# برجم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [برجم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AC%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: برجم

ابن دريد: البَرْجَمةُ غِلَظُ الكلام. وفي حديث الحجاج: أَمِنْ أَهْل الرَّهْمَسَة والبَرْجَمة أنت؟ البَرْجَمة، بالفتح: غِلَظ في الكلام. الجوهري: البُرْجُمَة، بالضم، واحدة البَراجِمِ وهي مَفاصِل الأصابع التي بين الأَشاجِع والرَّواجِب، وهي رؤوس السُّلامَيَات من ظَهْر الكف إذا قَبَض القابض كفَّه نَشَزَت وارتفعت. ابن سيده: البُرْجُمةُ المَفْصِل الظاهر من المَفَاصِل، وقيل: الباطِن، وقيل: البَراجِمُ مَفاصِل الأَصابع كلها، وقيل: هي ظُهور القَصَب من الأصابع. والبُرْجُمةُ: الإصْبَعُ الوُسْطى من كل طائر. والبَراجِم: أَحْياءٌ من بني تميم، من ذلك، وذلك أن أَباهُمْ قبَض أَصابعه وقال: كونوا كَبرَاجِم يَدِي هذه أي لا تَفَرَّقُوا، وذلك أَعزُّ لكم؛ قال أَبو عبيدة: خَمسة من أَولادِ حَنْظلة ابن مالك بن عمرو بن تميم يقال لهم البَراجِم، قال ابن الأَعرابي: البَراجِمُ في بني تميم: عمرو وقَيْس وغالِب وكُلْفَة وظُلَيْم، وهو بنو حَنْظلة بن زيد مَناة، تَحالَفوا على أَن يكونوا كبَراجِم الأَصابع في الاجتماع. ومن أَمثالهم: إنَّ الشَّقِيَّ راكِبُ البراجِمِ، وكان عمرو بن هِنْد له أخٌ فقتله نَفَر من تميم فآلى أن يَقْتُل به منهم مائة فقتل تسعةً وتسعين، وكان نازلاً في ديار بني تميم، فأَحْرَق القَتْلى بالنار، فمرَّ رجل من البَراجِم وراحَ رائحةَ حَرِيق القَتْلى فَحسبه قُتَارَ الشِّواء فمال إليه، فلمَّا رآه عَمْروا قال له: ممَّن أنت؟ فقال: رجل من البَراجِم، فقال حينئذ: إنَّ الشَّقِيَّ راكبُ البراجِم، وأَمَر فقُتِلَ وأُلْقِيَ في النار فَبرَّت به يَمينه. وفي الصحاح: إن الشَّقِيَّ وافِدُ البَراجِم، وذلك أن عمرو بن هِنْد كان حلف ليُحْرِقَنَّ بأَخيه سعدِ بن المُنْذِر مائة، وساق الحديث، وسمَّت العرب عمرو بن هِنْد مُحَرِّقاً لذلك. التهذيب: الرَّاجِبَةُ البُقْعة المَلْساء بين البراجِم. قال: والبراجِمُ المُشَنَّجاتُ في مَفاصِل الأَصابع، وفي موضع آخر في ظُهور الأصابع، والرَّواجِبُ ما بينها، وفي كلّ إصبع ثلاث بُرْجمات إلا الإبهام، وفي موضع آخر: وفي كل إصبع بُرْجُمَتان. أَبو عبيد: الرَّواجِمُ
(* قوله «الرواجم»هو بالميم في الأصل، وفي
التهذيب بالباء، وفي المصباح نقلاً عن الكفاية: البراجم رؤوس السلاميات والرواجم بطونها وظهورها.) والبَراجِمُ مَفاصِل الأَصابع كُلِّها. وفي الحديث: من الفِطْرة غَسْلُ البَراجِمِ؛ هي العُقَدُ التي تكون في ظُهور الأصابع يَجْتَمع فيها الوَسَخ.

### Türkçe

İbn Düreyd: **البَرْجَمةُ** sözün kalınlığıdır. Haccâc’ın hadisinde: “Sen **الرَّهْمَسَة** ve **البَرْجَمة** ehlinden misin?” **البَرْجَمة** (fetha ile): sözde bir kalınlıktır.

Cevherî: **البُرْجُمَة** (damme ile), **البَراجِم**’in bir tanesidir; o da **الأَصاجِع** ile **الرَّواجِب** arasında olan parmak eklemleridir; ve o, avucun sırtından **السُّلامَيَات**’ın başlarıdır; tutan kimse avucunu sıktığında kabarır ve yükselir.

İbn Sîde: **البُرْجُمةُ** eklemlerden görünen eklemdir; “içte olan” denilmiştir; ve “**البَراجِمُ** parmakların eklemlerinin hepsidir” denilmiştir; ve “parmaklardan **القَصَب**’ın sırtlarıdır” denilmiştir. Ve **البُرْجُمةُ**: her kuşun orta parmağıdır. Ve **البَراجِم**: Benî Temîm’den bir kabilelerdir; bu ondandır; ve bu, onların babasının parmaklarını sıkıp “Bu elimin **بَراجِم**’i gibi olun; yani ayrılmayın; bu sizin için daha azizdir” demesidir. Ebû Ubeyde dedi: Hanzala b. Mâlik b. Amr b. Temîm’in evlâdından beş kişidir; onlara **البَراجِم** denir. İbnü’l-A‘râbî dedi: Benî Temîm’de **البَراجِم**: Amr, Kays, Gâlib, Külfet ve Zuleym’dir; o, Zeyd Menât’ın oğlu Hanzala’nın oğullarıdır; toplanmada parmakların **بَراجِم**’i gibi olmak üzere antlaştılar. Onların darbımesellerinden: “Şüphesiz bedbaht, **البراجِم**’e binen kimsedir.” Amr b. Hind’in bir kardeşi vardı; Temîm’den bir grup onu öldürdü; bunun üzerine onlardan onun karşılığında yüz kişi öldürmeye yemin etti; doksan dokuz kişiyi öldürdü; Benî Temîm diyarında konaklamıştı; öldürülenleri ateşle yaktı; derken **البَراجِم**’den bir adam geçti; öldürülenlerin yanığının kokusunu kokladı; onu kızartmanın dumanı sandı da ona meyletti; Amr onu görünce ona dedi ki: “Sen kimdensin?” O da dedi ki: “**البَراجِم**’den bir adam.” O vakit dedi ki: “Şüphesiz bedbaht, **البراجِم**’e binen kimsedir.” Ve emretti; öldürüldü ve ateşe atıldı; böylece yemini onunla yerine gelmiş oldu. Ve **الصحاح**’ta: “Şüphesiz bedbaht, **البَراجِم**’in elçisidir.” Ve bu, Amr b. Hind’in kardeşi Sa‘d b. Münzir sebebiyle yüz kişiyi mutlaka yakacağına yemin etmiş olmasıdır; hadisi sevk etti; ve Araplar bu sebeple Amr b. Hind’i **مُحَرِّقاً** diye adlandırdılar.

**التهذيب**: **الرَّاجِبَةُ** **البراجِم** arasındaki düz (pürüzsüz) yerdir. Dedi ki: **البراجِمُ** parmak eklemlerindeki buruşuk/çentikli yerlerdir; başka bir yerde parmakların sırtlarındadır; **الرَّواجِبُ** ise onların arasındakilerdir. Ve her parmakta üç **بُرْجمات** vardır; başparmak hariç. Başka bir yerde: ve her parmakta iki **بُرْجُمَتان** vardır.

Ebû Ubeyd: **الرَّواجِمُ**
(* “الرواجم” sözü asılda **الميم** iledir; **التهذيب**’de **الباء** iledir; **المصباح**’ta **الكفاية**’den naklen: **البراجم** **السلاميات**’ın başlarıdır; **الرواجم** ise onların karınları ve sırtlarıdır.) ve **البَراجِمُ** parmakların eklemlerinin hepsidir. Hadiste: “Fıtrattandır: **البَراجِم**’i yıkamak.” O, parmakların sırtlarında bulunan düğümlerdir; kir onların içinde toplanır.
