# بردج (ب-ر-د-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ب - ر - د - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الجيم والدال
بردج:
البَردجُ: السَّبيُ. دخيل.
رندج:
الأرندجُ: دخيل. وهو الأديم الأسود، قال العجاج:
كأنه مُسرول أرندجا
وقال بعضهم: اليرندَجُ، وهو كل ما مُلِّسَ وصُقيل ومُوِّه. كالثَّوب يُطرِّى بعد خلوقه. قال ابن أحمد:
لم تدرِ ما نسجُ اليرندجِ قبلهـا		ودِراسُ أعوصَ دارسٍ مُتخدِّد
دردج:
إذا نوافق اثنان بمودتهما قيل قد دردجا، قال:
حتى إذا ما طاوعا ودردجا
برجد: البُرجُد: كساءٌ مُخطَّط للأعراب، قال طَرفة:
أمنٍ كألواح الإران نسأتهـا		على لاحبٍ كأنَّه ظهرُ بُرجُدِ
جردب:
جَردَبَ على الطعام: وضع يده عليه لئلا يتناوله غيره.
جندل:
الجَندل: الحجارة قدر ما يرمى بالمقذاف. وهو الجِلمد أيضاُ، قال:
إذا أنت لم تُحبِب ولم تدر ما الهوى		فكن حجراً من يابٍسٍ الصَّخرٍ جَلمدا
ورجلٌ جَلمدٌ وجُلمُدٌ، وهو الشّديد. وقال بعضهم: الجُلمُودُ أصغر من الجندل.
دملج:
الدُّملُجُ: المِعضَد من الحليِّ. والدَّملَجة: تسوية صنعةِ الشَّيء كما يُدَملجُ السِّوار.
جندف:
الجُنادفُ: الجافي الجسيم من الناس والإبل. يقال: ناقةٌ جُنادقة، وأمهٌ جُنادِفة، ولا تُصف به الحُرة.
جندب:
الجُندب: الذَّكرُ من الجراد، ويقال: يشبه الجراد.

##### Türkçe

**الجيم والدال**
**بردج**:
**البَردجُ**: esir alma. yabancı (dâhil).

**رندج**:
**الأرندجُ**: yabancı (dâhil). Ve o, siyah deridir; el-‘Accâc dedi ki:
كأنه مُسرول أرندجا
Ve bazısı dedi ki: **اليرندَجُ**; ve o, yumuşatılmış, parlatılmış ve cilalanmış her şeydir. Elbise gibi; halûk ile kokulandırılmasından sonra yumuşatılır. İbn Ahmed dedi ki:
لم تدرِ ما نسجُ اليرندجِ قبلهـا		ودِراسُ أعوصَ دارسٍ مُتخدِّد

**دردج**:
İki kişi muhabbetleriyle uyuşursa “**دردجا** ettiler” denir; dedi ki:
حتى إذا ما طاوعا ودردجا

**برجد**: **البُرجُد**: bedevîler için çizgili bir örtü; Tarafe dedi ki:
أمنٍ كألواح الإران نسأتهـا		على لاحبٍ كأنَّه ظهرُ بُرجُدِ

**جردب**:
**جَردَبَ** yiyeceğin üzerine: başkası onu almasın diye elini onun üzerine koydu.

**جندل**:
**الجَندل**: sapanla atılan miktar büyüklüğünde taşlar. Ve o, **الجِلمد** de(’dir); dedi ki:
إذا أنت لم تُحبِب ولم تدر ما الهوى		فكن حجراً من يابٍسٍ الصَّخرٍ جَلمدا
Ve bir adam **جَلمدٌ** ve **جُلمُدٌ** (olur); ve o, şiddetli/sert olandır. Bazısı dedi ki: **الجُلمُودُ** **الجندل**’den daha küçüktür.

**دملج**:
**الدُّملُجُ**: ziynetten pazubent. Ve **الدَّملَجة**: şeyin sanatını düzeltip düzgünleştirme; **السِّوار** düzgünleştirildiği gibi.

**جندف**:
**الجُنادفُ**: insanlardan ve develerden kaba, iri olan. Denir ki: **ناقةٌ جُنادقة**; ve **أمهٌ جُنادِفة**; ve **الحُرة** onunla vasfedilmez.

**جندب**:
**الجُندب**: çekirgenin erkeği; ve denir ki: çekirgeye benzer.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%AC/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

البَرْدَجُ: السَّبْيُ، وهو معرَّب وأصله بالفارسية بَرَدَهْ.

##### Türkçe

**البَرْدَجُ**: esir alma; o, Arapçalaştırılmıştır ve aslı Farsçada **بَرَدَهْ**’dir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

أَنشد ابن السكيت يصف الظليم:
كما رأَيتَ في المِلاءِ البَرْدَجا
قال: البَرْدَجُ السَّبْيُ، معرَّب، وأَصله بالفارسية برده؛ قال ابن بري: صوابه أَن يقول يصف البقر، وقبله:
وكلّ عَيْنَاءَ تُزَجِّي بَحْزَجا،
كأَنه مُسَرْوَلٌ أَرَنْدَجا
قال: العَيْناء البقرة الوحشية، والبَحْزَجُ: ولدها. وتُزَجِّي: تسوق برفق أَي تَرْفُقُ به ليتعلم المشي. والأَرَنْدَجُ: جِلْدٌ أَسود تُعمل منه الأَخفافُ؛ وإِنما قال ذلك لأَن بقر الوحش في قوائمها سواد. والمِلاءُ: المَلاحِفُ. والبَرْدَجُ: ما سُبِيَ من ذراري الرُّوم وغيرها؛ شبَّه هذه البقر البيضَ المُسَرْوَلَةَ بالسواد بسَبْيِ الرُّوم، لبياضِهم ولباسهم الأَخفافَ السُّودَ.

##### Türkçe

İbnü’s-Sikkît, **الظليم**i vasfederken inşâd etti:
“Senin **المِلاء** içinde **البَرْدَجا**yı gördüğün gibi”
Dedi ki: **البَرْدَجُ** **السَّبْيُ**dir; mu‘arrebdir; aslı Farsçada **برده**’dir; İbn
Berî dedi ki: Onun doğrusu, “sığırı vasfeder” demesidir; ondan önce:
“Ve her **عَيْنَاءَ** **بَحْزَجا**yı **تُزَجِّي** eder,
Sanki o, **أَرَنْدَجا** giydirilmiş bir şalvarlıdır”
Dedi ki: **العَيْناء** vahşî sığırdır; **البَحْزَجُ**: onun yavrusudur. Ve **تُزَجِّي**: yumuşaklıkla sürer, yani onunla yumuşak davranır ki yürümeyi öğrensin. Ve **الأَرَنْدَجُ**: ondan **الأَخفافُ** yapılan siyah bir deridir; bunu ancak, vahşî sığırın bacaklarında siyahlık bulunduğu için söyledi. Ve **المِلاءُ**: **المَلاحِفُ**tir. Ve **البَرْدَجُ**: Rûm’un ve başkasının zürriyetinden esir alınmış olan şeydir; bu beyaz, siyahla şalvarlı sığırları, Rûm’un **سَبْيِ**ine benzetti; onların beyazlığı ve siyah **الأَخفافَ** giymeleri sebebiyle.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

البردج: السبى  أنشد ابن السكيت يصف الظليم:
  كما رأيت في الملاء البردجا وهو  معرب  ، وأصله بالفارسية  برده  قال ابن برى: صوابه أن يقول: يصف البقر، وقبله:
  وكل عيناء تزجى بحزجا
  كأنه مسرول أرنـدجـا قال: العيناء: البقرة الوحشية، والبحزج: ولدها، وتزجى: تسوق برفق به؛ ليتعلم المشى، والأرندج: جلد أسود تعمل منه الأخفاف، وإنما قال ذلك؛ لأن بقر الوحش في قوائمها سواد، والملاء: الملاحف، والبردج: ما سبى من ذرارى الروم وغيرها، شبه هذه البقر البيض المسرولة بالسواد، بسبى الروم؛ لبياضهم ولباسهم الأخفاف السود. بردج:  ة، بشيراز  .  وبرديج، كبلقيس  ، يعنى بالكسر، كما جزم به الصاغاني في العباب، ووافقه الجماهير:  د، بأذربيجان  من عمل برذعة، بينهما وبين أذربيجان أربعة عشر فرسخا، قاله ابن الأثير. قالوا: والنسبة برديجى بالفتح، كما في أكثر شروج ألفية العراقي الاصطلاحية، وكلام القاضي زكريا في شرحها صريح في أنها بالفتح والكسر في النسبة وغيرها، وصرح الجلال في اللب بأن برديج بالفتح فقط، نقله شيخنا. منها: أبو بكر أحمد بن هارون بن روح، له كتاب بمعرفة المتصل والمرسل.

##### Türkçe

**البردج**: esir(ler). İbnü’s-Sikkît **الظليم**i vasfederek inşad etti:
  “Nasıl gördüm **الملاء** içinde **البردجا**” ve o mu‘arrebdir; aslı Farsçada **برده**’dir. İbn Berrî dedi ki: Doğrusu “sığırı vasfeder” demesidir; ve ondan önce:
  “Ve her **عيناء** **بحزجا** ile **تزجى** eder,
  Sanki **مسرول** **أرنـدجـا**dır.” Dedi ki: **العيناء**: yaban sığırı; **البحزج**: onun yavrusu; **تزجى**: onunla yumuşakça sürer; yürümeyi öğrensin diye; **الأرندج**: ondan mestlerin yapıldığı siyah deri. Bunu ancak şundan dolayı söyledi: çünkü yaban sığırının ayaklarında siyahlık vardır. **الملاء**: örtüler. **البردج**: Rum’un ve başkasının zürriyetinden esir alınan şey; bu beyaz, siyahla “şalvarlı” sığırları Rum esirlerine benzetti; onların beyazlıkları ve siyah mestleri giymeleri sebebiyle. **بردج**: (sonu) **ة** ile, Şîrâz’da. Ve **برديج** (sonu) **كبلقيس** gibi; yani kesre ile; Sâgânî’nin **العباب**’da kesinleştirdiği gibi; ve cumhur ona muvafakat etti: (sonu) **د** ile, Azerbaycan’da, Berza‘a amelinden; onunla Azerbaycan arasında on dört fersah vardır; bunu İbnü’l-Esîr söyledi. Dediler ki: nisbe **برديجى** fetha ile; Irakî’nin ıstılahî Elfiyye’sinin şerhlerinin çoğunda olduğu gibi. Kadı Zekeriyyâ’nın onun şerhindeki sözü, nisbe ve başkasında onun fetha ve kesre ile olduğuna sarihtir. Celâl **اللب**’de **برديج**’in yalnız fetha ile olduğunu tasrih etti; şeyhimiz onu nakletti. Ondan: Ebû Bekr Ahmed b. Hârûn b. Rûh; onun, muttasıl ve mürseli bilmeye dair bir kitabı vardır.
