ويقالُ : بُرْثُم ، ثُم صَحابِيَّةُ .
وبَرْثانُ : وادٍ في طَريقِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إلى بَدْرٍ ، عن ابنِ الأثيرِ ، رحِمَه اللَّهُ تعالى . وحكَى وَزْنَه فَعْلان فحينَئِذٍ يُذْكَرُ في بَرَثَ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

##### Türkçe

: (**البُرْثُنُ** , **كقُنْفُذٍ** : **الكَفُّ**) bütünüyle (**مع الأصابِعِ**).
(ve) denildi: o, (**مِخْلَبُ الأسَدِ** yahut o, yırtıcı hayvan için, insan için parmak gibi)dir.
(**وقالَ الأصْمعيُّ**: **البَراثِنُ** yırtıcı hayvanlardan ve kuştan, insanın parmakları menzilesindedir; dedi: ve **المِخْلَبُ** **ظُفُر** **البُرْثُنِ**’dür; ve bunun benzeri **قَوْلُ أَبي زيْدٍ**’dir.
Ve **وقالَ اللَّيْثُ**: **البَراثِنُ**: aslanın pençelerinin tırnaklarıdır.
Ve inşad etti

**الجوْهرِيُّ** **لامْرِىءِ القَيْسِ**:
وتَرى الضَّبَّ حقيقاً ماهِراً رَافِعاً بُرْثُنَه ما يَنْعَفِرْ
ve rivayet: ثانِياً بُرْثُنَه; çok bir yağmuru vasfeder; keler’i deliğinden çıkardı; böylece suda yüzdü, yüzmesinde mahir olarak; **بَراثِنَه**’yi yayar ve yüzmesinde onları büker; ve onun sözü: **ما يَنْعَفِر** yani toprağın **بَراثِنَه**’sine isabet etmemesi.
Ve **البَراثِنُ** insanın parmakları için de ödünç alınabilir; **ساعِدَةُ بنُ جُؤَيَّة**’nin dediği gibi; arıyı ve balı toplayanı zikreder:
حتى أُشِبَّ لها وطالَ إيابُهاذُو رُجْلَةٍ شَثْنُ البَراثِنِ حَجْنَبُ
Ve kabileler hadîsinde: **مُضَرَ** hakkında soruldu da dedi: (**تَمِيمٌ بُرْثُمَتُها وجُرْثُمَتُها**).
**قالَ الخطابيُّ** , Allah Teâlâ ona rahmet etsin: ancak o **بُرْثُنَتُها**’dır, **بالنّونِ**; yani onun pençeleri; onun dikenini ve kuvvetini murad ediyor; ve **الميمُ** ile **النُّونُ** birbirinin yerine geçer; böylece **الميمُ**’in bir lehçe olması caiz olur; ve **الميمُ**’in, **الجُرْثُومَة**’de sözün ikizleşmesi için bir bedel olması caiz olur.
(ve) **بُرْثُنُ**: (bir kabile) Benî Esed’dendir; **سِيْبَوَيْه** **لقَيْسِ بنِ المُلَوَّح**’a inşad etti:
لخُطَّابُ لَيْلى يالَ بُرْثُنَ منكُمُأَدَلُّ وأَمْضَى من سُلَيكِ المَقانِبِ
ve onu **الجَوْهرِيُّ** **لقُرَّان الأَسَدِيّ**’ye inşad etti; ve dedi:
لَزُوَّارُ لَيْلى منكُمُ آلَ بُرْثُنعلى الهَوْلِ أَمْضَى من سُلَيْكِ المَقانِبِ
ve rivayette meşhur olan birincisidir.
(ve **عبدُ الرَّحمنِ بنُ أُمِّ بُرْثُنٍ**: tâbiîdir), diğer nüshaların tamamında böyledir; ve doğru olan: **عبدُ الرحمنِ بنُ آدَمَ مَوْلَى أُمِّ بُرْثُنٍ**’dür.

Ve ayrıca **بالميمِ** ile de söylenir; ve musannif onu orada zikretti ve bizi ona dikkat çektirdi.
(ve **بُرْثُنُ الأَسَدِ**: **سَيْفُ مَرْثَدِ بنِ عَلَسٍ**) teşbih üzere.
(ve) ayrıca: (develer için bir damga; **كالبِرْثامِ** , **بالكسْرِ**), aslanın pençesi heyeti üzere olur.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**حكيمةُ بنْتُ بُرْثُنٍ**; ve denilir: **بُرْثُم**; sonra o, sahâbîdir.
Ve **بَرْثانُ**: Bedir’e, Allah’ın Resûlü صلى الله عليه وسلم’in yolunda bir vadidir; İbnü’l-Esîr’den; Allah Teâlâ ona rahmet etsin. Ve veznini **فَعْلان** olarak hikâye etti; o vakit **بَرَثَ**’da zikredilir.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AB%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

بُرْثُنٌ
بُرْثُنٌ برثن , of the lion, (AZ, T,) and of any animal of prey, (AZ, As, T, S, M, K,) and of birds, (As, S,) [The toe; i. e.] what corresponds to the اـِصْبَع of a man; (AZ, As, T, S, M, K;) [in the Lex. of Golius, as on the authority of the S, and in that of Freytag, idem quod انملة in homine; but this is a mistake, app. occasioned by a mistranscription in a copy of the S;] and the مِخْلَب is its claw, i. e., nail: (AZ, As, T, S:) or the paw (كَفّ), (M, K,) altogether, (M,) with the أَصَابِع [or toes]: (M, K:) or the claw, i. e. nail, of the lion, (Lth, T, M, K,) likened to the instrument for perforating leather; (Lth, T;) and of [all] animals of prey, and of birds that do not prey, corresponding to the ظُفْر of man: Th says, of man, it is [termed] the ظُفْر; of animals having the kind of foot called خُفّ, the مَنْسِمْ; of solidhoofed animals, the حَافِر; of cloven-hoofed animals, the ظِلْف; of beasts and birds of prey, the مِخْلَب; and of birds that do not prey, and of dogs and the like, the بُرْثُن; though it may be also used [in like manner] of all animals of prey: (Msb:) [but properly] it is of birds that do not prey, as the crow-kind, and the pigeon; (M;) and sometimes, of the [lizard called] ضَبّ, (S, M,) and of the rat, or mouse, and of the jerboa: (M:) and is, in the pl. form, (M, TA,) which is بَرَاثِنُ, (T, S, M, TA,) metaphorically applied, by Sل'ideh Ibn-Jueiyeh, to the fingers of a man gathering honey [deposited by wild bees in a hollow of a rock]. (M, * TA.) ― -b2- بُرْثُنُ الأَسَدِ also signifies (assumed tropical:) A certain brand, or mark made with a hot iron, upon camels, (K, TA,) in the form of the claw of the lion. (TA.) ― -b3- This, also, is the name of a sword of Marthad Ibn-'Alas. (K.) ― -b4- [بُرْثُنَةٌ seems to signify the same as بُرْثُنٌ or بَرَاثِنُ: for] Temeem are termed in a trad. the بُرْثُمَة and بُرْجُمَة of the tribes of Mudar; and El-Khattلbee says that it should be the بُرْثُنَة, i. e. (assumed tropical:) [The claw, or] the claws; meaning thereby their impetuous valour, and strength: but برثمة may be a dial. var. of برثنة, or the م may be substituted for the ن for the purpose of assimilation [to برجمة]. (TA.)

##### Türkçe

بُرْثُنٌ
**بُرْثُنٌ**: aslanın, (AZ, T,) ve her yırtıcı hayvanın, (AZ, As, T, S, M, K,) ve kuşların, (As, S,) [parmağı; yani] insanın **اـِصْبَع**’ına karşılık gelen şey; (AZ, As, T, S, M, K;) [Golius’un Lügati’nde, S’nin rivayetine dayanarak, ve Freytag’ınkinde, “insanda **انملة** ile aynı” denilmiştir; fakat bu bir hatadır; görünüşe göre S’nin bir nüshasında bir yanlış yazımdan doğmuştur;] ve **مِخْلَب** onun pençesidir, yani tırnak: (AZ, As, T, S:) yahut **كَفّ** (M, K,) bütünüyle, (M,) **أَصَابِع** [yahut parmaklar] ile birlikte: (M, K:) yahut aslanın pençesi, yani tırnağı, (Lth, T, M, K,) deriyi delmeye yarayan alete benzetilmiştir; (Lth, T;) ve [bütün] yırtıcı hayvanların ve avlanmayan kuşlarınki; insanın **ظُفْر**’üne karşılık gelir: Th der ki: insanda ona **ظُفْر** denir; **خُفّ** denilen ayak türüne sahip hayvanlarda **مَنْسِمْ**; tek toynaklı hayvanlarda **حَافِر**; çift toynaklı hayvanlarda **ظِلْف**; yırtıcı hayvanlar ve yırtıcı kuşlarda **مِخْلَب**; avlanmayan kuşlarda ve köpeklerde ve benzerlerinde **بُرْثُن**; gerçi o, bütün yırtıcı hayvanlar hakkında da [aynı şekilde] kullanılabilir: (Msb:) [fakat aslında] avlanmayan kuşlar hakkındadır; karga türü ve güvercin gibi; (M;) ve bazen **ضَبّ** denilen [kertenkele] hakkında, (S, M,) ve sıçan yahut fare hakkında, ve jerboa hakkında: (M:) ve çoğul şekliyle, (M, TA,) ki o **بَرَاثِنُ**’dur, (T, S, M, TA,) mecazen, Sل'ideh Ibn-Jueiyeh tarafından, bir kayanın oyuk yerinde [yaban arılarının] bıraktığı balı toplayan bir adamın parmaklarına uygulanmıştır. (M, * TA.) ― -b2- **بُرْثُنُ الأَسَدِ** ayrıca (varsayılan mecaz:) develer üzerine kızgın demirle yapılan belirli bir dağ, yahut işaret, (K, TA,) aslanın pençesi şeklinde. (TA.) ― -b3- Bu, ayrıca, Marthad Ibn-'Alas’ın bir kılıcının adıdır. (K.) ― -b4- [**بُرْثُنَةٌ** **بُرْثُنٌ** yahut **بَرَاثِنُ** ile aynı şeyi ifade ediyor görünür: zira] Temeem, bir rivayette, Mudar kabilelerinin **بُرْثُمَة**’si ve **بُرْجُمَة**’si diye adlandırılmıştır; ve El-Khattلbee der ki bunun **بُرْثُنَة** olması gerekir; yani (varsayılan mecaz:) [pençe, yahut] pençeler; bununla onların atılgan yiğitliklerini ve güçlerini kasteder: fakat **برثمة**, **برثنة**’nin lehçe varyantı olabilir; yahut **م**, [**برجمة**’ye] benzeşim amacıyla **ن**’nin yerine geçirilmiş olabilir. (TA.)
