# برح — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AD/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%AD/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [برح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AD.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: برح

- البراح: المكان المتسع الظاهر الذي لا بناء فيه ولا شجر، فيعتبر تارة ظهوره فيقال: فعل كذا براحا، أي: صراحا لا يستره شيء، وبرح الخفاء: ظهر، كأنه حصل في براح يرى (انظر: البصائر 2/236)، ومنه: براح الدار، وبرح: ذهب في البراح، ومنه: البارح للريح الشديد، والبارح من الظباء والطير، لكن خص البارح بما ينحرف عن الرامي إلى جهة لا يمكنه فيها الرمي فيتشاءم به، وجمعه بوارح، وخص السانح بالمقبل من جهة يمكن رميه، ويتيمن به، والبارحة: الليلة الماضية، وما برح: ثبت في البراح، ومنه قوله عز وجل: ﴿لا أبرح﴾ [الكهف/60]، وخص بالإثبات، كقولهم: لا أزال؛ لأن برح وزال اقتضيا معنى النفي، و (لا) للنفي، والنفيان يحصل من اجتماعهما إثبات، وعلى ذلك قوله عز وجل: ﴿لن نبرح عليه عاكفين﴾ [طه/91]، وقال تعالى: ﴿لا أبرح حتى أبلغ مجمع البحرين﴾ [الكهف/60]، ولما تصور من البارح معنى التشاؤم اشتق منه التبريح والتباريح فقيل: برح بي الأمر، وبرح بي فلان في التقاضي، وضربه ضربا مبرحا، وجاء فلان بالبرح، و:
*أبرحت ربا وأبرحت جارا*
(هذا عجز بيت للأعشى وصدره:
*تقول ابنتي حين جد الرحيل*
وهو في ديوانه ص 82؛ والأفعال 4/82؛ وجمهرة اللغة 1/218؛ والمجمل 1/123؛ وديوان الأدب 2/288)
أي: أكرمت، وقيل للرامي إذا أخطأ: برحى (انظر: المجمل 1/123) دعاءا عليه، وإذا أصاب: مرحى، دعاءا له، ولقيت منه البرحين (البرحين: مثلثة الباء، أي: الدواهي والشدائد، وانظر المستقصى 2/184) والبرحاء، أي: الشدائد، وبرحاء الحمى: شدتها.

### Türkçe

- **البراح**: içinde bina da ağaç da bulunmayan, geniş, açık görünen yer; böylece bazen onun görünürlüğü itibara alınır da “şunu **براحا** yaptı” denir; yani: apaçık, onu hiçbir şey örtmez. **وبرح الخفاء**: ortaya çıktı; sanki görülen bir **براح** içinde meydana gelmiş gibidir (bak: البصائر 2/236). Bundan: **براح الدار**. Ve **برح**: **البراح**’a gitti. Bundan: şiddetli rüzgâr için **البارح**; ve ceylanlardan ve kuşlardan **البارح**. Lakin **البارح** şu şeye tahsis edildi: atıcıdan, onun atış yapamayacağı bir yöne doğru sapana; böylece onunla uğursuzluk sayılır. Çoğulu **بوارح**’tır. Ve **السانح** şu şeye tahsis edildi: atılmasının mümkün olduğu bir yönden gelene; onunla uğur sayılır. **البارحة**: geçen gece. **وما برح**: **البراح**’ta sabit kaldı. Bundan, Aziz ve Celil olanın sözü: ﴿لا أبرح﴾ [الكهف/60]; ve isbat ile tahsis edildi; onların “**لا أزال**” demeleri gibi. Çünkü **برح** ve **زال** nefy manasını gerektirdiler; ve **(لا)** nefy içindir; iki nefy, ikisinin birleşmesinden bir isbat meydana gelir. Ve bunun üzerinedir Aziz ve Celil olanın sözü: ﴿لن نبرح عليه عاكفين﴾ [طه/91]. Ve Yüce olan dedi: ﴿لا أبرح حتى أبلغ مجمع البحرين﴾ [الكهف/60]. Ve **البارح**’tan uğursuzluk manası tasavvur edildiği için ondan **التبريح** ve **التباريح** türetildi; böylece “iş bana **برح** etti” denildi; ve “falanca, dava takibinde bana **برح** etti” (denildi); ve onu **مبرحا** bir vuruşla vurdu; ve falanca **بالبرح** ile geldi; ve:

*أبرحت ربا وأبرحت جارا*

(Bu, **الأعشى**’nın bir beytinin ikinci mısraıdır; birinci mısraı:
*تقول ابنتي حين جد الرحيل*
ve o, onun divanında s. 82; ve الأفعال 4/82; ve جمهرة اللغة 1/218; ve المجمل 1/123; ve ديوان الأدب 2/288’dedir.)

yani: ikram ettim. Ve atıcıya, ıskaladığı zaman: **برحى** denildi (bak: المجمل 1/123), ona karşı bir beddua olarak; ve isabet ettiği zaman: **مرحى**, ona bir dua olarak. Ve ondan **البرحين** ile karşılaştım (**البرحين**: **الباء**’nın üç vecihli okunmasıyla; yani: belalar ve şiddetler; ve bak: المستقصى 2/184) ve **البرحاء**; yani: şiddetler. Ve **برحاء الحمى**: onun şiddeti.
