# برد — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AF/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%B1%D8%AF/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [برد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AF.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: برد

ب ر د
منع البرد البرد وهو النوم‏.‏
وبردت فؤادك بشربة واسقني ما أبرد به كبدي‏.‏
قال‏:‏ وعطل قلوصى في الركاب فإنها ستبـرد أكبـاداً وتبكي بواكيا وبـرد عنـي بالبرود وهو الدواء الذي يبرد العين‏.‏
وخبر مبرود‏:‏ مبلول بالماء البارد واسمه البريد تطعمه المرأة للسمنة‏.‏
تقول‏:‏ نفخ فيها الثريد والبريد حتى آضت كما تريد‏.‏
وباتت كيزانهـم على البرادة‏.‏
وهم يتبردون بالماء ويبتردون‏.‏
قال الراهب المكي‏:‏ إذا وجدت أوار الحب في كبدي عمدت نحو سقاء القـوم أبتـرد هبني بردت ببـرد المـاء ظاهـره فمن لنيـران حـب حشـوة تقـد وأصل كل داء البردة وهي التخمة لأنها تبرد الطبيعـة فـلا تنضـج الطعـام بحرارتهـا‏.‏
وأبـردوا بالظهر وجاءوا مبردين وسحاب برد وبرد بنو فلان وأرض مبرودة كمثلوجـة‏.‏
ولا أفعـل ذلـك مـا نسـم البـردان والأبـردان وهما الغداة والعشي‏.‏
ولها ساق كأنها بردية‏.‏
وأبردت إليه بريداً وهو الرسول المستعجل وأعوذ بالله من قعقعة البريد‏.‏
وسارت بينهم البرد وهذا بريد منصب وهو ما بين المنزلين‏.‏
وفلان يسحب البرود وكان يشتمل بالبردة‏.‏
ومن المجاز‏:‏ برد لي على فلان حق وما برد لك على فلان‏.‏
وإن أصحابك لا يبالون ما بردوا عليـك أي مـا أوجبـوا وأثبتـوا‏.‏
وبـرد فلـان أسيـراً فـي أيديهـم إذا بقي سلماً لا يفدى‏.‏
وضربته حتى برد وحتى جمد‏.‏
وبرد ظهر فرسك ساعة‏:‏ رفهه عن الركوب‏.‏
قال الراعي‏:‏ فبرد متنيها وغمض ساعة وطافت قليلاً حوله وهو مطرق وبرد مضجعه إذا سافر‏.‏
ولا تبرد عن ظالمك‏:‏ لا تخفف عنه بدعائك عليه لقوله صلى الله عليـه وسمـل‏:‏ ‏"‏ لا تسبخـي عنـه ‏"‏‏.‏
وبـرد مخـه وبردت عظامه إذا هزل وضعف‏.‏
وقد جاءنا فلان بارداً مخه‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ لدي كل مثل الجفن يهـوي بآلـه بقايا مصاص العتق والمخ بارد وفلان بارد العظام وصاحبه حار العظام‏:‏ للهزيل والسمين‏.‏
ورعب فبرد مكانه إذا دهـش‏.‏
وبرد الموت عليه‏:‏ بان أثره‏.‏
قال أبو زبيد يصف ميتاً‏:‏ بادياً ناجذاه قد برد المو - ت على مصطلاه أي برود وعيش بارد‏:‏ ناعم‏.‏
قال‏:‏ وسلب الصهباء بردتها أي جريالها‏.‏
قال‏:‏ كـأس ترى بردتها مثل الدم تدب بيـن لحمـه والأعظـم مـن آخـر الليـل دبيب الأرقم وقال الأعشى‏:‏ وشمـول تحسـب العين إذا صفقت بردتها نور الذبح شبه ما يعلوها من لونها بالبردة التـي يشتمـل بهـا‏.‏
وجعـل لسانـه عليـه مبـرداً إذا آذاه وأخـذه بلسانه‏.‏
قال حاتم‏:‏ أعاذل لا آلـوك إلا خليقتـي فلا تجعل فوقي لسانـك مبـرداً أي لا أدخـر عنـك شيئـاً إلا خليقتـي‏.‏
واستبـردت عليـه لسانـي‏:‏ أرسلتـه عليه كالمبرد‏.‏
ووقع بينهما قد برود يمنية إذا تخاصما حتى تشاقا ثيابهما الغالية وهو مثل في شدة الخصومة‏.‏

### Türkçe

ب ر د
**البرد**’i men etti, **البرد** ise uykudur.‏
Ve **بردت** senin gönlünü bir içimle; ve bana, onunla ciğerimi serinleteceğim şeyi içir.‏
Dedi: Ve **قلوصى**’mı bineklerde atıl bırak; çünkü o, ciğerleri serinletecek ve ağlayıcıları ağlatacaktır. Ve **بـرد** benden **البرود** ile; o, gözü serinleten ilaçtır.‏
Ve **خبر مبرود**: soğuk su ile ıslatılmış; onun adı **البريد**’dir; kadın onu şişmanlık için yedirir.‏
Der ki: **الثريد** ve **البريد** ile onda şişirdi, ta ki istediği gibi oldu.‏
Ve onların testileri **البرادة** üzerinde geceledi.‏
Ve onlar su ile **يتبردون** ve **يبتردون**.‏
Mekkî râhip dedi: Ciğerimde aşkın hararetini bulduğumda, kavmin kırbasına yönelirim; **أبتـرد**. Bana bağışla: suyun serinliğiyle onun dışı serinledi; öyleyse aşk ateşlerinden içi tutuşur. Ve her dertin aslı **البردة**’dir; o da tıka basa yemektir; çünkü tabiatı serinletir de, hararetiyle yemeği olgunlaştırmaz.‏
Ve öğle vaktinde **أبـردوا** ettiler ve **مبردين** olarak geldiler; ve **سحاب برد**; ve falan oğulları **برد** ettiler; ve **أرض مبرودة** karla kaplı gibi.‏
Ve ben bunu yapmam; **البـردان** ve **الأبـردان** esip durdukça; ikisi sabah ve akşamdır.‏
Ve onun bir bacağı vardır; sanki o **بردية**’dir.‏
Ve ona bir **بريداً** **أبردت**; o, aceleci elçidir. Ve Allah’a sığınırım **قعقعة البريد**’den.‏
Ve aralarında **البرد** yürüdü; ve bu, bir menzil **بريد**’idir; o, iki konak arasındaki şeydir.‏
Ve falan **البرود**’u sürüklerdi; ve **البردة** ile bürünürdü.‏
Ve mecazdandır: Falana karşı benim için bir hak **برد** etti; ve falana karşı senin için ne **برد** etti?‏
Ve senin arkadaşların, sana karşı ne **بردوا** ettilerse aldırmazlar; yani ne vacip kıldılar ve sabitlediler.‏
Ve falan, onların ellerinde esir olarak **برد** etti; eğer sağ kalırsa, fidye ile kurtarılmaz.‏
Ve onu vurdum; ta ki **برد** etti ve ta ki dondu.‏
Ve atının sırtı bir saat **برد** etti: onu binmekten dinlendirdi.‏
Çoban dedi: Onun sırtını **برد** etti ve bir saat gözlerini yumdu; ve o, başı eğik iken onun çevresinde biraz dolaştı. Ve yolculuk ettiğinde yatağını **برد** eder.‏
Ve zalimine karşı **تبرد** etme: ona bedduanda hafifletme; onun صلى الله عليه وسلم sözü için: “Ona karşı gevşetme.”‏
Ve onun iliği **برد** etti ve kemikleri **بردت**; zayıflayıp güçten düştüğünde.‏
Ve bize falan, iliği **بارداً** olarak geldi.‏
Zü’r-Rumme dedi: Bende, göz kapağı gibi, aletiyle aşağı inen her bir (şey) vardır; eski emişin kalıntıları ve ilik **بارد**dır.‏
Ve falan **بارد العظام**dır; ve arkadaşı **حار العظام**dır: zayıf ve şişman için.‏
Ve bir korku (geldi) de yerinde **برد** etti; şaşırıp kaldığında.‏
Ve ölüm ona **برد** etti: izi ortaya çıktı.‏
Ebû Zübeyd, bir ölüyü vasfederek dedi: Azı dişleri görünür halde; ölüm, onun iki omzu üzerinde **برد** etti; yani serinlik. Ve **عيش بارد**: yumuşak (rahat)tır.‏
Dedi: Ve **الصهباء**’nın **بردتها**’sını, yani **جريالها**’sını soydu.‏
Dedi: Son gecenin sonunda, eti ile kemiği arasında **الأرقم**’in sürünmesi gibi sürünen; **بردتها**’sı kan gibi görünen bir kadeh. Ve A‘şâ dedi: Ve bir **شمـول**; göz, onun **بردتها**’sı çarpıştırıldığında, boğazlamanın ışığı sanır. Onun üzerindeki renginden yükseleni, bürünülen **البردة**’ye benzetti.‏
Ve onun dili, ona karşı bir **مبرداً** kılındı; ona eziyet ettiğinde ve diliyle onu aldığında.‏
Hâtim dedi: Ey kınayıcı, huyumdan başka sana hiçbir şeyi esirgemem; öyleyse dilini üzerimde bir **مبرداً** kılma; yani huyumdan başka senden hiçbir şeyi saklamam.‏
Ve dilimi ona karşı **استبـردت**: onu, törpü gibi onun üzerine saldım.‏
Ve ikisinin arasında, Yemenî bir **برود**’dan (elbiseden) bir parça düştü; çekiştiklerinde, ta ki pahalı elbiselerini yırtacak kadar birbirlerine düşman oldular; ve bu, çekişmenin şiddetinde bir meseldir.‏
